تهدیدات فضای مجازی را باید به فرصت تبدیل کرد

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از مشهد، حجت الاسلام صادقی رشاد عصر امروز در نشست «زیست جهان سایبری و سبک زندگی» که به همت کانون غرب‌ پژوهشی و اندیشه اسلامی دانشکده علوم اسلامی رضوی در سالن اجتماعات این دانشگاه برگزار شد به بیان مفهوم زیست جهان سایبری و سبک زندگی پرداخت و گفت: این مقولات هر دو به‌عنوان مقولاتی نوظهور در عالم و مخصوصا در کشور ما شناخته می‌شود فضای سایبری و سایبرنت یک عنوان کاملا جدید و پدیده‌ای نو در حیات انسان معاصر است.

وی ادامه داد: بحث زیست جهان سایبری درعرصه مباحث فکری و عقیدتی حوزه مناسبات و روابط در ساخت فرهنگ و ساخت سبک زندگی پیامدهای وسیع غیرقابل سنجش و غیرقابل محاسبه‌ای دارد.

حجت‌الاسلام صادقی رشاد با طرح این سوال که آیا سایبرنت تنها یک ماهیت تکنیکی دارد بیان داشت: تکنولوژی هم متأثر از تفکر است و هم فکرساز لذا نباید تصور داشت که تکنولوژی تنها یک فناوری و ابزار است.

وی به نگاه فلسفه در خصوص وجودات اشاره کرد و افزود: موضوع جدیدی که در فضای سایبری به وجود آمده است این است که حقایق و وجودات جدیدی زندگی بشر را به خود درگیر کرده که باید گفت این پدیده خود را در زندگی بشر تحمیل می‌کند و درحال حرکت به سمتی است که در آینده در تمامی شئون زندگی انسان حضور خواهد داشت.

وی بابیان اینکه امروز به هر وجه از زندگی بشر که مراجعه می‌کنید متأثر از مجاز است گفت: این تأثیر به‌خصوص در انسان‌های شرقی و خاورمیانه‌ای بیشتر خود را نشان می‌دهد که خود را در معنای مجاز و غیرحقیقی گم‌ کرده‌اند. انسان دارای شخصیت‌های دیگری است اما امروز این وجوه زیاد شده و در زندگی انسان و برزندگی انسان غالب شده است.

حجت الاسلام صادقی رشاد اظهار داشت: انسان امروز یک من جهانی است در واقع  عنصری از یک هویت جامعه جهانی است که حساسیت‌های غیر ملی غیر شخصی و غیر محلی دارد.

وی به وجود دوره‌های مدرنیته در جوامع غربی اشاره کرد و اظهار داشت: چیزی به‌ عنوان دوره مدرن در خاورمیانه فرا نرسیده و چه بسا که هیچ گاه فرا نرسد پس بنا نیست چون موضوعی درنقطه دیگری از دنیا رخ داده حتما برای تمامی کشورها اعمال شود.

وی به دوره چهارگانه کمونیسم اشاره کرد و بیان داشت:‌ آنان معتقد بودند که این دوره چهارگانه در تمام نقاط قابل اجراست و سرنوشت تمامی بشریت را تغییر خواهد داد؛ اما جامعه سنتی خاورمیانه‌ای درحالی که هیچ گاه دوره صنعتی را تجربه نکرده است چگونه می‌تواند انقلاب مارکسیستی را تجربه کند.

وی ادامه داد: در واقع با این الگو قصد داشتند که یک قالب مجازی برای تمام ملل تصور کنند که محقق نشد.

وی به وجود خودگم‌کردگی در زندگی بشر امروز اشاره کرد و گفت: به طور مثال وقتی می گویم فمنیست‌های افراطی به جای اینکه بگویند ما انسان هستیم می گویند ما مرد هستیم به این دلیل است که آنان باور دارند زن بودن کسر شأن است و برای رسیدن به کمال باید مرد بود.

