جنگ رسانهای؛ چیستی و چرایی؟
گروه سیاسی «خبرگزاری دانشجو»، امیرحسین جعفری؛ انسان موجودی اجتماعی و همواره محتاج به برقرار كردن ارتباط با دنیای پیرامون خویش است؛ اگرچه در گذشته ارتباط انسان بسیار محدود و چهره به چهره بوده، اما اصل برقراری ارتباط همواره وجود داشته است. امروز با پیشرفت فناوری و وسائل ارتباط جمعی، این ارتباط دیگر محدود به محیط خانه و محله نیست و از مرزهای جغرافیایی هم عبور کرده است.
اگرچه این گسترده شدن ارتباطات، می توانست رشد معنوی و مادی را در پی داشته باشد، اما وجود انگیزه های ناسالم رسانه ای و نبلیغاتی و سوء استفاده از فناوری های نوین این فرصت را به تهدیدی خطرناک تبدیل کرده است.
امروزه بزرگترین کمپانی های فیلم سازی، شبکه های خبری و خبرگزاری های جهانی به آمریکا و رژیم صهیونیستی وابسته هستند و قدرت رسانه ای آنها صرف مقابله با نظام های آزادیخواه و برای به زانو درآوردن ایستادگی و پایداری ملت های مستقل جهان می شود.
بنابر این از آن جهت که جمهوری اسلامی ایران، مستقل ترین و آزادیخواه ترین نظام موجود در جهان است، نوک پیکان حملات رسانه ای دشمن نیز بیش از همه، ایران را نشانه رفته است.
رهبر معظم انقلاب نیز در این خصوص می فرمایند: «امروز موثرترین سلاح بین المللی علیه دشمنان و مخالفان، سلاح تبلیغات است. با سلاح ارتباطات رسانه ایی است. امروز این قویترین سلاح است و از بمب اتم هم بدتر و خطرناک تر است. این سلاح دشمن را در بلواهای بعد از انتخابات ندیدید؟ دشمن با همین سلاح، لحظه به لحظه، قضایای ما را دنبال کرد و به کسانی که اهل شیطنت بودند رهنمود می داد. «و ان الشیاطین لیوحون الی اولیائهم لیجادلوکم» خوب این حضور دشمن است دیگر، حضور دشمن را از این واضح تر و روشن تر می شود فرض کرد؟»
بی شک رصد و شناخت رفتار رسانه ای دشمن، همواره دارای اولویت بوده، و از آن جهت که این هجمه امروز در بالاترین سطح وجود دارد، ضرورت برنامه ریزی و اقدام متقابل دو چندان است.
از این رو رهبر انقلاب نیز در خصوص جدی گرفتن این تهدید و لزوم مقابله با آن می فرمایند: «عزیزان من! امروز تهاجم فرهنگى با استفاده از ابزارها و فناوریهاى جدید ارتباطى خیلى جدى است، صدها وسیله و راهروی اطلاعاتی به سمت فکر جوان و نوجوان ما وجود دارد، از انواع شیوههاى تلویزیونى و رادیویى و رایانهاى و امثال اینها دارند، استفاده مىکنند و همین طور به صورت انبوه، افکار و شبهههاى گوناگون را در آنها مىریزند.
باید در مقابل اینها ایستاد. امروز نمىشود به همان روشهاى قدیمى خودمان اکتفا کنیم؛ البته که جوان نمىآید. جوان را باید بشناسید، فکر او را باید بشناسید، آنچه را که به او هجوم آورده، باید بشناسید. تا میکروب و بیمارى را نشناسید که علاج نمىتوان کرد. اینها همه ملایى مىخواهد. درس خواندن، مطالعه کردن و کار کردن که همه اینها زیر عنوان مهارتهاى دینى خلاصه مىشود.»
از این رو و به این دلیل که جنگ رسانه ای برای کشورهای سلطه گر که به دنبال تسلط اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بر جوامع هستند، امری حیاتی محسوب می شود، تصمیم گرفتیم، در این نوشتار به این سوال اساسی که هدف از جنگ رسانه ای چیست پاسخ دهیم.
جنگ رسانه ای چیست؟
استفاده از رسانه برای تضعیف کشور هدف و بهرهگیری از توان و ظرفیت رسانهها اعم از رسانههای نوشتاری، دیداری شنیداری و به کارگیری اصول تبلیغات و عملیات روانی، به منظور کسب منافع را جنگ رسانهای میگویند.
جنگ رسانهای از برجستهترین مولفههای جنگ نرم و جنگهای مدرن در جهان کنونی محسوب میشود، اما بیشترین کاربرد جنگ رسانهها در هنگامه نبردهای نظامیشدت مییابد؛ البته این به آن معنا نیست کهاین کاربرد از اهمیت رسانهها در دیگر زمانها میکاهد، بلکه میتوان گفت جنگ رسانه در شرایط صلح نیز بین قدرتها و دولتها به صورت غیررسمیمورد استفاده قرار میگیرد.
جنگ رسانهای از جمله جنگهای بدون خونریزی و آرام محسوب میشود و با توجه به آرام بودن جنگ رسانهای، میزان تخریب آن آنقدر زیاد است که حتی شهروندان کشورهای هدف، متوجه حجم سنگین این جنگ بر فضای روحی و روانی خود و اطرفیانشان نمیشوند.
اهداف جنگ رسانه ای
به دلیل اینکه ملت ها در اولین خط مقدم جبهه دشمن قرار دارند ، هدف این جنگ تغییر کارکرد و عملکرد دولت ها و ملت ها و بویژه کنترل اذهان عومی و مردم است؛ زیرا این کارشناسان معتقدند که اگر افکار عمومی را نسبت به موضوعی بتوان اقناع کرد و به سمت خواسته های خود سوق داد، مسلما دولت ها تحت فشار افکار عمومی به سوی اهداف دشمن سوق می یابند.
کارکردهای جنگ رسانه ای
دیدگاه ها در خصوص کارکرد رسانه ها متفاوت است. برخی از این دیدگاه ها مبتنی بر نگرش مثبت هستند و برخی دیگر معتقدند که رسانه ها کارکرد منفی دارند. آنها حس امنیت کاذبی را القاء مینمایند، ذهنها را از مسائل عینی دور میسازد ضمن اینکه میتوانند به ایجاد شور و شوق، حیات و بالندگی در یکایک اعضای جامعه که یکی از کارکردهای مثبت رسانههای جمعی است با انتقال و بیان واقعیتهای جامعه و روشنگری در عرصه تهدیدات منافع ملی و نه گروهی و شخصی تحقق بخشند.
کارکردهای مثبت رسانه های جمعی به شرح زیر است:
۱. غنی سازی ادبیات و فرهنگ گفت وگو در جامعه
۲. نهادینه کردن فرهنگ پرسشگری و پاسخگویی
۳. اطلاع رسانی شفاف، مستند و بی طرفانه
۴. جهت دهی به احساسات و هیجانات
۵. مشارکت در تصمیم گیری های ملی
۶. ارتقا سطح آگاهی های سیاسی و اجتماعی جامعه
۷. تعمیق قانون مداری و احترام به قانون در جامعه
۸. مشارکت در تولید فکر و اندیشه
۹. ایجاد ارتباط منطقی بین مردم و مسئولان
۱۰. انتقال مشکلات مردم به مسئولان با رعایت بی طرفی
۱۱. حمایت از عملکرد منطقی دولت و تشویق مردم به همراهی با برنامه های دولت
۱۲. آرام سازی مردم و تعمیق بهداشت روانی مردم
ادامه دارد .......