تورم به مرز ۹۰ درصد رسید؛ خوراکی‌ها از ۱۰۸ درصد عبور کردند

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، گزارش جدید مرکز آمار از شاخص قیمت مصرف‌کننده در شهریورماه، تصویری از ادامه فشار تورمی بر هزینه‌های خانوار ارائه می‌دهد. بر اساس این گزارش، شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۷۲۹.۸ رسید و نرخ تورم ماهانه ۴.۲ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه ۷۳.۶ درصد ثبت شد.

اگرچه عدد تورم سالانه معمولا شاخص اصلی برای سنجش وضعیت کلی قیمت‌هاست، اما تورم نقطه‌به‌نقطه نشان می‌دهد هزینه خرید یک سبد مشخص از کالاها و خدمات نسبت به شهریور سال گذشته تا چه اندازه تغییر کرده است. در همین بخش است که فاصله میان تورم عمومی و گروه‌های ضروری زندگی بیشتر خود را نشان می‌دهد؛ چراکه تورم سالانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات به ۱۰۸.۸ درصد رسیده است.

تورم شهریور به ۸۹.۸ درصد رسید

در شهریورماه، خانوارهای کشور برای خرید مجموعه‌ای مشابه از کالاها و خدمات، به طور متوسط ۸۹.۸ درصد بیشتر از شهریور سال گذشته هزینه کرده‌اند. این عدد در کنار تورم سالانه ۷۳.۶ درصدی قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها همچنان با سرعت قابل توجهی نسبت به سال قبل افزایش یافته است.

تورم ماهانه نیز در شهریور ۴.۲ درصد بوده است؛ یعنی میانگین قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارها نسبت به مردادماه همین سال افزایش یافته است. به این ترتیب، تصویر تورمی شهریور تنها به افزایش قیمت‌ها در مقایسه با سال گذشته محدود نمی‌شود و در مقیاس ماهانه نیز ادامه فشار قیمتی دیده می‌شود.

کالاها و خدمات متفرقه و حمل‌ونقل در صدر تورم ماهانه

بررسی گروه‌های مختلف هزینه‌ای نشان می‌دهد در شهریورماه همه بخش‌ها با یک شدت افزایش قیمت نداشته‌اند. در میان گروه‌های اصلی، کالاها و خدمات متفرقه با تورم ماهانه ۸.۵ درصد در صدر قرار گرفته و پس از آن گروه حمل‌ونقل با ۷.۹ درصد بیشترین افزایش ماهانه را ثبت کرده است.

گروه سبزیجات و حبوبات نیز با تورم ماهانه ۵.۷ درصد در میان بخش‌هایی قرار گرفته که افزایش قیمت آن در هزینه‌های روزمره خانوار قابل مشاهده بوده است. این تفاوت میان گروه‌ها نشان می‌دهد فشار تورمی در شهریورماه به شکل یکسان میان تمام کالاها و خدمات توزیع نشده است.

خوراکی‌ها؛ جایی که تورم از ۱۰۰ درصد عبور کرده است

مهم‌ترین بخش گزارش را می‌توان در وضعیت خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات دید. تورم سالانه این گروه در شهریورماه به ۱۰۸.۸ درصد رسیده؛ یعنی متوسط قیمت این گروه نسبت به میانگین ۱۲ ماهه مشابه سال قبل بیش از دو برابر شده است.

فاصله این عدد با تورم سالانه کل کشور، یعنی ۷۳.۶ درصد، قابل توجه است. از سوی دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نیز به ۱۲۱.۸ درصد رسیده که نشان می‌دهد افزایش قیمت این اقلام در مقایسه با شهریور سال گذشته حتی شدیدتر از عدد تورم سالانه آنها بوده است.

تورم ماهانه این گروه البته ۲.۳ درصد ثبت شده است؛ اما همین افزایش ماهانه در شرایطی رخ داده که قیمت خوراکی‌ها در ماه‌های گذشته نیز رشد قابل توجهی داشته است. بنابراین برای خانوار، فشار هزینه‌ای فقط حاصل تغییر قیمت در یک ماه نیست، بلکه انباشته شدن افزایش قیمت‌ها در طول یک سال است.

روغن و غلات؛ اعداد بالاتر از میانگین خوراکی‌ها

در میان اقلام خوراکی نیز فاصله قیمت‌ها با یکدیگر قابل توجه است. بر اساس جزئیات گزارش، روغن و چربی‌ها در صدر افزایش قیمت قرار گرفته‌اند و تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه به ۲۵۷.۵ درصد رسیده است؛ یعنی قیمت این اقلام نسبت به شهریور سال گذشته بیش از سه برابر شده است.

پس از آن، گروه شیر، پنیر و تخم‌مرغ با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۶۰.۶ درصد و گروه گوشت با ۱۲۷.۳ درصد قرار دارند. در گروه نان و غلات نیز تورم نقطه‌به‌نقطه به ۱۰۳.۲ درصد رسیده است؛ اعدادی که نشان می‌دهد بخش مهمی از افزایش هزینه خانوار از کالاهای اساسی و روزمره ناشی می‌شود.

