همه چیز درباره توافق ایران و عمان درباره تنگه هرمز؛ چرا نشست صلاله به تاخیر افتاد؟

به گزارش خبرنگار بین الملل خبرگزاری دانشجو، تفاهم جدید میان ایران و عمان درباره ایجاد ترتیبات و مسیرهای جدید برای تردد دریایی در تنگه هرمز است؛ توافقی که به گفته سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پس از گفت‌وگوهای فنی و دیپلماتیک تهران و مسقط نهایی شده و قرار است جزئیات آن در نشستی با حضور کشورهای ساحلی خلیج فارس و عراق امروز تشریح شود.

بر اساس توضیحات عراقچی، موضوع اصلی این تفاهم، طراحی و تعیین یک مسیر جدید دریایی برای ورود و خروج شناورها از تنگه هرمز است. نقشه‌های این مسیر تهیه شده و یک بیانیه مشترک نیز میان ایران و عمان تنظیم شده است. قرار است پس از اطلاع‌رسانی به سایر کشورهای منطقه، این مجموعه برای ثبت و قرار گرفتن در چارچوب سازوکارهای سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) ارسال شود.

نکته مهم این است که عراقچی تأکید دارد این تفاهم به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست؛ بلکه چارچوبی برای نحوه تردد دریایی در صورتی است که تنگه دوباره برایبر اساس جزئیاتی که یک «منبع آگاه» در اختیار رسانه‌ها قرار داده، در مذاکرات فنی ایران و عمان درباره کشتیرانی باز شود.

مسیر جدید دقیقاً کجاست؟

بر اساس جزئیاتی که یک «منبع آگاه» در اختیار رسانه‌ها قرار داده، در مذاکرات فنی ایران و عمان درباره مشخصات مسیرهای جدید ورود و خروج از تنگه هرمز توافق شده است.

طبق این روایت:
 • مسیر ورودی به خلیج فارس به طور کامل در آب‌های سرزمینی ایران قرار خواهد داشت.
 • بخشی از مسیر خروجی از خلیج فارس نیز در آب‌های سرزمینی ایران قرار می‌گیرد.
 • تردد کشتی‌ها در این مسیر جدید تحت ترتیبات و سازوکارهای ایران انجام خواهد شد.
 • مسیر جنوبی که آمریکا بر بازگشایی آن اصرار داشته، پس از اجرایی شدن ترتیبات جدید بسته خواهد شد.

بنابراین اهمیت این تفاهم فقط در تعیین یک مسیر کشتیرانی نیست؛ بلکه از منظر تهران، انتخاب مسیرهایی که بخش قابل توجهی از آنها در آب‌های سرزمینی ایران قرار دارند، به معنای افزایش نقش و اعمال حاکمیت ایران بر نحوه تردد در این بخش از تنگه هرمز است.

نقش عمان چیست؟

این توافق، طبق توضیحات ارائه‌شده، تفاهمی دوجانبه میان ایران و عمان است. کشورهای دیگر قرار نیست درباره جزئیات فنی آن تصمیم‌گیری کنند.

عمان در این میان نقش ویژه‌ای دارد؛ چرا که بخش قابل توجهی از آب‌های تنگه هرمز در مجاورت قلمرو عمان قرار گرفته و هرگونه ترتیبات جدید دریایی در تنگه نیازمند هماهنگی تهران و مسقط است.

گفت‌وگوهای ایران و عمان نیز بنا بر اطلاعات منتشرشده، طی ماه‌های اخیر در سطح فنی و دیپلماتیک ادامه داشته و در نهایت در اوایل شهریور به توافق نهایی رسیده است.

چرا کشورهای دیگر به نشست دعوت شده‌اند؟

ایران و عمان قرار است جزئیات تفاهم را در نشستی با حضور کشورهای ساحلی خلیج فارس و عراق تشریح کنند.

عراقچی تأکید کرده که این نشست را نباید یک مذاکرات چندجانبه برای تصمیم‌گیری درباره توافق ایران و عمان دانست. به گفته او، توافق اصلی میان تهران و مسقط انجام شده و سایر کشورها برای اطلاع از جزئیات مسیرها و ترتیبات جدید در نشست حضور خواهند داشت.

هدف از این کار آن است که کشورهای منطقه از مسیرهای جدید و نحوه تردد در آنها مطلع شوند و پس از آن، مستندات مربوطه برای سازمان بین‌المللی دریانوردی ارسال شود.

به بیان ساده‌تر، ایران و عمان درباره مسیر به توافق رسیده‌اند؛ کشورهای دیگر قرار است در جریان این توافق قرار بگیرند، نه اینکه درباره اصل توافق تصمیم‌گیری کنند.

آیا این توافق به معنی باز شدن تنگه هرمز است؟

این مهم‌ترین نکته درباره تفاهم تهران و مسقط است.

عراقچی در مصاحبه خود اساساً این تفاهم را در چارچوب «ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز» توضیح داده و منبع آگاه نیز صراحتاً گفته است که توافق ایران و عمان به معنای باز شدن تنگه نیست.

ایران موضوع بازگشایی تنگه هرمز را جدا از تفاهم با عمان می‌داند و برای بازگشایی آن هفت شرط تعیین کرده است؛ شروطی که بنا بر گزارش این منبع، از طریق واسطه‌ها به طرف آمریکایی منتقل شده و مورد تأیید مقامات عالی جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند.

.
چرا مسیر جدید برای ایران اهمیت دارد؟

اهمیت اصلی توافق از نگاه تهران به موضوع حاکمیت، کنترل تردد و امنیت دریایی بازمی‌گردد.

تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است و هر تغییری در مسیر عبور کشتی‌ها می‌تواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گسترده‌ای داشته باشد.

اگر مسیر جدید به شکلی که منبع آگاه توصیف کرده اجرایی شود، بخشی از تردد دریایی از مسیری انجام خواهد شد که در آب‌های سرزمینی ایران قرار دارد. در نتیجه، ایران می‌تواند نقش پررنگ‌تری در تعیین ترتیبات تردد، نظارت و مدیریت این مسیر داشته باشد.

موضع رسمی ایران درباره هدف نشست چیست؟

نشست پیش‌رو برای ایجاد یک سازوکار امنیتی جدید در خلیج فارس، حل پرونده یمن یا رفع اختلافات ایران و کشورهای عربی برگزار نمی‌شود. دستور کار رسمی نشست، موضوع ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز است.

با این حال، وزیر خارجه ایران معتقد است نفس برگزاری چنین نشستی میان کشورهای منطقه می‌تواند یک اقدام اعتمادساز باشد و در آینده زمینه گفت‌وگو درباره سایر مسائل منطقه‌ای را فراهم کند.

عمان نشست منطقه‌ای برای دستیابی به توافق درباره تنگه هرمز را به تعویق انداخت

بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان در بیانیه‌ای رسمی، از تغییر در برنامه‌ریزی نشست منطقه‌ای که قرار بود دوشنبه در خصوص تنگه هرمز برگزار شود، خبر داد.

وزیر خارجه عمان اعلام کرد نشست منطقه‌ای قرار بود فردا در صلاله برگزار شود، اما برای تضمین دستیابی به توافق، موعد آن به تعویق افتاد.