تیروئید؛ غدهای کوچک با نقشی بزرگ/ از کجا بفهمیم تیروئید کمکار داریم؟
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، ممکن است بسیاری از شما خواب مناسب و کافی را تجربه کرده باشید ولی در طول روز همچنان خسته و خواب آلوده باشید. حتی شاید احساس کنید انرژی کافی ندارید و نسبت به سرما حساسیت بیشتری داشته باشید. در مقابل عدهای نیز با وجود اشتهای زیاد و تغذیه مناسب، کاهش وزن ناخواسته، تپش قلب، تعریق زیاد و... دارند. اگر علائم گفته شده را دارید امکان دارد که به بیماری کم کاری یا پرکاری تیروئید، مبتلا باشید.
تیروئید موتور سوختوساز بدن
غده تیروئید اندازهای شبیه به گردو دارد و در جلوی نای قرار دارد. این عضور به ظاهر کوچک، وظیفه بسیار مهمی در بدن بر عهده دارد. تیروئید با تولید هورمون و وارد کردن آن به خون، روی عملکرد بدن تاثیر میگذارد و تعیین میکند که سلولهای بدن با چه سرعتی انرژی مصرف کنند. وظیفه این غده تنظیم و مدیریت سوختوساز، میزان مصرف انرژی، دمای بدن، ضربان قلب و... است.

بعضی از بیماریها با تغییر عملکرد یا ساختار تیروئید آن را تحت تاثیر قرار میدهند و باعث میشوند علائم مختلفی بروز پیدا کند. از شایعترین بیماریهای تیروئید میتوان به کمکاری تیروئید، پرکاری تیروئید، گواتر و سرطان تیروئید اشاره کرد. بیماریهای تیروئید باید بسیار جدی گرفته شود و در صوررت بروز علائم، برای درمان آن اقدام کرد.
آمار ابتلا بیماریهای تیروئید در جهان و ایران
بر اساس آخرین آمارهای جهانی، در سال ۲۰۲۲ چیزی نزدیک به ۸۲۱ هزار مورد جدید ابتلا به سرطان تیروئید در جهان ثبت شده بود که سهم ایران از آن، ۴ هزار مورد بود. همچنین در همان سال ۴۷ هزار نفر بر اثر این بیماری در جهان جان خود را از دست دادند.
آمار بیماریهای تیروئید در ایران
حدود ۵ تا ۱۳ درصد کمکاری تیروئید
حدود ۲.۴ درصد (آشکار + تحتبالینی) پرکاری تیروئید
کمکاری تیروئید؛ وقتی بدن کند میشود
از شایعترین اختلالات تیروئید، کمکاری آن است. در این اختلال تیروئید ناتوان از تولید به اندازه هورمونهای مورد نیاز میشود. به دلیل اینکه هورمونها در تنظیم متابولیسم (سوخت و ساز بدن) و مصرف انرژی سلولهای بدن نقش دارند، کاهش سطح آنها باعث میشود فعالیتهای بدن با انرژی و سرعت کمتری انجام شود. به بیانی سادهتر تیروئید موتور تنظیم سرعت بدن است و در اثر کمکاری آن، این موتور آهستهتر فعالیت میکند.
چه چیزهایی تیروئید را کمکار میکند؟
مهمترین دلیل کمکاری تیروئید، کمبود سطح ید در بدن است. ید ماده اصلی برای ساخت هورمونهای تیروئیدی است و درصورت کاهش آن، فعالیت این غده با مشکل روبه رو میشود و کاهش پیدا میکند. ید از مواد معدنی حیاتی است که بدن نمیتواند آن را بسازد و ناچار است که از طریق غذا آن را به دست بیارد.
چه غذاهایی حاوی ید هستند؟
در بسیاری از کشورها به خصوص ایران به دلیل پیشگیری از مشکلات تیروئید، نمک تصفیه شده با ید غنیسازی میشود. استفاده از نمک تصفیه شده علاوه بر رعایت بهداشت غذایی، ید مورد نیاز بدن را نیز تامین میکند. علاوه بر نمک ید دار، غذاهای دریایی (ماهی و میگو)، لبنیات، تخممرغ، سیبزمینی (مخصوصا با پوست) و برخی حبوبات حاوی ید هستند.
البته کمبود ید تنها دلیل تیروئید کمکار نیست و در بعضی افراد گرچه میزان ید به اندازه کافی در بدنشان وجود دارد ولی به دلیل بیماری خود ایمنی که باعث از بین رفتن سلولهای تیروئید میشود، به مرور تیروئید تحلیل میرود. افزون بر این جراحی تیروئید و برداشتن بخشی از آن، استفاده برخی داروها و اختلالات غده هیپوفیز نیز میتواند تاثیر گذار باشد.
خستگی و افزایش وزن؛ نشانههایی که نباید نادیده گرفت
مهمترین علامت کمکاری تیروئید، احساس خستگی مداوم، خوابآلودگی و کاهش توان جسمی است. علاوه بر این افزایش وزن بدون دلیل مشخص، احساس سرما، خشکی پوست، ریزش و نازک شدن مو، یبوست، کند شدن عملکرد دستگاه گوارش و اختلال در چرخه قاعدگی بانوان از نشانههای دیگر تنبلی تیروئید هستند.
پرکاری تیروئید چگونه خود را نشان میدهد؟
در پرکاری تیروئید افزایش تولید هورمونها باعث میشود سوختوساز بدن بیشتر شود. از شایعترین نشانههای این اختلال کاهش بیدلیل وزن، تپش و افزایش ضربان قلب، تعریق زیاد، اضطراب و بیقراری و خشکی و قرمزی چشم است.