دستجردی: ازدواج‌ها نصف شده است؛ برای اصلاح وضعیت جمعیت فرصت زیادی نداریم
آمار‌های ارائه‌شده در نشست دبیر ستاد ملی جمعیت از نصف‌شدن ازدواج‌های ثبت‌شده طی ۱۵ سال و رسیدن نرخ باروری به ۱.۳۴ حکایت دارد؛ وضعیتی که به گفته مسئولان، در صورت ادامه آن پنجره جمعیتی کشور را بیش از پیش به سمت بسته‌شدن می‌برد.
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، نشست مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت با دبیران ستاد‌های جوانی جمعیت و مسئولان روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی و دبیران ستاد‌های جوانی جمعیت استان‌ها با هدف تبادل نظر در خصوص برگزاری چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت و ارائه گزارشی از عملکرد دستگاه‌ها، برگزار شد.
در ابتدای نشست، ضمن بررسی ابعاد رویداد ملی جوانی جمعیت، به بیان مخاطبان هدف این رویداد پرداخته شد؛ این رویداد شامل ۷ گروه از مخاطبان شامل: خانواده، رسانه، سازمان‌های مردم نهاد، دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌ها و موسسات خصوصی، مدیران و نخبگان خواهد بود.
همچنین با تاکید بر اینکه هرم ارزیابی، داوری را از سلیقه به سنجش کمی و مستند تبدیل کرده است، چرخه اجرایی این رویداد، در قالب چهار فاز تنظیم شده است که این بخش‌ها شامل: استقرارو احکام، فراخوان و آماده سازی، ارزیابی و داوری و اختتامیه و بازخورد را در برخواهد گرفت.
هشدار دبیر ستاد ملی جمعیت؛ پنجره جمعیتی در حال بسته‌شدن است
دبیر ستاد ملی جمعیت در این نشست با توجه به شرایط جمعیتی کشور اظهار کرد: وضعیت ما بسیار بحرانی است. همچنان با سرعتی تند رو به کاهش جمعیت و کاهش فرزندآوری پیش می‌رویم و ازدواج‌ها به شدت کاهش یافته است.
دستجردی در زمینه وضعیت ازدواج و فرزندآوری در کشور مطرح کرد: در سال ۱۳۸۹ نزدیک به ۹۰۰ هزار ازدواج ثبت شد، اما امروزه ۱۴۰۴ این تعداد به ۴۳۱ هزار رسیده؛ یعنی نصف شده است؛ و در زمینه فرزندآوری نیز هرسال یک دهم درصد کاهش یافته است.
وی در ادامه افزود: امیدواریم در مسئله جمعیت و فرصتی که پنجره جمعیتی امروز برای ما باز است، بتوانیم درست عمل کنیم؛ زیرا روز به روز که بگذرد کار ما مشکل‌تر می‌شود. اگر این پنجره به سمت بسته شدن پیش برود و فرصت‌های امروز یکی پس از دیگری از دست برود و جوانان در سن باروری را از دست بدهیم، دیگر هیچ راهی نخواهد بود.
دبیرستاد ملی جمعیت خطاب به مسئولان و دبیران ستاد‌ها تاکیدکرد: مسیر ما مسیری است که اصلاحش به دست شما صورت می‌گیرد. تمام سازوکار‌ها در دستگاه شما خوابیده است و هر یک از شما بر اساس قانون تکالیف و مسئولیت‌هایی دارید که اگر انجام دهید، می‌توانیم ازدواج و فرزندآوری را در کشور توسعه دهیم.
دستجردی با تشریح شرایط نرخ باروری در کشور افزود: نرخ باروری کل ما در سال ۱۴۰۴ به ۱.۳۴ رسیده است؛ یعنی تولد یک ممیز سی‌وچهار دهم فرزند به ازای هر زن در سن باروری. در دهه ۶۰ این نرخ ۶.۷ فرزند بود؛ یعنی هر زن به طور متوسط شش و هفت دهم. با این وضعیت اگر پیش برویم، در سال ۱۴۸۰ حدود ۳۰ میلیون جمعیت خواهیم داشت؛ یعنی ۷۵ سال آینده.
او در ادامه گفت: امروز در گیلان رشد منفی داریم. سال ۱۴۰۵ احتمالاً در مازندران و سال بعد در استان البرز و سپس در تهران منفی خواهیم بود. همین‌طور استان‌ها یکی پس از دیگری تعداد مرگ‌هایشان پیشی می‌گیرد. وضعیت ما بسیار نابسامان است و تلاش و کوشش همگانی و اهتمام جدی همه دستگاه‌ها را می‌طلبد.
دستجردی تاکیدداشت: مسائلی مثل جایزه و از این قبیل، مشکلات اساسی ما را مرتفع نمی‌کند، ولی به صورت نمادین می‌تواند مشوق‌هایی در زمینه‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی ایجاد کند و رقابت‌ها و کارزار‌هایی را به راه بیندازد.
دبیرستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج تحقیقات ستاد اظهار کرد: همه کار‌های تحقیقاتی و پژوهشی که در دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، در شورای اندیشه‌ورزی و شورای سیاست‌گذاری انجام دادیم، به این نتیجه رسیدیم که همه مسائل ما در ارتباط با جمعیت به مسئله ازدواج گره می‌خورد. اگر بخواهیم بحران جمعیت حل شود، بایستی ازدواج صورت بگیرد و تشویق شود. البته موانع پیش پای ازدواج زیاد است. خانواده‌های ایرانی دو و نیم فرزند را تعداد ایده‌آل می‌دانند، ولی به علت موانع نمی‌توانند. این موانع باید از پیش پای آنها برداشته شود.
