نقد «من همسرش هستم» به نقد حوزه هنری کشید!

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ بعد از مدتها یک بار دیگر این هفته، هفت یک جلسه نقد جدی و محکم و صریح را تجربه کرد؛ اتفاقی که در دور جدید از برنامه هفت کمتر در این برنامه رخ داده است.

در این بخش، مسعود فراستی به نقد جدی و صریح رفتارهای حوزه هنری در قبال توقیف فیلم های به اصطلاح ضد ارزشی از دید خودش دست زد و یادآور شد که اقدام ها به دلیل مضمون زدگی افراطی مسئولین امر و در واقع دامی برای سینمای ایران است که البته این صحبت ها به بهانه و به مناسبت فیلمی بود که موضوع نقد این هفته و البته جزو فیلم های توقیفی حوزه هنری بود.

این هفته، بخش نقد فیلم «هفت» اختصاص به نقد و بررسی فیلم سینمایی «من همسرش هستم» با حضور مصطفی شایسته، کارگردان فیلم و مسعود فراستی منتقد ثابت برنامه داشت.

 

بررسی جایگاه فیلم کوتاه نیز با حضور هاشم میرزاخانی، مدیرعامل انجمن سینمای جوان، مرجان اشرفی زاده و زهبر قنبری و همچنین پرداختن به جشنواره کودک و نوجوان اصفهان از بخش های دیگر برنامه شب گذشته بود.

در ابتدای برنامه محمود گبرلو، مجری و سر دبیر برنامه توضیحاتی در مورد مراسم اسکار و تحریم این رویداد توسط سینمای ایران که به ارائه ندادن فیلم «یه حبه قند» انجامید، ارائه داد.

 

نظرسنجی برنامه نیز اختصاص به طرح این سوال داشت که کدامیک از عوامل در افول ستاره ها برای جذب مخاطب به سالن های سینما تاثیرگذارتر بودند که در پایان از میان گزینه های 1- استفاده کلیشه ای از ستاره ها 2- جذاب نبودن نقش ها 3- ضعف ساختار فیلم ها 4- تغییر ذائقه مخاطبان، گزینه 3 بیشترین رای را بدست آورد.

 

سعید رجبی فروتن، سخنگوی سازمان سینمایی در بخش دیگر از برنامه روی خط  آمد و درباره آخرین وضعیت صدور پروانه ساخت، توضیحاتی داد و عنوان کرد که در این هفته پروانه ساخت هیچ خروجی نداشته است.

 

وی درباره تمرکز جشنواره ها در یک زمان محدود  گفت: جشنواره هایی که در ایران برگزار می شوند، نسبت به سایر کشورهای جهان بسیار ناچیز هستند. امسال در ایران 35 جشنواره برگزار شده که یک چهارم آنها بین المللی بودند، اما متاسفانه به دلیل اینکه ما سه ماه در سال امکان برگزاری جشنواره ها را به دلیل ایام عزاداری و روزه داری مردم نداریم، تمرکز برگزاری جشنواره ها در نیمه دوم سال بیشتر می شود.

 

آیتم گزارش هفته اختصاص به آخرین وضعیت خانه سینما داشت که در آن گمانه زنی ها به باز شدن و یا نشدن دوباره خانه سینما با پخش صحبت های وزیر فرهنگ ارشاد اسلامی و جواد شمقدری، معاونت سینمایی وزارت ارشاد مطرح شد.

 

بخش اتفاق هفته نیز به موضوع تحریم اسکار می پرداخت که در همین رابطه محمد حمزه زاده، معاون هنری حوزه هنری روی خط آمد و گفت: تلاش کردیم در بیانیه ای که در ارتباط با تحریم اسکار منتشر شده، دلایل خود را از تحریم و البته خوشحالی خود را از انتخاب فیلم «یه حبه قند» برای حضور در اسکار نشان دهیم.

