خاتمی در سال 59: باید وقتی نگران باشیم که غرب ما را محکوم نکند

به گزارش گروه سیاسی «خبرگزاري دانشجو»، حجت الاسلام سيد محمد خاتمي پس از بازديد از كشورهاي اروپايي و گفت‌وگو با رهبران اين كشورها به تهران بازگشت، و طي يك مصاحبه مطبوعاتي ضمن تشريح نتايج سفر خود در حضور خبرنگاران داخلي و خارجي به سوالات آنان پاسخ گفت.

حجت الاسلام خاتمي ابتدا با اشاره به سفر خود به كشور‌هاي فوق مقدمتاً مطالبي را بيان داشت و گفت: «چون بيشتر برخورد ما با مقامات رسمي بود و گاهي با بعضي از مردم آنجا يعني اهل قلم و اهل فكر تماس داشتيم مجال آنچنان نبود كه به قلب مردم برويم بنابراين بيشتر نظر من در زمينه برخورد و موضع حكومت‌هاي غربي نسب به انقلاب ايران است.

 

من در اين برخوردها دو جنبه را به‌خوبي دريافتم. يعني بر خلاف آنكه به ظاهر ادعا مي‌كردند كه به انقلاب اسلامي ايران احترام مي گذاريم و حق ملت ايران را براي حاكميت بر سرنوشتش و تعيين نوع نظام و سيستم حاكم برخودش بر طبق معيارهاي فرهنگي و تاريخي خودش محترم مي شماريم، در عمل انقلاب اسلامي را محكوم مي كنند و حتي در مباحثات و سخنان خود نيز به دنبال بهانه‌اي مي‌گردند كه به نوعي اين انقلاب را بد نام كنند اين يك نحوه برخورد و جنبه ديگر برخورد اين است كه اينها احساس عظمت نسبت به انقلاب اسلامي ايران دارند يعني بدون آنكه بخواهند نمي توانستند عظمتي را كه در انقلاب اسلامي ايران مي بينند پنهان دارند بخصوص در برخورد آنها با ما اين مسئله از نظر عاطفي به‌خوبي محسوس بود كه برخورد يك كشور نيرومند صنعتي و زورمند صنعتي با يك كشور عقب افتاده ضعيف نيست بلكه آنها با ما به‌عنوان يك رقيب تازه كه در زمينه بين المللي ظاهر شده است، برخورد مي‌كردند.

همان احساس عظمتي را كه نسبت به اين انقلاب داشتند و همان محكوم كردني كه تلاش مي‌كردند آن را نشان دهند، هر دوي اين‌ها يكي از افتخارات بزرگي است كه انقلاب ايران كسب كرده است.

 

يعني ما بايد وقتي نگران باشيم كه آنها ما را محكوم نكنند و منشاء آن احساس عظمت و منشاء آن محكوم كردن هر دو يك چيز است و آن اين است كه اين انقلاب اصيل است، اين انقلاب مبتني بر ايمان و اراده يك مملكت است كه تا آخرين نفس و آخرين لحظه از آرمان‌هاي خود دفاع خواهد كرد و اين انقلاب خودش را به صورت يك واقعيت سنگين بر تاريخ بشري تحميل كرده حتي آنهايي كه سرنوشت بشر را در عالم در دست دارند مجبورند كه اين واقعيت را اقرار كنند.»

وي مجدداً ضمن اشاره به هدف‌هاي اين سفر اضافه كرد: «ما رفته بوديم تا موضع جمهوري اسلامي را به خصوص در رابطه با جنگ تجاوزكارانه عراق با ايران بيان كنيم و بيان هم كرديم و هيچ تقاضاي كمكي هم نداشتيم و اين موضوع نيز كما بيش در رسانه‌هاي گروهي، آمريكا و اروپا منعكس شد كه اين سفر، سفر اعتراضي است و نه سفر براي جلب كمك از قدرت‌ها.

