یک پژوهشگر : کتاب «به‌نام پدرم» ادبیات را به مهم‌ترین مظهر مقاومت تبدیل می‌کند

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، آیین رونمایی از کتاب «به‌نام پدرم» جمعه ۲۰ شهریور در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان به همت بنیاد احمدشاه مسعود و انتشارات وزن دنیا در سالروز ترور احمدشاه مسعود(۱۸ شهریور) برگزارشد.

در این مراسم احمدبشیر صمیم رئیس بنیاد احمد شاه مسعود، یامان حکمت پژوهشگر و نویسنده، سمیه مروتی پژوهشگر، حامد عبداللهی مترجم کتاب حضور داشتند و پیام تصویری از احمد مسعود نویسنده کتاب و علی دهباشی مدیر مجله بخارا نمایش داده شد.

یامان حکمت نویسنده و پژوهشگر با اشاره به روزهایی که کتاب «به‌نام پدرم» در آن منتشر شد، ادامه داد: این کتاب در روزهایی منتشر شد که زبان فارسی با خطر مواجه است و حفاظت از این جغرافیای تمدنی که زبان فارسی در مرکز آن قرار گرفته، مهم است. زبان فارسی در طول قرن‌ها پایتخت‌های مختلف مانند بخارا و بلخ داشته، اکنون این مسئولیت بر دوش تهران است و خوشبختانه مردم ایران در حفاظت از آن سنگ تمام گذاشتند.

او ادامه داد: زمانی(۱۰ سال) که در افغانستان زندگی می‌کردم و بعد از آن، یعنی بعد از سقوط کابل که به تهران آمدم متوجه شدم مردم ایران نقش خود را در حفظ تمدن فارسی به خوبی ایفا می‌کنند.

این پژوهشگر کتاب «به‌نام پدرم» را از منظر اجتماعی و مبانی تمدنی بررسی کرد و گفت: این کتاب فقط روایتی از سال‌های مقاومت احمدشاه مسعود نیست، نویسنده در آن سعی کرده با زبانِ روایی جهان‌بینی مقاومت را ترسیم کند و آن مقاومت خاص کشور افغانستان برای مبارزه با استبداد داخلی است. جهان‌بینی مقاومت در این کتاب مبتنی بر هویت جمعی غیرافراطی است. صورت‌بندی گفتمان اسلام میانه‌رو و اسلام‌طالبان در این کتاب به خوبی ارائه شده است.

مقاومت احمدشاه مسعود با آموزش گره می‌خورد

به گفته حکمت مقاومتی که احمد مسعود در کتاب «به‌نام پدرم» ارائه می‌دهد با آزادی، استقلال، آموزش و تمدن گره می‌خورد. کتاب تلاش دارد مقاومت را از حوزه نظامی خارج کند و آن را وارد مقاومت اجتماعی و فرهنگی کند.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه در کتاب مفهوم هویت، خانواده، آزادی، عدالت، قانون فرهنگ و آموزش ذیل ارزش‌های اخلاقی تکرار می‌شود، افزود: بخشی از آموزش مربوط به زنان و دختران است. مساله آموزش در کتاب «به‌نام پدرم» کاملا مرکزی است و نویسنده به این مساله چندین بار تاکید دارد. دختران در افغانستان به دنبال کسب دانش هستند، دانشجویانی که امروز در میان دیوارهای خانه محبوس‌اند و فقط اشک می‌ریزند.

این پژوهشگر نکته دیگر کتاب را تبدیل سوگ به امید دانست و افزود: در کتاب با محتوای خاصی مواجه می‌شویم که مقاومت در آن هدف نهایی نیست، بلکه وسیله‌ای برای رسیدن به وضعیتِ دیگر یعنی آموزش برای ساخت آینده است، زیرا جامعه‌ای که برای بقا می‌جنگد در گامِ نخستِ مقاومت است. کتاب یک مسیر روایی و روانی را طی می‌کند کتاب از «نمی‌توانم باور کنم» به «خشمِ طالبان مردم را کشتند» و «پذیرش باید باور کنیم تا از میراث حفاظت کنیم» و اینکه «برای آینده باید از راه آموزش تلاش کنیم» می‌رسد.

به گفته او در کتاب نشان داده شده است که چگونه سوگ می‌تواند تبدیل به قدرت شود، فقدان پدر، پسر را ضعیف نمی‌کند و باعث می‌شود که به سمت آرمان‌هایش برود.

ادبیات فارسی در ایران و افغانستان نکته کانونی مقاومت است

حکمت با تاکید بر اینکه ادبیات فارسی در ایران و افغانستان نکته کانونی مقاومت است، افزود: یکی از دریچه‌های شناخت، دریچه تمدنی، فرهنگی و زبانی است. احمد مسعود در نقل‌قول‌هایش کارکرد زبان فارسی و فرهنگ تمدنی در گفتمان مقاومت را نشان می‌دهد. کتاب اشاراتی به سعدی خیام، مولانا، عطار، ویکتور هوگو و فیودور داستایوفسکی دارد و می‌گوید که ادبیات فارسی از علم جدا نیست. ادبیات فارسی در این کتاب به عنوان پادگفتار افراطی‌گری بیان می‌شود.

او در جمع‌بندی کتاب، آن را مجموعه‌ای از چهار کتاب در یک کتاب دانست و گفت: نخست کتاب «تاریخی» است و چهار دهه مقاومت افغانستان را روایت می‌کند. کتاب «سیاسی» است و به مسائل افغانستان می‌پردازد. کتاب «روان‌شناختی» است و سوگ ملی را به مقاومت ملی تبدیل می‌کند و کتابی است که «ادبیات» را به مهم‌ترین مظهر مقاومت تبدیل می‌کند.