فرزندآوری با وام حل نمی‌شود؛ تأکید سخنگوی دولت بر تسهیل زندگی خانواده‌ها
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در ادامه نشست با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت در سراسر جهان اظهارکرد: باید جمعیتی وجود داشته باشد که تولید اقتصادی، تولید دانش، تولید اقتدار و همه اینها برای مردم معنادار باشد؛ از این رو کشور‌های مختلف کار‌های مختلفی برای ترغیب فرزندآوری انجام داده‌اند.
سخنگوی دولت در ادامه اظهارکرد: در حوزه ترغیب نیازی به مشوق نداریم؛ زیرا ما ایرانی‌ها خانواده‌دوست هستیم و خانواده همیشه برای ما حرمت داشته است. سالیان سال چند نسل از خانواده‌های ایرانی در کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند و حتی در خانواده‌های مدرن نیز که شکل زندگی تغییر کرده، حرمت خانواده، لذت حضور در خانواده و صدای فرزندان همچنان جایگاه خود را دارد.
مهاجرانی ادامه داد: آنچه ممکن است به‌تدریج به یک خطر تبدیل شود، فشار‌های اقتصادی است که می‌تواند آرام‌آرام فرهنگ و عادت‌های ما را تغییر دهد؛ چراکه عادت‌ها به مرور وارد فرهنگ می‌شوند و در وجود انسان جای می‌گیرند و باید مراقب باشیم فشار‌های اقتصادی ما را از فرهنگ و لذت خانواده دور نکند. وظیفه ما این است که موانع تشکیل خانواده، فرزندآوری و گرم‌تر شدن فضای خانواده‌ها را تا حد امکان برطرف کنیم.
وی با اشاره به افزایش اشتغال زنان و تغییر سبک زندگی، گفت: طبیعی است که با افزایش اشتغال زنان، نیاز‌های جدیدی نیز ایجاد شود. سبک زندگی تغییر کرده و باید این تغییرات را بپذیریم. بسیاری از امکاناتی که امروز برای خانواده‌ها ضروری است، در گذشته وجود نداشت؛ برای مثال موضوع پوشک در دوره‌ای که نسل‌های گذشته فرزند بودند یا صاحب فرزند می‌شدند، به شکل امروز مطرح نبود.
وی افزود: باید تسهیلاتی ایجاد کنیم تا شرایط برای مادران و خانواده‌ها آسان‌تر شود. موضوعاتی در این زمینه مطرح و برخی اقدامات نیز به تصویب رسیده است، اما باید بپذیریم که شتاب تحولات اقتصادی در بسیاری از موارد از سرعت اقدامات دولت بیشتر است.
سخنگوی دولت با اشاره به شرایط اقتصادی کشور گفت: بخش مهمی از این وضعیت به جنگ اقتصادی بازمی‌گردد که کشور در آن قرار دارد. دولت و همه افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، در یک سو باید آینده ایران را در نظر بگیرند و از سوی دیگر با شرایط فعلی که در آن قرار داریم، مواجه هستند.
وی ادامه داد: فشار‌های اقتصادی در چنین شرایطی بر همه ارکان زندگی مردم تأثیر می‌گذارد و دولت وظیفه دارد برای کاهش این فشار‌ها تلاش کند.
مهاجرانی با اشاره به فشار‌های اقتصادی خارجی علیه ایران گفت: هدف این فشار‌ها فقط افراد یا تأسیسات نیست، بلکه مستقیماً زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هدف این است که جامعه ایران ضعیف و ناامید شود و دولت وظیفه دارد با تمام توان برای کاهش این فشار‌ها و رفع موانع زندگی مردم اقدام کند.
او تأکید کرد: همه باید در کنار یکدیگر تلاش کنیم تا موانع را از پیش پای مردم برداریم و تسهیلات لازم را فراهم کنیم. منظور از تسهیلات صرفاً وام نیست. وام یکی از ابزار‌های تسهیل است، اما باید امور مربوط به ازدواج، فرزندآوری و زندگی خانواده‌ها را به شکل گسترده‌تری تسهیل کنیم.
سخنگوی دولت افزود: دولت در حوزه تسهیلات بانکی و وام‌های تکلیفی نیز تلاش می‌کند از این مسیر عقب نماند، اما تسهیل باید فراتر از پرداخت وام باشد و مجموعه‌ای از اقدامات را دربرگیرد.
مهاجرانی با اشاره به برخی اقدامات حمایتی در سایر کشور‌ها گفت: برای نمونه، دورکاری زنان باردار و ایجاد مرخصی‌های مناسب از جمله اقداماتی است که در بسیاری از کشور‌ها اجرا می‌شود. کشور‌هایی با فرهنگ‌های مشابه نیز با ایجاد شرایط مناسب برای فرزندآوری توانسته‌اند نرخ فرزندآوری بالاتری داشته باشند.
وی ادامه داد: اگر بتوانیم سازوکار‌های مربوط به خانواده و فرزندآوری را اصلاح کنیم، همچنان جذابیت خانواده به اندازه‌ای است که خانواده‌های ایرانی علاقه‌مند به گرم‌تر و بزرگ‌تر شدن خانواده خود هستند.
سخنگوی دولت بر ضرورت توجه به مهدکودک‌ها، کیفیت‌بخشی به مدارس و حمایت از زنان باردار تأکید کرد و گفت: موضوع مهدکودک کودکان، کیفیت‌بخشی به مدارس و ایجاد تسهیلات برای زنان باردار باید با جدیت دنبال شود.
لینک کپی شد
گزارش خطا