 

هنگامي اين سفر رخ داد كه مواضع به نفع جمهوري اسلامي ايران و به زيان رژيم بعث عراق در حال پيشرفت بود و ما از موضع قدرت و قاطعيت و از مواضع احترام به ارزش‌هايي كه اين ملت به خاطر آن قيام كرد و به خاطر آن پيروز شد، سخن گفتيم و در مجموع احساس مي كنم كه سخنان ما موثر و مفيد بوده و تا جايي كه در توانمان بود كوشيديم تا موضع اصلي جمهوري اسلامي را بيان كنيم.»

پس از پايان سخنان حجت الاسلام خاتمي خبرنگاران سوالات خود را مطرح ساختند و وي در پاسخ به اولين سول كه مربوط مي‌شد به ديدار ايشان با امام پس از بازگشت از سفر و نظر امام در اين زمينه اظهار داشت: ما به اجمال مطالبي را كه در اين سفر داشتيم به عرض امام امت رسانديم و امام هم اظهار اميدواري كردند كه هيئت هايي اين چنين به خارج بروند و چهره انقلاب ما را به خارج بنمايند.

 

حجت الاسلام خاتمي در پاسخ به اين سوال كه آيا در ديدارهاي خود در زمينه جنگ تحميلي عراق با ايران با مقامات كشورها گفت‌وگو و مذاكرات داشتيد يا خير و نظر آنها چه بود،  گفت: ما اصلا به‌همين منظور رفته‌بوديم كشورهاي اروپايي غربي يعني پنج كشوري كه من از آنها ديدن كردم آلمان، فرانسه، انگلستان، ‌اسپانيا و ايتاليا نوعا اعلام كردند كه ما در اين زمينه موضع بي‌طرفي داريم و پاسخ هم اين بود كه هنگامي كه يك ملت و يك انقلاب كه مي‌خواهد آزاد باشد مورد تجاوز وحشيانه آنهم تجاوز از نوعي كه شما آن را بهتر مي‌دانيد و بر ملت ما رفته است قرار مي‌گيرد، در اين زمينه همين بي طرفي است كه متجاوز وحشي محكوم بشود نه اينكه در برابر او سكوت شود كه از نظر ملت ما سكوت در برابر اين تجاوز وحشيانه و آشكار به منزله تاييد در برابر اين تجاوز وحشيانه و آشكار به منزله تاييد تجاوزگر است، كه البته در اين زمينه بهترين موضع را كشور يوگسلاوي در برابر انقلاب ايران داشت.

وي در مورد تماس و گفت و گو با جنبش‌هاي آزادي بخش در اين سفر گفت: چون سفر و مدت سفر ما محدود بود متاسفانه اين فرصت به دست نيامد تا با آنها ملاقات داشته باشيم و به نظر من بايد دولت جمهوري اسلامي در برنامه كار خودش اعزام هيئت هايي مستقل براي برخورد و مذاكره و آگاهي از نظر اين جنبش‌ها اعزام كند.

خاتمي در پاسخ به سوال يكي از خبرنگاران كه از وي خواست تا نقطه ضعف‌هاي سياست خارجي ايران در كشور‌هاي مورد بازديد را بازگو كند، گفت: با داشتن يك وزير امورخارجه متعهد و فعال و تعيين سياست خارجي منسجم و منظم ما مي توانيم كارهاي خيلي بزرگ را در دنيا انجام بدهيم، من ضعف بزرگ سياست خارجي خودمان را نبودن يك وزير امور خارجه فعال و متعهد و انقلابي مي دانم.

