گزارش|
ماجرای اعتراضات گسترده دانش آموزان در فرانسه چیست؟
اعتراضات تازه فرانسه از کمبود معلم و مشکلات مدارس آغاز شد، اما به‌سرعت به خیابان‌ها و دانشگاه‌ها گسترش یافت؛ موجی که با درگیری و بازداشت همراه شده و اکنون علاوه بر بحران آموزش، اختلافات اجتماعی و سیاسی این کشور را نیز به صحنه آورده است.
به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، اعتراضات دانش‌آموزی فرانسه از ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در حومه پاریس آغاز شد و در روزهای بعد به شهرهای دیگر گسترش یافت. اگرچه مطالبات اولیه به وضعیت مدارس مربوط بود، ورود گروه‌های مختلف و واکنش سیاسی دولت، دامنه این حرکت را فراتر از یک اعتراض صنفی برده است.
اعتراض از کجا شروع شد؟
جرقه اعتراضات در دبیرستان سن‌اگزوپری در شهر کرتی، در حومه پاریس، زده شد. کمبود معلم و کارکنان آموزشی، کلاس‌های پرتراکم، فرسودگی ساختمان‌ها، برنامه‌های درسی سنگین و نگرانی درباره آینده تحصیلی از جمله مسائلی بود که دانش‌آموزان مطرح کردند.
روزنامه لوموند در گزارش ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ خود نوشت که اعتراضات ابتدا در شماری از مدارس منطقه پاریس شکل گرفت و سپس با انتشار فراخوان‌ها و تصاویر در شبکه‌های اجتماعی گسترش یافت. به نوشته این روزنامه، تا آن روز اعتراضات ۱۸۰ مدرسه در سراسر فرانسه را تحت تأثیر قرار داده بود.
در این میان، نگرانی درباره سامانه پذیرش دانشگاهی «پارکورسوپ» نیز مطرح بود؛ سامانه‌ای که متقاضیان برای ورود به آموزش عالی فرانسه از آن استفاده می‌کنند. برای بخشی از دانش‌آموزان، اعتراض به وضعیت مدارس با نگرانی درباره فرصت‌های آینده و کیفیت آموزش پیوند خورده است.
از مدرسه تا بحران اجتماعی
گسترش اعتراضات در شرایطی رخ داد که دولت فرانسه با فشارهای بودجه‌ای و اختلاف‌نظر درباره هزینه‌های عمومی روبه‌روست. با این حال، نمی‌توان همه مطالبات معترضان را صرفاً به بودجه نسبت داد؛ گزارش‌های لوموند نشان می‌دهد که مشکلات روزمره آموزشی، از نبود معلم تا نامناسب بودن امکانات، نقش مستقیمی در آغاز حرکت داشته‌اند.
طبق گزارش لوموند در دوم اکتبر، اعتراضات روز اول اکتبر به بیش از هزار دبیرستان رسید. وزارت آموزش فرانسه از تأثیر اعتراضات بر ۱۰۲۰ دبیرستان و مسدود شدن ورودی ۲۲۲ مدرسه خبر داد. دانشجویان نیز در حدود ۳۰ دانشگاه بسیج شده بودند و شماری از پردیس‌ها با انسداد روبه‌رو شدند.
درگیری و واکنش دولت
با گسترش تجمع‌ها، در برخی مناطق آتش‌زدن سطل‌های زباله، تخریب اموال عمومی و درگیری با پلیس گزارش شد. لوموند در دوم اکتبر به نقل از وزارت کشور فرانسه نوشت که در روز اول اکتبر، ۱۹۴۹ نفر بازداشت شدند. در همان گزارش، وزارت کشور از مجروح شدن ۳۰۵ مأمور پلیس، ژاندارم و آتش‌نشان خبر داد؛ آماری که مربوط به نیروهای امدادی و امنیتی است، نه دانش‌آموزان.
دولت سباستین لوکورنو پس از تشدید ناآرامی‌ها نشست اضطراری برگزار کرد و لوران نونز، وزیر کشور، از اعزام نیروهای پلیس ضدشورش و ژاندارمری سیار برای بازگرداندن نظم خبر داد. در کنار این رویکرد امنیتی، ادوار ژفره، وزیر آموزش، از گفت‌وگو با تشکل‌های دانش‌آموزی، اتحادیه‌های آموزشی و نمایندگان والدین سخن گفت. به گزارش لوموند در دوم اکتبر، دولت همچنین برای مدارسی که به دلیل خسارت یا انسداد امکان پذیرش ایمن دانش‌آموزان را نداشتند، آموزش از راه دور را در نظر گرفت.
نحوه برخورد پلیس نیز محل اختلاف بوده است. برخی معلمان و نمایندگان اتحادیه‌های آموزشی درباره تشدید تنش‌ها در پی مداخله نیروهای امنیتی هشدار داده‌اند و بر ضرورت مقابله با خشونت و حفاظت از دانش‌آموزان و کارکنان مدارس تأکید کرده‌اند.