 

حمزه زاده ادامه داد: بعد از پیشنهاد شمقدری، حوزه هنری هم تصمیم گرفت که اسکار را تحریم کند و میرکریمی با وجود استقبال از این عمل، گلایه داشت که باید قبلا به عنوان کارگردان فیلم با وی هماهنگ می شد.

 

علیرضا سجادپور، معاون امور فعالیت های سینمایی نیز روی خط آمد و درباره این اقدام گفت: سینمای ایران مطرح ترین سینمای غیر انگلیسی زبان در سال گذشته شناخته شد؛ بنابراین موضع ایران در قبال اسکار بسیار مورد توجه است و اگر هیئت انتخاب تشکیل نمی شد برخی معترض می شدند که ایران به این دلیل می خواسته اسکار را تحریم کند که دستش خالی بوده، اما ما خوشبختانه برای معرفی به این مراسم حداقل 5 فیلم مطرح در اختیار داشتیم، البته در همان جلسات هیئت انتخاب هم زمزمه های تحریم مطرح بود و در نهایت نیز تصمیم  گرفته شد که فیلم «یه حبه قند» را به دلیل اعترض به ساخته شدن فیم موهن به مراسم اسکار ارائه ندهند.

 

معاون امو ر فعاليت هاي سينمايي ادامه داد: بعد از پیشنهاد شمقدری و وزیر ارشاد مبنی بر تحریم مراسم اسکار، به تهیه کننده و کارگردان فیلم نیز اطلاع داده شد.

 

وي تصريح كرد: خبر تحریم اسکار توسط ایران در بسیاری از مطبوعات سینمایی جهان به عنوان خبر اول مطرح شد و ایران در صدر اخبار خارجی قرار داشت كه درخواست کتبی اين امر نیز بزودی به آکادمی اسکار ارائه می شود.

 

حمزه زاده نيز در ادامه درباره تولیدات حوزه هنری گفت: حوزه هنری امسال 5 فیلم را در دست تولید دارد و البته فیلم های دیگری نیز برای تولید در نظر گرفته است.

 

وي ادامه داد: به دلیل جایگاه حوزه هنری، معاونت امور سینمایی برای صدور پروانه ساخت بر روی فیلم ها تمر کز زیادی نکرده و طی مذاکرات با مومنی، رئیس حوزه پروانه ساخت این فیلم ها را بدون ملاحظه صادر کرده اند، البته ما فیلمنامه و طرح این فیلم ها را به معاونت سینمایی ارائه داده ایم.

 

احمد میرعلایی، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی و دبیر بیست و ششمین جشنواره فیلم کودک و نوجوان مهمان بعدی برنامه بود.

 

وی درباره شایعه استعفای خود از مدیرعاملی بنیاد فارابی گفت: من از روز اولی که وارد فارابی شدم، استعفای خود را به آقای شمقدری دادم؛ بنابراين اگر صلاح باشد در این پست خواهم ماند، اما اگر احساس کنم به درد این کار نمی خورم کنار می روم.

 

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: بنده اختلاف با آقای شمقدری را هم تکذیب می کنم؛ چرا كه به نظرهای مختلفی که وجود دارد، نمی توان نام اختلاف گذاشت.

ميرعلايي درباره برنامه ریزی برای اکران فیلم های کودک و نوجوان بعد از جشنواره و سیاست گذاری های جشنواره کودک گفت: در جشنواره امسال خوشبختانه ما شاهد تولید فیلم های کودک بیشتری نسبت به دوره های گذشته هستیم.

 

وي با بيان اينكه باید به عنصر جذابیت و تنوع در سینمای کودک بیشتر بپردازیم، يادآور شد: امسال حدود 17 فیلم کودک و نوجوان در جشنواره حضور دارند که این تعداد فیلم در یک جشنواره موضوعی بسیار مناسب به نظر می رسد، اما از این تعداد آثار همه قابلیت اکران ندارند.