به گفته حکمت کتاب «به‌نام پدرم» به نحوی بیانیه تمدنی است و این اهمیت دارد در شرایطی که زبان فارسی با خطر مواجه است، هر کتابی که امروز به زبان فارسی در افغانستان نوشته شود، بزرگترین مقاومت است.

احمدشاه مسعود برای حفاظت از تمدن و فرهنگ افغانستان مبارزه می‌کرد

احمدبشیر صمیم رئیس بنیاد احمدشاه مسعود مراتب تشکر احمد مسعود را برای افرادی که در انتشار کتاب «به‌نام پدرم» زحمت کشیدند و برگزارکنندگان مراسم رونمایی از این کتاب، به همگان رساند.

رئیس بنیاد احمدشاه مسعود درباره نویسنده کتاب «به‌نام پدرم» توضیح داد: او شخصیت استثنایی در تاریخ معاصر بود و هست. در طول ۲۵ سال بعد از شهادت او کسی نتوانست جای او را پُر کند، به همین دلیل اسطوره مبارزاتی برای استقلال و مبارزه با اشغالگران افغانستان بود.

به گفته احمدبشیر صمیم، احمدشاه مسعود به عنوان شخصیت آزادی‌خواه و استقلال‌طلب از آغاز زندگی به عنوان انسان و فرد مسئول علیه استبداد ایستاد و برای آزادی افغانستان و خدمت به همه هم‌زبانان مشکلات را مدیریت کرد. سرانجام مبارزه او به پیروزی رسید و افغانستان آزاد شد و به عنوان کشور مستقل و مبارز شناخته شد.

او ادامه داد: احمدشاه مسعود علاوه بر اینکه مرد مبارزه در میدان جنگ بود، بلکه رهبری مدبر، آینده‌نگر و دارای اندیشه سیاسی بود.

رئیس بنیاد احمدشاه مسعود با تاکید بر اهمیت برگزاری مراسم رونمایی از کتاب «به‌نام پدرم» گفت: وجدان‌های آگاه است که ما را به دور هم جمع می‌کند تا ارزش‌ها را تازه نگه داریم و درباره آنها صحبت کنیم.

او با اشاره به اینکه احمدشاه مسعود برای احیا، حفظ و حراست از تمدن و فرهنگ افغانستان مبارزه می‌کرد، ادامه داد: به همین دلیل او را به شهادت رساندند. او برای ارزش‌ها و استقلال مبارزه کرد، برای بیرون‌راندن اشغال مبارزه کرد تا به شهادت رسید.

اقیانوس کم‌عمقی از شناخت افغانستان وجود دارد

سمیه مروتی پژوهشگر و نویسنده با تاکید بر اینکه اقیانوس کم‌عمقی از شناخت افغانستان وجود دارد، گفت: نوشتن باعث می‌شود بتوان شناخت بهتری از افغانستان به دست آورد. احمدشاه مسعود مطالعه می‌کرد تا جایی که تاکتیک‌های جنگی را به واسطه کتاب آموخته بود. اگر مسائل افغانستان در کتاب بیان شود، بعدها در مقاله‌ها بررسی خواهدشد.

این پژوهشگر با تاکید براینکه بیان مسائل در کتاب مهم است، افزود: در نتیجه انتشار کتاب‌هایی مانند «به‌نام پدرم» پژوهشگران به دنبال مسائل مطرح شده در کتاب می‌روند. همچنین نوشتن کتاب باعث می‌شود که اسامی فراموش نشوند.

به گفته او افغانستان تاریخ شفاهی است و چیزی که کتاب‌هایی مانند «به‌نام پدرم» را ارزشمند می‌کند، این است که در نتیجه آن مخاطب متوجه می‌شود چهره‌های مطرح به رویداد، پدیده و اتفاق‌های خاص چگونه نگاه می‌کنند.

موضوع کلی کتاب «به‌نام پدرم» زندگی و مانیفست جبهه مقاومت است

حامد عبداللهی مترجم کتاب «به‌نام پدرم» درباره چگونگی انتخاب این کتاب برای ترجمه بیان کرد: یکی از دوستان این کتاب را به من پیشنهاد کرد، دوست داشتم زبان آن پارسی سَره (یا فارسی سره گونه‌ای از زبان فارسی است که واژگان ناپارسی ندارد) باشد، اما با ویراستاری به فارسی روز تبدیل شد.

به گفته این مترجم نسخه فرانسوی کتاب با عنوان «آزادی ما» منتشر شده است و اسم کتاب از روی نسخه انگلیسی برداشته شد. کتاب از دو موضوع کلی زندگی و مانیفست جبهه مقاومت تشکیل شده است.

کتاب «به‌نام پدرم» بخش‌های مهمی از زندگی احمدشاه مسعود است

علی دهباشی مدیر مجله بخارا در بخشی از پیام تصویری خود گفت: تصور می‌کنم این کتاب بخش‌های مهمی از زندگی خانواده احمدشاه مسعود را در بر می‌گیرد.

به گفته او بدون تردید مسیر تاریخ افغانستان با ترور ناجوانمردانه احمدشاه مسعود تغییر کرد؛ نقش او آنچنان بود که اگر می‌زیست افغانستان چنین نبود.