پای جریان‌های سیاسی به اعتراضات باز شد
با گسترش اعتراضات، دولت و برخی مقام‌های سیاسی، حزب چپ‌گرای «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» را به بهره‌برداری سیاسی از ناآرامی‌ها متهم کردند. ژان‌لوک ملانشون و هم‌حزبی‌هایش نیز از معترضان حمایت کرده و به نحوه برخورد نیروهای امنیتی انتقاد کرده‌اند.
با این حال، گزارش میدانی لوموند در دوم اکتبر نشان می‌دهد که معترضان یک گروه یکدست نیستند: برخی برای بهبود شرایط تحصیل تجمع کرده‌اند و برخی دیگر در درگیری‌ها مشارکت داشته‌اند. بنابراین، نسبت دادن کل اعتراضات به یک حزب یا جریان سیاسی، بدون شواهد مستقل، تصویر کاملی از ماجرا ارائه نمی‌کند.
فلسطین؛ چرا در برخی تجمع‌ها دیده می‌شود؟
در برخی تجمعات فرانسه پرچم فلسطین و شعارهای مرتبط با این مسئله نیز دیده شده است؛ با وجود اینکه اعتراض به وضعیت مدارس علت اولیه این حرکت بود، به تدریج مسائل دیگر نیز که منتظر یک جرقه بودند به تدریج مشتعل شدند. مسئله فلسطین نیز از این قاعده مستثنا نبود.
مرکز تاریخ دانشگاه ساینس‌پو در مقاله‌ای به تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۲۴، ریشه‌های توجه جوانان فرانسه به فلسطین را بررسی کرده است. توماس منو، پژوهشگر تاریخ خاورمیانه، در این تحلیل به پیوند تاریخی حمایت از فلسطین با جنبش‌های ضد استعماری، دفاع از حقوق ملت‌ها و مطالبات مربوط به حقوق کارگران مهاجر در فرانسه اشاره می‌کند.
در سال‌های اخیر، تصاویر جنگ غزه و وضعیت غیرنظامیان نیز از طریق شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت در اختیار جوانان قرار گرفته است. برای بخشی از آنان، مسئله فلسطین با مفاهیمی مانند عدالت، حق تعیین سرنوشت و حمایت از غیرنظامیان پیوند خورده است.
لوموند نیز در گزارشی در ۱۱ مه ۲۰۲۴ درباره تحرکات دانشجویی حامی فلسطین در ساینس‌پو، به حضور دانشجویانی با پیشینه‌ها و انگیزه‌های متفاوت اشاره کرد. با این حال، حضور نمادهای فلسطینی در تجمعات اخیر نشان از این دارد که افکار عمومی در فرانسه نسبت جنایات رژیم صهیونیستی در غزه همچون انبار باروت است.
چرا خیابان در فرانسه اهمیت دارد؟
اعتراض خیابانی در فرانسه سابقه‌ای طولانی دارد. از انقلاب ۱۷۸۹ تا اعتراضات دانشجویی و کارگری مه ۱۹۶۸ و جنبش جلیقه‌زردها در سال ۲۰۱۸، خیابان بارها به محلی برای بیان مطالبات اجتماعی و اعتراض به سیاست‌های دولت تبدیل شده است.
اعتراضات مه ۱۹۶۸ با مشارکت دانشجویان و اعتصاب‌های گسترده کارگری، به یکی از نقاط عطف تاریخ اجتماعی فرانسه تبدیل شد. چند دهه بعد، جنبش جلیقه‌زردها نیز که با اعتراض به افزایش مالیات سوخت آغاز شد، مطالبات گسترده‌تری درباره هزینه‌های زندگی و قدرت خرید را دربر گرفت.
این پیشینه نشان می‌دهد که اعتصاب و تجمع در فرانسه از ابزارهای شناخته‌شده مشارکت اجتماعی‌اند؛ هرچند اعتراض مسالمت‌آمیز با تخریب اموال عمومی و خشونت تفاوت دارد و درباره نحوه برخورد با هرکدام اختلاف‌نظر وجود دارد.
خیابان؛ محل تلاقی چند مطالبه
اعتراضات اخیر فرانسه از یک مسئله مشخص، یعنی وضعیت مدارس، آغاز شد؛ اما در ادامه با نگرانی‌های اجتماعی و اختلافات سیاسی پیوند خورد. در کنار مطالبات آموزشی، مسئله فلسطین نیز در تجمعات به‌عنوان یک موضوع سیاسی و اخلاقی مطرح شده است.
چالش دولت اکنون تنها بازگرداندن نظم به اطراف مدارس نیست؛ رسیدگی به مشکلات آموزشی و ایجاد امکان گفت‌وگو با دانش‌آموزان و خانواده‌ها نیز بخشی از مسئله است. تحولات روزهای آینده نشان خواهد داد که آیا مطالبات اولیه آموزشی در مرکز توجه باقی می‌ماند یا اعتراضات بیشتر تحت تأثیر منازعات سیاسی قرار می‌گیرد.
لینک کپی شد
گزارش خطا