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی ادامه داد: مهمترین ماموریت بنیاد فارابی تولید فیلم های خوب و جذاب است و رسیدن به این خواسته کار زیاد آسانی نیست.

 

ميرعلايي افزود: امسال این بنیاد از 70 درصد فیلم های جشنواره کودک یا حمایت کرده یا مستقیما از آثار بنیاد فارابی به حساب می آیند.

وی در ادامه عنوان کرد: متاسفانه همه مسائل ما تحت تاثیر سیاست قرار گرفته است، اما هنر را نمی توان وارد سیاست کرد؛ من نمی گویم چرا مثلا در نماز جمعه از فیلمی انتقاد می شود، اما باید به همه فیلم ها توجه داشت و از فیلم های خوب نیز تعریف کرد تا مخاطب تشویق به سینما رفتن شود.

 

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی افزود: وجود اشتراک احساسات عنصر مثبت سینما است، اما ما این عنصر را رها کرده و غافل از اینکه مردم ما به اشتراک احساسات نیازمند هستند كه این مسئله را نادیده گرفته مي شود.

ميرعلايي ادامه داد: صدا و سیما باید در تبلیغ فیلم های جذاب و ارزشی بیشتر تلاش کند؛ چون سرمایه اصلی سینما مخاطب است و نباید آنها را رها کرد.

 

وي با تاكيد بر اينكه ما قرار بود خدمتگزار مردم باشیم، اما نحوه ارائه این خدمت را فراموش کرده ایم، گفت: معتقدم فتنه بسیار نافذ است و هر کسی که توکل و اعتقادش بیشتر باشد، فتنه بر او کمتر نفوذ می کند.

 

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی در پايان تصريح كرد: همین که برخی از اهالی سینما به جان هم می افتند، دلیل وجود فتنه است؛ ما قرار است هنرمند باشیم و برای مردم فیلم بسازیم، بنابراین باید اجازه دهیم همه حرف خود را به صورت منطقی بیان کنند.

چهره های هفته بخش دیگر برنامه بود که به معرفی فعالیت های محمدرضا هنرمند، رویا تیموریان، اکبر عبدی، فرهاد اصلانی، شبنم مقدمی، محمدرضا شریفی نیا و مسعود ده نمکی اختصاص داشت.

در ادامه ده نمکی روی خط آمد و درباره مراحل فنی فیلم «رسوایی» و پروژه جدیدش که سه گانه «اعدامی ها» نام دارد، توضیحاتی داد.

نقد فیلم سینمایی «من همسرش هستم» با حضورمصطفی شایسته از كارگردانان كشور و مسعود فراستی بخش بعدی برنامه بود.

شایسته بعد از توضیحاتی درباره چگونگی انتخاب این فیلمنامه برای ساخت اولین فیلمش گفت: احساس کردم که استاندارد کارگردانی را می توانم رعایت کنم و معتقدم که تا حدی هم در این زمینه موفق عمل کردم و مضمونی که در فیلم به آن پرداختم از مسائلی بود که در جامعه وجود دارد و باید به آن اشاره می شد.

وی ادامه داد: اما متاسفانه این فیلم به نوعی بدون دلیل قربانی و درگیر تحریم حوزه هنری شد و به این ترتیب ما 50-60 درصد از امکانات سینمایی را برای اکران فیلمی که از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز قانونی دارد از دست دادیم.

فراستی نیز در همین زمینه گفت: من مسئله ارزش و غیر ارزش دانستن برخی فیلم ها را نمی فهمم؛ این یک دام است که گریبان سینمای ما را گرفته.

 

اين منتقد ادامه داد: متاسفانه یکی از معضلات سینمای ما این است که هر کسی فکر می کند سینما ملک شخصی اش است، مگر قانون وجود ندارد، مگر یک منبع برای صدور پروانه نمایش وجود ندارد، پس چرا باید هر کسی اعمال نظر کند.

