آیا سازمان ملل در دسترسی به اهدافش موفق بوده است؟

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»؛ از زمان شکل گیری سازمان ملل متحد به دلایلی مانند وابستگی مالی و سیاسی به قدرت های بزرگ و بی توجهی این قدرت ها به برخی مواد منشور ملل متحد این سازمان نتوانسته است در دسترسی به اهداف خود به خصوص در زمینه امنیت دسته جمعی و حفظ صلح و امنیت بین المللی موفق باشد.

هر چند سازمان ملل متحد به عنوان بزرگترین و مشروع ترین سازمان بین المللی و با حضور همه کشورهای جهان در هفت دهه گذشته توانسته است در برخی موضوعات مانند ایجاد اجماع در برخی حوزه های نرم از جمله برخی کنوانسیون های حقوقی، اجتماعی و در برخی موارد اقتصادی به موفقیت هایی دست یابد و همچنین در برخی برهه های تاریخی با وساطت بین کشورها  به حل برخی اختلافات بین آنها کمک نماید، ولی عملکرد آن در زمینه موضوعاتی مانند ایجاد صلح پایدار و حفظ صلح و امنیت بین المللی  که وظیفه اصلی این سازمان به شمار می رود چندان موفق نبوده است.

در این رابطه در بررسی علت عدم موفقیت سازمان ملل متحد در زمینه حفظ صلح و امنیت بین المللی و دیگراهداف مهم این سازمان پیش از هر چیز باید به وابستگی مالی و سیاسی آن به قدرت های بزرگ اشاره کرد به نحوی که این قدرت ها از سازمان ملل به عنوان ابزاری در جهت پیشبرد سیاست خارجی خود استفاده کرده اند.

در واقع از آنجا که دولت امریکا به تنهایی حدود 23 درصد از بودجه سازمان ملل را تامین می کند و همچنین این سازمان نیز در خاک این کشور قرار دارد، دولت امریکا در تعیین خط مشی های این سازمان در طول دهه های گذشته نقش زیادی ایفا کرده و طبیعتا از آنجا که این کشور با یکجانبه گرایی و بی توجهی به منشور منافع خود را در گستره جهانی تعریف کرده است در بسیاری موارد در تعقیب منافع خود مانع نقش آفرینی مثبت سازمان ملل شده است و یا این سازمان با توجه به وابستگی مالی خود در موارد انفعال و یا بی میلی امریکا نتوانسته است اقدام مناسبی در زمان مناسب اتخاذ نماید.

در این میان توجه به ساختار شورای امنیت به عنوان رکن اجرایی سازمان ملل متحد و وجود حق وتو برای برخی کشورها علت اصلی عدم موفقیت سازمان ملل در حفظ صلح و امنیت بین المللی به شمار می آید که باعث وابستگی سیاسی این سازمان به قدرت های بزرگ نیز شده است. این امر به گونه ای است که در مواردی که سازمان ملل متحد در پی ایفای نقش و عمل به وظایف خود طبق منشور ملل ملل متحد بوده است برخی از این پنج قدرت دارای حق وتو با اعمال این امتیاز خود مانع ادامه کار سازمان و در نتیجه عدم موفقیت آن در دسترسی به اهدافش بوده اند.

در این رابطه برای فهم عدم موفقیت سازمان ملل در دسترسی به اهدافش به دلیل اعمال سیاسی حق وتو توسط اعضا دائمی باید به نحوه شکل گیری این سازمان اشاره داشت؛ به نحوی که چگونگی و فرایند شکل گیری سازمان در کنفرانس های تهران، یالتا و سانفرانسیسکو نشان می دهد که قدرت های پیروز در جنگ جهانی دوم ضمن ایجاد این سازمان در پی کسب و حفظ امتیازی مهم و اساسی برای خود بودند و در راستای این سیاست امتیاز حق وتو را برای خود در نظر گرفتند که همچنانکه بیان شد علت اصلی بسیاری از ناکامی های سازمان ملل و عدم توان آن در اتخاذ اقدام د رزمان مناسب برای جلوگیری از منازعات بوده است.

البته این نکته نیز در رابطه با ناکامی های سازمان ملل شایان ذکر است که در برخی موارد قدرت های بزرگ نه تنها کمکی به این سازمان در جهت ایجاد صلح جهانی نکرده اند بلکه به دلیل عدم قدرت کافی این سازمان و وابستگی سیاسی و نظامی، با بی توجهی به منشور ملل متحد به اقدامات یکجانبه و فراتر از منشور متوسل شده اند که حمله امریکا به عراق بدون مجوز شورای امنیت از نمونه هایاین امر به شمار می رود.