پول یارانه ۱۴۰۶ از کجا می‌آید؟ نفت و گاز در خط اول تامین منابع

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجو، بحث یارانه در بودجه ۱۴۰۶ فعلا از رقم پرداختی به خانوارها یک مرحله عقب‌تر است؛ دولت باید ابتدا مشخص کند منابع این پرداخت‌ها از کجا تامین خواهد شد. تازه‌ترین بررسی‌های سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها روی ظرفیت‌های نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی، میزان منابع قابل تحقق و موانع وصول آنها متمرکز شده است.

هنوز رقم نهایی منابع یارانه ۱۴۰۶ مشخص نشده است

در تازه‌ترین نشست سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در ۱۳ مهر، وضعیت منابع و مصارف سال جاری و ظرفیت‌های درآمدی سال آینده بررسی شد. در این جلسه دستگاه‌های مرتبط درباره نحوه پیش‌بینی منابع در لایحه بودجه ۱۴۰۶، فرآیند وصول و انتقال درآمدها و راهکارهای افزایش تحقق منابع بحث کردند.

در گزارش رسمی این نشست نیز بر این نکته تاکید شده که برآورد منابع سال آینده باید بر پایه ظرفیت‌های واقعی و قابل تحقق انجام شود. بنابراین در شرایط فعلی، هنوز نمی‌توان رقم قطعی منابع هدفمندی در بودجه ۱۴۰۶ یا تغییر مبلغ یارانه نقدی را اعلام کرد.

نفت و گاز چه سهمی در تامین یارانه دارند؟

یکی از محورهای اصلی بررسی منابع ۱۴۰۶، درآمدهای حوزه نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی است؛ اما برای درک اهمیت این منابع، می‌توان به ارقام بودجه امسال نگاه کرد.

بر اساس بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵، درآمد فروش داخلی گاز در این سال حدود ۴۱۲ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده بود. همچنین حدود ۱۷۲ هزار میلیارد تومان از محل فروش فرآورده‌های نفتی در منابع هدفمندی قرار گرفت. این ارقام مربوط به بودجه ۱۴۰۵ هستند و نباید به عنوان رقم قطعی سال ۱۴۰۶ در نظر گرفته شوند.

در واقع بخشی از پولی که برای اجرای سیاست‌های یارانه‌ای هزینه می‌شود، از همین محل درآمدهای داخلی انرژی تامین می‌شود؛ به همین دلیل میزان تحقق درآمد نفت، گاز و فرآورده‌ها برای منابع هدفمندی اهمیت مستقیم دارد.

مقیاس منابع هدفمندی چقدر است؟

برای اینکه ابعاد موضوع روشن‌تر شود، مجلس در بودجه ۱۴۰۵ مجموع منابع هدفمندسازی یارانه‌ها را ۳۱ میلیون و ۵۹۰ هزار میلیارد ریال تعیین کرد که پس از کسر ارقام جمعی ـ خرجی، جمع منابع هدفمندی به ۲۳ میلیون و ۲۱۰ هزار میلیارد ریال رسید.

این ارقام نشان می‌دهد منابع هدفمندی فقط به یارانه نقدی محدود نیست و با مجموعه بزرگی از پرداخت‌ها و تعهدات دولت در حوزه معیشت و انرژی ارتباط دارد.

بنابراین هر تصمیم درباره منابع سال آینده، صرفا به این معنا نیست که رقم واریزی یارانه نقدی تغییر می‌کند؛ بلکه توان دولت برای تامین سایر پرداخت‌های مرتبط با هدفمندی نیز به میزان منابع قابل تحقق وابسته است.

یارانه فقط همان مبلغ واریزی به حساب خانوار نیست

یکی از نکات مهم در بررسی بودجه هدفمندی این است که منابع این بخش مصارف متنوعی دارد. یارانه نقدی، کالابرگ، حمایت از خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی، یارانه دارو و برخی هزینه‌های مرتبط با آرد و نان و تامین کالاهای اساسی، تنها بخشی از مصارفی هستند که در ساختار هدفمندی قرار می‌گیرند.

به همین دلیل، وقتی درباره منابع هدفمندی صحبت می‌شود، موضوع فقط تامین پول یارانه نقدی نیست؛ بلکه صحبت از تامین مالی مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی و یارانه‌ای دولت است.

دولت پیش از بودجه ۱۴۰۶ هم با مسئله تامین منابع روبه‌رو است

اهمیت این موضوع فقط به سال آینده محدود نمی‌شود. در ۶ مهر، تیم اقتصادی دولت برای بررسی راهکارهای تامین منابع مورد نیاز هدفمندی برای بیش از ۷۵ میلیون نفر در شش ماه دوم سال تشکیل جلسه داد.

در این جلسه موضوع تامین منابع و مصارف هدفمندی بررسی و مقرر شد بسته‌ای جامع برای تامین منابع و مدیریت مصارف تدوین شود. این اتفاق نشان می‌دهد مسئله تامین منابع هدفمندی در سال جاری نیز یکی از موضوعات جدی دولت است.

از این منظر، بررسی منابع ۱۴۰۶ را باید ادامه همان مسیری دانست که دولت برای تامین پشتوانه مالی پرداخت‌های هدفمندی دنبال می‌کند.

فاصله میان پیش‌بینی منابع و وصول واقعی مهم است

یک نکته کلیدی در بودجه‌ریزی این است که پیش‌بینی یک درآمد، لزوما به معنای وصول کامل آن نیست. در نشست ۱۳ مهر سازمان هدفمندسازی، علاوه بر شناسایی ظرفیت‌های درآمدی، موضوع فرآیند وصول و انتقال منابع، ظرفیت‌های افزایش تحقق درآمدها و چالش‌های تامین منابع نیز بررسی شد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر بخشی از منابع پیش‌بینی‌شده محقق نشود، دولت در مرحله اجرا با فاصله میان منابع واقعی و تعهدات پرداختی مواجه خواهد شد.

یارانه ۱۴۰۶ هنوز به مرحله تعیین مبلغ نرسیده است

آنچه تاکنون از روند بررسی بودجه ۱۴۰۶ مشخص شده، آغاز و ادامه فرآیند تعیین منابع هدفمندی است، نه اعلام مبلغ جدید برای یارانه نقدی.

در حال حاضر نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی در کنار سایر منابع مرتبط با قانون هدفمندی در حال بررسی هستند و دولت تلاش دارد برآورد منابع سال آینده را بر اساس ظرفیت‌های واقعی و قابل تحقق انجام دهد.

بنابراین هرگونه خبر درباره افزایش، کاهش یا حذف یارانه نقدی در سال ۱۴۰۶ در این مرحله نیازمند سند و تصمیم رسمی است. فعلا آنچه روی میز قرار دارد، تعیین این است که پول اجرای سیاست‌های یارانه‌ای سال آینده از چه منابعی تامین خواهد شد و این منابع تا چه اندازه قابلیت تحقق دارند.