وي در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه موضع مطبوعات كشورهاي غربي نسبت به انقلاب ايران چگونه بوده است، گفت: در زمينه برخورد رسانه‌هاي گروهي من فكر مي كنم با توجه به مسائلي كه كما بيش در اين دو سال بعد از انقلاب صورت گرفت نياز به بحث گسترده‌تري هست ولي اجمالا همانطور كه سياست‌هاي غرب نسبت به ايران سياست خوبي نيست و نمي‌تواند باشد و خوشبختي ما هم هست با توجه به اينكه رسانه‌هاي گروهي تعداد بسيارشان در دست محافل امپرياليستي و صهيونيستي قرار دارد طبيعي است كه تلاش آنها اين است كه چهره انقلاب ما را تحريف شده و زشت جلوه بدهند ولي در عين حال گاه‌گاه و به‌خصوص در مطبوعات مستقل كه وابسته به محافل قدرت نيستند مربوط به بعضي گروه ها‌ و هيئت‌هاي آزاديخواه هستند تا حدود زيادي حقايق و زيبايي هاي انقلاب ما را منعكس مي‌كنند ولي نوع مطبوعات رسمي تلاش دارند كه اين انقلاب را شكست بدهند هم‌چنانكه دولت‌هاي غربي نيز اين تلاش را دارند.

حجت الاسلام خاتمي در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه با توجه به انتخاب از سوي امام به سرپرستي روزنامه كيهان چه سياستي را در قبال اين مسئوليت در پيش خواهيد گرفت، گفت: اين افتخار بزرگي است براي من كه امام اين خدمت را به من محول كردند، سياستي كه كيهان بايد داشته باشد سياستي است كه در كل جامعه انقلابي ما بايد وجود داشته باشد اگر در مملكت ما انقلابي صورت گرفته و اگر اين انقلاب تنها انقلابي بوده كه بر بيشترين آراء عمومي متكي بود و اگر ميليون‌ها انساني كه به خيابان‌ها و كوچه‌ها ريختند و خواستار حكومت اسلام و جمهوري اسلامي شدند يك روزنامه، يك رسانه گروهي مردمي و انساني نيز حتي طبق اعتبارات و معيارهايي كه دنياي امروز آن را قبول دارد اين است كه در خدمت آرمان خلق باشد و آرمان خلق همان اسلام است و آن اسلامي است كه در رهبري شخص امام تجسم پيدا كرده است.

طبيعي است كه يك روزنامه مردمي روزنامه‌اي است كه در خدمت اين آرمان‌هاي انقلابي باشد و باز طبيعي است كه نقش اصلي آن كاهش تشنج‌هاي موجود در جامعه‌اي كه به طور طبيعي در هر انقلابي وجود دارد و شوق جامعه بوي يك وحدت اصولي و اساسي كه براساس آن وحدت بتوان انشاء الله هر چه زودتر نظام ايده آل اسلامي را در اين جامعه پياده كرد.

 

خبرنگاري پرسيد آيا شما درباره گروگان‌ها با مقامات مورد نظر گفت و گوهايي داشته‌ايد يا خير و نظر آنها در مورد پيشنهاد چهار ماده‌اي ايران چه بوده است.

حجت الاسلام خاتمي در پاسخ گفت: وقتي كه آدم مي رود در مجامع و محافل و با آنها صحبت مي كند مي بيند كه اين‌ها حتي از نظر منطق و سخن هم حرفي براي گفتن ندارند، اينها وقتي كه ما موضع خودمان را در مورد جنگ اعلام مي كرديم و سكوت و يا كمك آنها را به رژيم مزدور عراق از جمله كمك فرانسه را تقبيح مي كرديم و مي گفتيم اين به منزله تاييد آشكار تجاوزگري است، جوابي براي گفتن نداشتند و به خيال خود براي اينكه ما را در تنگنا قرار دهند مسئله مجرمان آمريكايي را پيش مي كشيدند و مي گفتند اين مشكل است بر سر راه رابطه درست شما با دنيا و شما بايد هر چه زودتر اينها را آزاد كنيد.

