«شور شيرين»؛ شيرين، اما قدري هم شور

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ درست است که برای فیلم «شور شیرین» زحمت زیادی کشیده شده و با نیت خیر به تولید رسیده و تردیدی نیست که یکی از ارزشمندترین و غنی ترین جلوه های رشادت و شهامت و بزرگی در سال های دفاع مقدس یعنی زندگی شهید کاوه در آن مورد توجه قرار گرفته، اما متأسفانه فیلم نتوانسته آن طور که باید و شاید اثری قابل دفاع، چه به لحاظ ساختار و پرداخت تصویری و چه از جهت جلوه یابی مفاهیم معنوی و بخصوص شناخت سینماورزانه شهید کاوه به موفقیت درخوری دست یابد.

 

در ادامه این نوشتار به این موضوع خواهیم پرداخت، اما بد نیست پیش از آن به یک زمینه و فضای مهم و مرتبط با این بحث اشاره ای داشته باشیم.

زندگی رادمردان عرصه جنگ و جهاد، بخصوص رزمندگان سال های دفاع مقدس عمیقاً تأثیرگذار و تکان دهنده است.

حتی گاهی اوقات مطالعه زندگینامه این بزرگمردان دلیر و رشید می تواند تأثیرات شگرف و سترگی بر روح و روان انسان داشته باشد، همچنان که وقتی زندگی شهید زین الدین، باکری، صیادشیرازی و البته شهید کاوه و نیز دیگر رزمندگان هشت سال دفاع مقدس را مرور می کنیم با چنین موقعیتی روبرو می شویم.

زندگی این افراد اساساً بسیار دراماتیک و پر فراز و نشیب و البته خواندنی است و آنها را می توان به مثابه کاراکترهایی در نظر گرفت که در طول دوران حیات طیبه شان توانسته اند در روندی متعالی به بالاترین و والاترین جایگاه های بشری برسند و به قول معروف مصداق این مصرع زیبا شوند که: رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند ...

حقیقت آن است که هر یک از این آدم ها برای خودشان دنیایی بدیع و جذاب و زیبا داشته و منظومه ای بزرگ و دیدنی و قابل تأمل بوده اند؛ در عین حال که در اوج سادگی می زیستند و بشدت افتاده و خاکی بودند.

آنها مصادیق تام و تمام خاک نشینان افلاکی بودند و این هویت برجسته ایمانی و شرح حیرت آور زیست آسمانی را می توان از خلال زندگینامه و سیره این عزیزان همیشه پاینده دریافت و دید؛ البته هم به دیده سر و هم به دیده دل!

این پتانسیل بالا و ارزشمند دراماتیک و گنجینه ایمانی منتشر در این زندگی ها و آدم ها، می تواند زمینه و دستاویز خوبی باشد برای پرداخت سینمایی و تولید محصولات قابل دفاع و دیدنی تا از دل آن، روایت های حقیقی و واقعی و ملموس برای مردم ایران درآید و عرضه گردد.

آن هم در مدیوم جذاب و پرمخاطبی مثل سینما؛ كه سینما با مخاطب معنا می یابد، فلذا این فیلم ها در عرصه تولید و چرخه ساختشان حتماً باید به مولفه های مخاطب پسند - به معنای درست و اصولی کلمه و نه معنای مبتذل و نازلش - توجه و دقت کافی و وافی داشته باشند.

در واقع فیلم های سینمایی باید جایزه و تقدیرشان را از مردم و در روند طبیعی سینما یعنی دیده شدن توسط مخاطب بگیرند و الا اگر فیلمی را مردم نبینند و تحویل نگیرند و به خاطرش بلیت نخرند و به سینما نروند، حتی اگر صدها جایزه دولتی و رسانه ای هم بگیرد و در بوق و کرنا شود، ابداً به درد نمی خورد و کاری از پیش نمی رود.

جایزه حقیقی و واقعی را باید مردم بدهند با فیلم دیدنشان و نه هیچ کس و جای دیگری.

گاه دیده می شود فیلم هایی که در جذب مخاطب عمومی شکست خورده اند، از این مراسم سفارشی به آن گعده دولتی و نهادی و سازمانی می روند و برای خودشان کسب فضل می کنند!

این بیشتر به یک فرار به جلو و عقده گشایی شبیه است و هیچ ارزشی ندارد و مادامی که فیلمی مورد توجه و اقبال مردم قرار نگیرد، قطعاً نه در تاریخ ماندگار می شود و نه اساساً ارزشی دارد؛ چرا که اصل سینما، بدون مخاطب بی معناست و کسی که فیلمش را برای غیر مخاطب می سازد معلوم می شود که یا سینما را از اساس نشاخته و تلقی غلط و بی ارزش از آن دارد و یا اینکه چون از قدرت جذب مخاطب عاجز است، به چیزهای من درآوردی و کاذب رو می آورد؛ مثل همین گعده های جور واجوری که برای فیلم های شکست خورده در عملیات جذب مخاطب تدارک می بینند!

تمام آنچه بدان اشاره کردیم مستقیم و غیرمستقیم با فیلم «شور شیرین» هم ارتباط می یابد.

گفتیم که قبول داریم برای این فیلم زحمت زیادی کشیده شده و با نیت خیر به تولید رسیده و تردیدی نیست که یکی از ارزشمندترین و غنی ترین جلوه های رشادت و شهامت و بزرگی در ساله ای دفاع مقدس یعنی زندگی شهید کاوه در آن مورد توجه قرار گرفته، اما متأسفانه فیلم نتوانسته آن طور که باید و شاید اثری قابل دفاع، چه به لحاظ ساختار و پرداخت تصویری و چه از جهت جلوه یابی مفاهیم معنوی و بخصوص شناخت سینماورزانه شهید کاوه به موفقیت درخوری دست یابد.

فیلم در چهره ای که از شهید کاوه نشان می دهد، او را در حد یک قهرمان جنگی و مغز متفکر عملیاتی پایین می آورد؛ هر چند در این زمینه هم چندان موفق و جذاب نیست.

علاوه بر این، صحنه های گل درشت و زمخت و شعاری فیلم در تلفیق با ساده انگاری و تعجیلی که در پرداخت سینماورزانه کار وجود دارد، به کلیت فیلم آسیب جدی رسانده است.

حتی صحنه های مهمی که به طور بالقوه از کشش و اثربخشی قابل توجهی برخوردار است، مثل صحنه آتش زدن مسجد یا گروگان گیری ناموسی و از اين قبيل، هم در فیلم خوب از آب درنیامده و خلاصه بسیاری از لحظه های فیلم در نوعی از سطحیت و تعجیل و بی رمقی و زمختی دست و پا می زند و البته عنصر جذابیت به معنای جامع و مانع کلمه بشدت در فیلم مورد غفلت واقع شده و «شور شیرین» از این ناحیه لطمات سنگینی را متحمل گشته است.

ای کاش جواد اردکانی، کارگردان فیلم به همان اندازه که زندگی و شخصیت شهید کاوه برایش مهم بود و ارزشمند، سینما را هم به معنای درست و عمیق و استاندارد کلمه جدی می گرفت و نتیجه کارش محصول قابل دفاع تری از آب در می آمد.

با امید به اینکه فیلم های بعدی اردکانی در حوزه بازنمایی ارزش های والای دفاع مقدس، آثار بهتر و دینی تری باشند.