کتاب «گامی به سوی علم دینی» نقد و بررسی علمی شد

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از قم، نویسنده اثر در آغاز این مراسم که امروز در سالن جلسات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برگزار شد، با اشاره به شکل گیری‌ اندیشه اسلامی‌سازی علوم انسانی، در حدود پنج دهه گذشته در جهان اسلام اظهار داشت: این مهم در کشورمان نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی مورد اهتمام جدی بخشی از نخبگان حوزه و دانشگاه قرار گرفت.

 

 

وی افزود: با وجود همه این تلاش ها باید گفت، متاسفانه این اندیشه هنوز هم نتوانسته حاکمیت لازم را در مجامع علمی به ویژه دانشگاهی پیدا کند که دلایل این مساله نیاز به کار کارشناسی و آسیب شناسی دقیق دارد.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در ادامه با اشاره به این که اساسا پایه گذاری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در راستای پاسخ به این دغدغه بوده است، خاطرنشان کرد:‌ خوشبختانه این پژوهشگاه در حدود بیش از دو دهه فعالیت خود اقدامات مختلفی شامل تألیف و ترجمه کتاب‌ها و مقالات متعدد و نیز برگزاری چندین همایش ملی و نشست داخلی به‌ویژه در ده سال اخیر انجام داده است، هر چند که معتقدیم نباید به این میزان هم اکتفا شود.

 

 

بستان همچنین با اشاره به جلد نخست کتاب گامی به سوی علمی دینی با موضوع ساختار علم تجربی و امکان علم دینی بیان داشت: با توجه به ضروریاتی که احساس می شد، لازم دیدیم تا در جلد دوم این کتاب، مباحثی در سطح روش‌شناسی کاربردی با موضوع و هدف روش بهره‌گیری از متون دینی در علوم اجتماعی مطرح کنیم.

 

وی ادامه داد: در این اثر سعی بر این بوده تا تصویری روشن از اقسام مختلف گزاره‌های متون دینی با توجه به جایگاهی که هریک از آن ها در فرآیند فعالیت علمی دارند، ارایه شده و همچنین روش بکار‌گیری مرحله به مرحله گزاره‌های متون دینی در بخش‌های مختلف علمی به بحث و بررسی گذاشته شود.

 

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با اشاره به این که مباحث این کتاب در دو بخش مبانی و روش، شامل نه فصل می باشد، بيان داشت: پارادایم علم اجتماعی اسلامی در عرصه‌های هستی شناسی و معرفت‌شناسی، تقسیمات گزاره‌های متون دینی، تدوین چارچوب فراتجربی تحقیق، مفهوم‌سازی، فرضیه‌سازی، چیستی نظریه، الگوهای نظریه‌سازی و ترسیم خط مشی، فصل‌های ارائه شده در این کتاب می‌باشد.

 

حجت‌الاسلام دکتر حمید پارسا‌نیا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان یکی از ناقدین کتاب، سخنران بعدی این مراسم بود.

 

وی ضمن تقدیر از نکته بینی و دقت عمل نویسنده اثر گفت: ورود به مباحث فلسفه علوم اجتماعی و بحث‌های روشی در این باره و نیز ارایه گزارشی مناسب و جامع از مباحث مطروحه ذیل موضوع اصلی از نقاط قوت کتاب می باشد.

 

این استاد حوزه و دانشگاه در در ادامه عنوان كرد: البته اشکالی که می‌توان به این کتاب گرفت، ناظر به مساله در حاشیه قرار گرفتن معنای علم دین است؛ به این معنی که بیشتر تلاش نویسنده مصروف این شده که علم دین در متن کتاب، حفظ شود.

 

 

پارسانيا همچنین افزود: با این همه آن چه قابل توجه و تحسین است این که ‌کتاب یاد شده، حاصل تلاش پژوهشگاه حوزه و دانشگاه درعرصه اسلامی کردن علوم انسانی می‌باشد که از این حیث این گام، حقیقتا شایسته تقدیر است.

 

‌حجت‌الاسلام دکتر مسعود آذربایجانی، قائم مقام و عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه نیز طی سخنانی در این مراسم در مقام ناقد و ارزیاب اظهار داشت: یکی از نقاط قوت این کتاب آن است که در آن سعی نویسنده بر این قرار گرفته که مباحث مختلف نظری و عملی در آن گنجانده شده و مهم تر از آن هم این که این مباحث با نگاه تطبیقی مورد ارزیابی و بررسی علمی قرار گرفته است.

 

وی با این حال کتاب را خالی از اشکال محتوایی ندانست و بیان داشت: حجت الاسلام دکتر بستان به عنوان نویسنده اثر،‌ قائل به تقسیم دانش در دو بخش توصیفی و تبیینی و هنجاری بوده و حال آن که به اعتقاد بنده، دانش باید به سه بخش توصیفی و تبیینی، هنجاری و تکنولوژیکی تقسیم بندی شود و بر این اساس درباره هر کدام از این حوزه ها، کاوش و کنکاش علمی صورت گیرد.

 

دکتر کچوییان، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز ناقد دیگر این کتاب بود که سخنانی درباره محاسن و معایب اثر یادشده بر زبان راند.

 

همچنين در پایان این نشست، نویسنده کتاب،‌ در مقام دفاع از اثر، به اشکالات مطروحه اساتید حوزوی و دانشگاهی حاضر در جلسه پاسخ داد.