غوطه خوردن در توهم وحشت‌آفرینی

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ سینمای ژانر وحشت یکی از حلقه های مفقوده سینمای ماست. شاید به همین دلیل هم هست که اساساً مواجهه مخاطبان در سینمای ایران با ژانر وحشت و نمونه هایش چیزی متفاوت از سایر نقاط عالم است.

به این شکل که در هنگامه خطر و ترس در یک فیلم به ظاهر ترسناک، صحنه مضحک می شود و همگان می خندند و یا سیطره التهاب و تریلر و تعلیق در طول فیلم ابداً لحاظ نمی شود و یا ادراک نمی گردد.

شاید این دست فیلسازان گمان می کنند که با یکی از ژانرهای معمولی و ساده سینمایی روبرویند که با لطایف الحیلی بتوانند مخاطب را دستاویز ذهنیت های خام و نپخته و غیر استاندارد خود کنند، اما حقیقت چیز دیگری است.

ژانر وحشت و تریلر و تعلیق سازی در سینما حقاً و انصافاً یکی از سترگ ترین، شگرف ترین، مهیب ترین و سخت ترین ژانرهای هنر هفتم است و بی دلیل نیست که کسی همچون هیچکاک همیشه استاد، که برجسته ترین و کاربلدترین سینماگر صاحب سبک و مولف تمام طول تاریخ سینماست، این، گونه و سبک سینمایی را دستاویز اکثریت قریب به اتفاق فیلم هایش قرار داده است.

ساخت فیلم استاندارد و موثر و درست در ژانر وحشت نیازمند دانش بصری و فن یابی سینمایی در ابزارها و مولفه های متنوع و متعدد آن و ایجاد یک هارمونی و حس همپوشانی در میان این اجزاست.

اتفاقی که رخ دادن آن بیش و پیش از هر چیز دیگری نیازمند شناخت سینما به معنای درست، اصیل و اصولی و استاندارد آن و در عین حال، کسب و ارتقا و پرورش یک ایده بجا و پدید آوردن یک فضای ساختاری و فرم روایی متناسب است و این همان روندی است که در کارهای هیچکاک بزرگ به دقت و درستی رخ داده و قابل ارزیابی و آموختن است.

اما وقتی هر از گاهی فیلمی در ژانر وحشت در سینمای ایران به روی اکران می رود قضیه کاملاً فرق می کند و چیز دیگری می شود.

از فیلم «خوابگاه دختران» سال های دور بگیرید تا همین فیلم «نفرین» که اساساً به لحاظ ویژگی هایی بصری و فرم و روایت و ساختار، قابل بحث نیست و تنها به این درد می خورد که به مناسبت شباهت ظاهری و اسمی اش با ژانر مهم وحشت، بتوانیم به نوعی به آسیب شناسی این ژانر در سینمای ایران بپردازیم و یادآور شویم که سینما در هر ژانر و گونه ای بیش و پیش از هر چیز نیازمند زمینه ها و ابزارها و مولفه هایی است که به نوعی مقدمه کار محسوب می شوند و برای رسیدن به نتیجه درخور ابتدا باید آنها را ایجاد کرد و گرد آورد؛ و الا با این شعار سازی ها و نماد پردازی ها و تیزرها و بیلبوردها، کاری از پیش نمی رود، آن چنان که باید و شاید.

چطور می توان از فیلمی مثل «نفرین» توقع تعلیق و تریلر داشت که حتی بازیگر نقش اصلی اش نمی تواند درست جلوی دوربین راه برود؟! همو که این شب ها و در تبلیغات فیلم، مخاطبان محترم را ارشاد می کند که برای یک بار هم که شده به دیدن ترس و وحشت بروند و با آن در قلب سینما روبرو شوند! البته بعد از یک سری توصیه و توضیح روان شناسانه و جامعه شناسانه بی ربط و بی معنا!

حقیقت آن است که انبان سینمای ایران طی تمام این سال ها از فیلم هایی در ژانر ارزشمند و سخت و سترگ وحشت و تریلرهای خوب و دیدنی و تاثیرگذار، تهی بوده و فیلم نازل «نفرین» هم تنها تایید دیگر و چندین باره ای است بر همین حقیقت تلخ.