 

كه ما در جواب مي گفتيم اولاً اين مسئله مجرمان جاسوس بايد در مجموعه روابطي كه ميان آمريكا و ايران در سي سال گذشته وجود داشته بررسي شود تا معلوم شود كه ملت ايران مركز فرمانروايي در ايران در زمان شاه را اشغال كرد و ثانيا شرايطي كه ايران گفته است مسئله از نظر ايران خاتمه يافته است كه اگر كساني باشند كه بحق خواستار آزادي اينها باشند بايد به سراغ امريكا بروند كه بر حق و حقيقت گردن نهد و شرايط ما چيزي جز بر ابتدائي‌ترين حقوق پايمال شده ملت ايران نيست و ثالثا سئوال بزرگي كه براي ملت مسلمان ايران وجود دارد و ما خيلي ميل داريم كه پاسخ آن را از خود شما بشنويم اين است كه چگونه است كه كشورهاي غربي و به خصوص بازار مشترك طي يك سال گذشته در هر موقعيت و به هر مناسبت و در هرجا به‌خاطر 52 نفر امريكايي كه وضع زندگيشان بنا به اظهار خود امريكايي ها خوب است اين همه هياهو و جنجال بر پاكرده‌اند و در هر مجمعي و در هر جايي خواسته‌اند ايران را محكوم كنند و انقلاب اسلامي ايران را بكوبند و الان همين كشورها كه طرفدار و مدعي حقوق انسان‌ها هستند در برابر جان هزاران كودك و مرد و زن ايران كه شب در خانه خود خوابيده‌اند با موشك‌هاي عراق خانه برسرشان خراب مي‌شود اين همه بي تفاوتي از خود نشان مي‌دهند و طبيعي بود كه اين‌ها جوابي براي گفتن نداشتند.

 

وي در مورد نقش دانشجويان عضو انجمن‌هاي اسلامي در صدور انقلاب گفت: به طور طبيعي دانشجويان مسلماني كه با تحمل بسياري از مشكلات زندگي حاضر شدند كه در غرب همچنان به تعهدات اسلامي پاي بند بمانند كانال‌هاي مطمئن و مجاري قابل اعتمادي هستند براي انتقال فرهنگ اصيل اسلامي و ارزش‌هاي آن به خارج و اينها تلاش فوق العاده‌اي دارند و تنها بايد براي آنها برنامه ريزي شود تا بتوانند آن رسالت بزرگ خودشان را در خارج انجام دهند.

خاتمي در مورد ملاقات با گروه‌ها و شخصيت‌هاي ضد امپرياليست و آزادي خواه اروپايي گفت: چون اين امر در برنامه كار ما نبود و از طرفي اعلام مي كرديم كه ما هيچ حرف و سخن سري با دولت ‌ها و مقامات نداريم و مايليم آنچه را كه در ملاقات با مقامات، داشته‌ايم مردم هم از آن اطلاع حاصل كنند، با جمعيت‌ها و گروه‌ها تماس نداشتيم.

وي در مورد نقش روزنامه‌هاي خارجي زبان در رابطه با معرفي انقلاب به خارج آنها را بسيار موثر دانست و افزود: هر چقدر كه اين نوع تبليغات را در خارج براي معرفي ارزش‌هاي اسلامي بيشتر كنيم مسلماً انقلاب را بهتر به مردم دنيا خواهيم شناساند.

حجت الاسلام خاتمي در مورد گفت و گو با مقامات رسمي كشور‌هاي مورد بازديد در رابطه با مسائل اقتصادي يا نظامي و .... اظهار داشت: بزرگترين برگ برنده ما در آنجا اين بود كه ما هيچ نوع مذاكره‌اي كه حاكي از استمداد و كمك باشد با كسي انجام نداديم و تمام صحبت‌ها بر سر تشريح انقلاب و موضع ايران در قبال جنگ عراق با ايران بود كه البته كشور يوگسلاوي در اين رابطه موضعي به حق و صحيح داشت و تجاوز عراق را محكوم مي كرد و خواستار خروج نيروهاي عراقي از ايران شده بود در حالي كه در برابر آن پيشنهاد آتش بس و يا مذاكره مي كردند.

