قهرمان، دیگر یک نفر نیست؛ بررسی «موج نوی سینمای جنگ ایران»

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، نخستین نشست از مجموعه «سینمایی که می‌جنگد» با موضوع «موج نوی سینمای جنگ ایران» و با حضور رامتین شهبازی و سیدعلی سیدان برگزار شد.

در این نشست، موضوع تغییر شمایل قهرمان در سینمای دفاع مقدس از «فردگرایی» به سمت «قهرمان جمعی» و ضرورت فاصله گرفتن از کلیشه‌ها برای روایت تجربه‌های زیسته معاصر مورد نقد و بررسی قرار گرفت.

از ژانر دفاع مقدس تا ضرورت قهرمان جمعی رامتین شهبازی در این نشست با تأکید بر اینکه ژانر دفاع مقدس نیز مانند سایر ژانرها در طول زمان دچار دگردیسی می‌شود، مسیر تاریخی این سینما را بازخوانی کرد.

او با اشاره به انتقال از سینمای «حال‌وهوا» در دهه ۶۰ به پرتره‌های فرماندهان در دهه ۹۰، معتقد است سینما اکنون به نقطه «قهرمان جمعی» رسیده است. به اعتقاد شهبازی، سینما اگر نتواند این حرکت جمعی و روایت‌های جاری در بطن جامعه و خانواده‌های شهدا را درک کند، بخش بزرگی از ظرفیت‌های هنری خود را از دست خواهد داد.

سینما؛ هنر افق‌ساز یک ملت سیدعلی سیدان نیز در بخش دیگری از این نشست، سینما را هنری جمعی و افق‌ساز برای ملتی دانست که دارای پیشینه تاریخی و انقلابی است. وی با نقد برخی آثار اخیر که در آن‌ها «زندگی معمولی» به شکلی تصنعی در برابر جنگ قرار می‌گیرد، تأکید کرد که معنای درونی کنش قهرمان نباید فدای مضامین بیرونی شود. از نگاه سیدان، سینما باید سراغ سوژه‌هایی برود که در متن رویدادهای اجتماعی حضور دارند، نه اینکه صرفاً بازتولیدکننده تجربه‌های گذشته باشد.

قصه‌هایی که هنوز ساخته نشده‌اند محور اصلی گفت‌وگوها بر فیلم‌هایی متمرکز بود که جای خالی آن‌ها در سینمای امروز حس می‌شود. به باور این دو منتقد، سینما نیازمند «کاراکتر»هایی است که از دل جامعه و تجربه‌های زیسته واقعی مردم بیرون می‌آیند. آن‌ها با اشاره به مفهوم «حکمرانی با هنر»، تأکید کردند که هنر نباید قربانی سرعت در تولید شود و سینمای آینده باید ترکیبی پخته از تجربه زیسته و برنامه‌ریزی دقیق باشد.

این نشست با جمع‌بندی شهبازی درباره ورود به «فاز چهارم» سینمای دفاع مقدس به پایان رسید؛ مرحله‌ای که نیازمند عبور از کلیشه‌ها و شناخت دقیق‌تر مخاطب است تا قهرمان تازه سینمای جنگ، نه از روی تقلید، بلکه از دل واقعیت‌های معاصر و با هویت سینمایی مستقل ظهور کند.