وی با تاكيد بر اينكه معتقدم بسیاری از فیلم هایی که این دوستان فکر می کنند ارزشی است، نیست، گفت: موضوع، فیلم را تعیین نمی کند بلکه این محتوا است که موضوع را مشخص می کند و همین محتوا نیز بر اساس فرم شکل می گیرد، اما برخی از این فیلم های به اصطلاح ارزشی مخاطب ندارند و نمی توانند مفهوم خود را به درستی انتقال دهند؛ آیا نشان دادن نماز در فیلم خود به خود ارزش به حساب می آید؟ دوستانی که لقب ارزش به یک فیلم می دهند، در زدن حرفشان باید احتیاط کنند.

فراستي افزود: جوی که در خصوص خیانت و خوب و یا بد بودن آن در سینمای ما راه افتاده، قابل بحث است؛  چرا كه زمانی که این فیلم ها خیانت را ترویج و تبلیغ می کنند، باعث نگرانی است نه صرفا مطرح کردن موضوع خیانت.

 

اين منتقد در ادامه تصريح كرد: فیلم «من همسرش هستم» موضوع خیانت را مطرح نمی کند، بلکه شیطنت یک زن را برای جلب توجه همسرش نشان می دهد.

وی عنوان کرد: مشکل این فیلم از فیلمنامه است که قادر نیست تم فیلم را به درستی نشان دهد؛ چون فیلمنامه گره درستی ندارد، پس شیطنت زن هم توضیحی پیدا نمی کند و معلوم نمی شود که این زن می خواهد انتقام بگیرد یا تنها قصد شیطنت و جلب توجه دارد.

شایسته نیز در همين راستا يادآور شد: پرداختن به وجوه مختلف موضوع مطرح شده در فیلم بسیار سخت است؛ چون ما باید با احتیاط زیادی جلو می رفتیم تا از خطوط قرمز رد نشویم به همين دليل بخشی از ساختار فیلم نیز در این داستان فنا شد؛ چرا كه قرار بود فیلمنامه فیلم بر اساس شخصیت زن فیلم با بازی نیکی کریمی پیش برود و بقیه کاراکترهای فرعی از زاویه دید شهلا روایت شوند و اصرار هم بر این بود که فیلم یک مونولوگ طولانی از شخصیت شهلا باشد که فکر می کنم تا حدودی موفق بوده است.

در ادامه برنامه، گزارشی درباره گشایش بیست و نهمین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران پخش شد و پس از آن هاشم میرزاخانی، دبیر جشنواره و مدیرعامل انجمن سینمای جوان در برنامه حضور پیدا کرد.

 

میرزاخانی درباره این دوره از جشنواره گفت: امسال 5219 فیلم متقاضی حضور در جشنواره بودند که از این میان 2024 فیلم از ایران در جشنواره شرکت داشتند؛ متاسفانه با وجود عملکرد مناسب فیلم کوتاه، سینمای ایران به این حوزه توجه زیادی نشان نمی دهد.

مدیرعامل انجمن سینمای جوان درباره فعالیت های انجمن سینمای جوان گفت: 60 دفتر سینمای جوان در شهرهای مختلف وجود دارد و بسیاری از بزرگان سینمای ما نیز که امروزه اسم های جهانی پیدا کرده اند، از فارغ التحصیلان این انجمن ها هستند که جای خوشحالی دارد، اما متاسفانه در سال های گذشته خروجی این انجمن بسیار کمتر شده است.

 

وي با اشاره به اينكه در دوره مدیریت من تلاش شده که برنامه ریزی در زمینه تولید و آموزش به سطح قابل قبولی برسد، گفت: خوشبختانه امروزه توانستیم طرح نظام آموزشی را در انجمن به کار بگیریم تا همان دروسی که در دانشگاه ها تدریس می شود، در انجمن نیز آموزش داده شود.