 

ما در كشورهاي غربي روي چند موضوع صحبت كرديم كه اولاً تجاوز وحشيانه عراق را حلقه‌اي از سلسله تجاوزاتي مي‌دانيم كه به منظور نابودي جمهوري اسلامي ايران از سوي امپرياليسم عليه ايران تدارك شده و انجام مي‌شود ثانيا اين ملت مصمم است كه با تكيه برخدا و اراده خودش اين تجاوز را دفع كند و دست كمك هم به سوي هيچ كس دراز نمي كند و همچنان بر اصل بنيادي سياست خارجي خود كه نه شرقي نه غربي است اهتمام خواهد ورزيد اما مسلمان بودن و معتقد به ارزش‌هاي اسلامي ايجاب مي‌كند خواستار صلح حقيقي ميان ملت‌ها  و خواستار روابط انساني ميان مردم دنيا باشيم وظيفه ديني و انساني خود مي‌دانيم كه نگراني مان را از عواملي كه اين روابط انساني را ميان انسان‌ها پايمال مي‌كنند اعلام كنيم.

حجت الاسلام خاتمي در مورد سرنگوني رژيم صدام حسين گفت: ترديدي ندارم كه اين عروسك‌هاي كوكي دوران آخر عمر خود را طي مي‌كنند و نگراني عمده كشورهاي غربي هم از همين جاست چون ملت‌ها دارند بيدار مي‌شوند و به همين جهت است كه يك انقلاب كه اينچنين معجزه آفريده است و به شدت در حال رسوخ در افكار عمومي كشورهاي تحت سلطه است مورد هجوم قرار مي گيرد آنچه كه امروز مي تواند سرنگوني صدام را به جلو بيندازد انسجام نيروهاي مسلمان داخل عراق است كه به نظر من اين امر به سرعت در حال انجام است و معتقدم كه اين عروسك كوكي اگر پيش از پايان جنگ از بين نرود قطعاً پيروزي ما بر ارتش عراق نقطه پايان بر عمر حكومت صدام خواهد گذاشت.

وي در مورد گردهمايي رهبران مرتجع منطقه و همچنين مخالفت نيروهاي عرب مترقي مطالبي را عنوان كرد و هر گونه تلاشي را كه از سوي كشورهاي مرتجع عرب جهت صدمه زدن به انقلاب اسلامي ايران در حال انجام است بي حاصل خواند و خاطرنشان ساخت كه اين دولت‌ها هيچگونه پايگاهي ميان مردم خود ندارند.

حجت الاسلام خاتمي در پاسخ به اين پرسش كه كداميك از ملت‌ها بيشتر از انقلاب ايران دفاع مي كردند گفت: در درجه اول ما نمي توانيم زياد بر ملت‌هايي تكيه كنيم كه در متن نظام و سيستم‌هايي هستند كه آنها ذات و بطن شان تجاوزگر و سلطه جو است اميدي كه ما به ملت‌ها داريم در درجه اول ملت‌هاي اسلامي است و در درجه دوم ملت‌هاي جهان سوم است كه هر دو داراي دردهاي مشترك و محكوم رژيم‌هاي جبار و ستمگر بوده‌ايم و هردومان جهل و فقر را تجربه كرده‌ايم و نيز در ارزش‌ها و آرمان‌هاي مكتبي نقاط مشترك داريم و در درجه دوم با كشور‌هاي جهان سوم كه در آن دردهاي محسوس و ملموس مشترك هستيم.

ما بايد اول به طرف اين ملت‌ها برويم و آن را بر عليه نيروهاي چپاولگر و سلطه جو بسيج كنيم ما نمي توانيم افكار عمومي غرب را به مدد و استمداد بطلبيم اما مي توانيم وجدان خفته آنها را بيدار كنيم.

 

منبع: روزنامه کیهان، 26 آذر 1359، ص 16