دهک‌های پایین؛ سهم خوراک در سبد هزینه بیشتر است

شدت اثر تورم برای همه خانوارها یکسان نیست؛ چراکه ترکیب هزینه‌های آنها با یکدیگر تفاوت دارد. در دهک‌های پایین درآمدی، سهم بیشتری از هزینه خانوار صرف خرید مواد غذایی می‌شود و به همین دلیل افزایش قیمت خوراکی‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه این خانوارها وارد کند.

بر اساس داده‌های منتشرشده، سهم خوراکی‌ها از سبد هزینه دهک اول به حدود ۴۲.۴ درصد و در دهک دوم به ۴۲.۳ درصد می‌رسد؛ در حالی که این سهم برای دهک دهم حدود ۲۱.۶ درصد است. بنابراین یک نرخ واحد تورم، لزوماً به معنای تجربه یکسان افزایش هزینه برای تمام گروه‌های درآمدی نیست.

روستاها تورم بالاتری را تجربه کردند

تفاوت در تجربه تورم میان مناطق شهری و روستایی نیز در گزارش مرکز آمار دیده می‌شود. تورم سالانه در مناطق روستایی به حدود ۸۸ درصد رسیده، در حالی که این شاخص برای مناطق شهری ۷۱.۱ درصد بوده است.

در تورم نقطه‌به‌نقطه نیز فاصله قابل توجهی میان این دو گروه وجود دارد؛ نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در مناطق روستایی ۱۰۸.۹ درصد و در مناطق شهری ۸۶.۵ درصد ثبت شده است. تورم ماهانه روستایی نیز ۴.۵ درصد بوده که اندکی بالاتر از نرخ ۴.۲ درصدی مناطق شهری قرار دارد.

این تفاوت را می‌توان در کنار تفاوت الگوی مصرف، وزن گروه‌های مختلف کالا و خدمات و شرایط اقتصادی مناطق مختلف بررسی کرد؛ بنابراین عدد تورم کل کشور به تنهایی تمام تفاوت‌های تجربه‌شده از سوی خانوارها را نشان نمی‌دهد.

تورم بدون اجاره چه تصویری نشان می‌دهد؟

یکی دیگر از نکات قابل توجه در گزارش، تفاوت تورم کالاها با خدمات و هزینه‌های مرتبط با مسکن است. تورم سالانه گروه کالاها در شهریورماه به حدود ۱۰۰.۷ درصد رسیده، در حالی که تورم سالانه گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها ۳۵.۹ درصد بوده است.

تورم سالانه اجاره نیز ۳۲.۲ درصد ثبت شده است. در مقابل، تورم سالانه شاخصی که اثر اجاره را کنار می‌گذارد به ۹۲.۶ درصد می‌رسد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخش مهمی از فشار تورمی در سبد خانوار در گروه کالاها و سایر هزینه‌های مصرفی متمرکز شده است.

بعضی اقلام چند برابر گران‌تر شده‌اند

جزئیات قیمت اقلام خوراکی نشان می‌دهد میانگین تورم گروه خوراکی‌ها نیز تمام واقعیت بازار را منعکس نمی‌کند. در میان ۵۳ قلم منتخب خوراکی در مناطق شهری، قیمت ۴۰ قلم طی یک سال بیشتر از تورم نقطه‌به‌نقطه کل شهری افزایش داشته است.

روغن نباتی جامد با رشد سالانه ۳۷۱.۱ درصدی، روغن مایع با ۳۴۲.۲ درصد، هویج با ۲۸۸.۴ درصد، تخم‌مرغ با ۲۶۴.۲ درصد و سس مایونز با ۲۵۳.۳ درصد در میان اقلامی قرار گرفته‌اند که رشد قیمت آنها به شکل محسوسی بالاتر از تورم عمومی بوده است. برنج خارجی درجه یک نیز افزایش قیمت ۲۰۹.۲ درصدی را نسبت به سال گذشته ثبت کرده است.

در مقیاس ماهانه نیز تغییرات بعضی اقلام قابل توجه بوده است؛ به طوری که قیمت هویج ۳۱.۹ درصد، پرتقال ۱۹.۱ درصد و پیاز ۱۴.۳ درصد افزایش داشته، در حالی که قیمت هندوانه، سیب، مرغ و هلو نسبت به ماه قبل کاهش ثبت کرده است.

پشت عدد ۷۳.۶ درصد چه می‌گذرد؟

گزارش شهریورماه مرکز آمار در ظاهر با یک عدد اصلی یعنی تورم سالانه ۷۳.۶ درصد شناخته می‌شود، اما جزئیات آن تصویر متفاوتی از فشار هزینه‌ای خانوار ارائه می‌کند. تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹.۸ درصدی، تورم سالانه ۱۰۸.۸ درصدی خوراکی‌ها و افزایش شدید قیمت برخی اقلام اساسی نشان می‌دهد که میانگین تورم کل کشور به تنهایی نمی‌تواند تجربه همه خانوارها از افزایش هزینه زندگی را توضیح دهد.

در این میان، سهم بالاتر خوراکی‌ها در هزینه دهک‌های پایین و تورم بالاتر مناطق روستایی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، برای ارزیابی وضعیت معیشت، علاوه بر نرخ تورم کل، باید به ترکیب سبد مصرف خانوار، تغییر قیمت کالاهای ضروری و تفاوت میان گروه‌های درآمدی و مناطق مختلف نیز توجه کرد.