ميرزاخاني با بيان اينكه متاسفانه در گذشته دفاتر بدون نظارت فعالیت می کردند، ادامه داد: البته برنامه ای هم برای جمع آوری انجمن سینمای جوان طراحی شده بود، اما چون معتقدیم که فیلم های کوتاه عقبه فیلم های بلند هستند، تلاش کردیم انجمن سینمای جوان را زنده کنیم.

 

مدیرعامل انجمن سینمای جوان گفت: طی 20 سال گذشته هیچ نوع تجهیزاتی به دفاتر داده نشده و بعد از آموزش، مهمترین برنامه ما در طول این دو سال ارائه آخرین تجهیزات و امکانات در زمینه فیلمسازی بوده است.

پس از پخش پشت صحنه فیلم «فرزند چهارم» به کارگردانی وحید موسائیان، رهبر قنبری و مرجان اشرفی زاده، از فیلمسازان فیلم کوتاه نیز وارد استادیو شدند و در این بحث شرکت کردند.

 

قنبری بعد از گلایه از دیر آغاز شدن این بخش و معطل شدن مهمانان، درباره لزوم نظام آموزشی در انجمن سینمای جوان گفت: من از سال های 66 به بعد در انجمن تدریس می کردم و از آن زمان هم نظام آموزشی در این مرکز وجود داشت؛ این درست است که امکانات بیشتری به انجمن اضافه شده، اما پایه تدریس دروس همان مسائل گذشته است.

وی با تاكيد بر اينكه مقوله آموزش بسیار با اهمیت است و باید به آن پرداخت، ادامه داد: بهترین وضعیت تدریس در انجمن سینمای جوان این است که جزواتی از اساتید باتجربه تهیه شود و در اختیار هنرجویان قرار گیرد، هر دو هفته یک بار نیز این اساتید باتجربه باید در کلاس ها حضور یابند و به هنرجویان آموزش دهند؛ به اين ترتيب اینکه وسایل گرانقیمت بخریم و پول کلان خرج کنیم، اما از اساتید گرانمایه برای آموزش استفاده نکنیم، سینمای ایران پیشرفت نمی کند.

مرجان اشرفی زاده نیز با بیان اینکه در گذشته نیز همین دروس در انجمن سینمای جوان تدریس می شد، عنوان کرد: به هر حال برآیند همه کارهایی که تا به حال در انجمن انجام شده، مطلوب نیست؛ نسل قبلی با همان شرح درس هایی که وجود داشت، از جایگاه بسیار خوبی برخوردار بود، اما در حال حاضر کیفیت آثار بسیار پایین آمده، ما تنها گزارش های آماری و کمی می دهیم، در صورتی که باید فیلمسازان ما از پایه قوی باشند، لازم نیست سه هزار فیلمساز داشته باشیم، بلکه اگر صد فیلمساز خوب هم داشته باشیم کافی است.

میرزاخانی در پایان با بيان اينكه ارزشیابی اساتید و بانک اطلاعات اساتید هم شناسایی شده است، عنوان کرد: در طول این دو سال تلاش کردیم که بیش از 38 استاد را در تهران دعوت به همکاری کنیم؛ طرح درس ها به صورتی طراحي شده تا در همه انجمن ها در استان های مختلف به یک شکل تدریس شود.

در میانه بحث نیز محمود زنده نام، مستندساز روی خط آمد تا درباره لزوم مسئله آموزش فیلمسازان در انجمن سینمای جوان صحبت کند.

«هفت» این هفته را می توان معطوف به جشنواره ها و نقد کلیت فضای حاکم بر سینمای ایران و البته نقد رفتارهای اخیر حوزه هنری دانست؛ برنامه ای که دیشب یکی از صریح ترین بحث های منتقد ثابتش، مسعود فراستی را در مورد مقوله سینمای ارزشی مصطلح و برخی مسئولان فرهنگی کشور در این حوزه تجربه کرد.