حجت الاسلام رشاد بیان داشت:‌ در دنیا شرق و خاورمیانه یک من مجاز غربی در ذهن و زبان ملت منطقه وجود دارد که به صورت مجازی سخنان افرادی را به زبان می‌آورند که در آن سوی زمین هستند.
وی با بیان اینکه فضای سایبری نقش اساسی در تبدیل هویت انسان دارد اظهار داشت: سبک زندگی نیز همچون هر مقوله دیگری در دنیای غرب دارای تاریخچه و پیشینه‌ای است که برای آن ساخته اند اما باید گفت که این مقوله‌، مقوله‌ای کاملا تاریخی و دارای پیشینه است.

وی اظهار داشت: موضوع سبک زندگی که امروز تبدیل به یک آوردگاه در عرصه جهانی شده به این منظور است که جامعه غرب معتقد است امریکا قصد تحمیل سبک زندگی خود بر آن جامعه را دارد و از طرف دیگر نیز جامعه اسلامی معتقد است که غرب قصد تحمیل سبک زندگی خود بر آنان را دارند که از تهاجم فرهنگی در جامعه اسلامی یاد می‌کند.

وی به بیان لایه‌های مختلف فضای مجازی اشاره کرد و بیان داشت: ما در استفاده از اینترنت و فضای مجازی با لایه‌ای از تکنولوژی فناورانه سروکار داریم که این لایه تنها ابزار است اما به دنبال آن و با عبور از لایه اولیه به مجموعه‌ای از مناسبات و روابط خواهیم رسید.

وی ادامه داد: در پس این تکنولوژی مجموعه‌ای از طرز مواجه با یکدیگر وجود دارد که به آن دولت الکترونیک نیز گفته می‌شود یعنی انسان در خانه خود بنشیند و تمامی کارهای خود را از طریق آن انجام دهد.

حجت الاسلام رشاد به کتاب تیلورها در خصوص تأثیر تکنولوژی بر روابط انسان‌ها اشاره کرد و گفت: در این کتاب آمده است که تکنولوژی‌های باعث بیگانگی اعضای خانواده با یکدیگر شده‌اند در واقع روابط سرد و نامهربانانه و بی‌روح شده و با توجه به این تأثیر به فکر تجدید این روابط وگرم‌تر شدن آن با استفاده از فضای سایبر ومجازی افتادند که نتیجه آن معکوس بود تا حدی که امروز حتی کودکان کم‌سن‌وسال نیز با در دست داشتن یک تلفن همراه ارتباط عاطفی خود با اطراف و به خصوص مادر خود را کم کرده‌اند.

وی به لایه سوم فضای سایبری اشاره کرد و بیان داشت: پس از این دو لایه لایه سومی پدید می‌آید که آن لایه سبک زندگی است.

وی ادامه داد: با تکنولوژی به کار گرفته یک نظام ارتباطی خاص شکل می‌گیرد از آنجا که منبع تولید این جامعه مجازی غرب است پس سبک زندگی را ترویج می‌دهد که غرب می خواهد در واقع مجاز حقیقت را از صحنه ذهنی و حقیقی انسان خارج کرده است.

وی با بیان اینکه امروز ابزارهای الکترونیکی هستند که نگاهی انسان‌انگارانه به آنان می شود تصریح کرد:‌ امروز ما شاهد موضوعاتی از جمله ازدواج‌های اینترنتی هستیم اینکه شخصی بدون آنکه حتی طرف مقابل را ببیند شیفته و دلباخته او شده که گاها به ازدواج حقیقی نیز منتهی می شود.

وی مجموعه سه لایه بیان شده را جهان سایبری دانست و گفت: در واقع از آن می‌توان به عنوان یک زیست‌جهان نام برد چرا که جهانی برای زندگی کردن است که همه نیازهای انسان را از روابط متقابل گرفته تا نیازهای خود را برطرف می‌کند.

وی به تعبیر مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه غرب می‌خواهد یک سبک زندگی خود را بر ما تحمیل کند اشاره کرد و گفت: این سخن به این دلیل است که سبک زندگی متأثر از فرهنگ است و فرهنگ نیز هویت را می‌سازد پس اگر فرهنگ و سبک زندگی دگرگون شود سبک هویت نیز دگرگون خواهد شد.

وی ادامه داد: امروز دیگر مرزهای جغرافیایی تعیین کننده مرزهای یک کشور نیستند اما مرزهایی که می‌توان به عنوان مرزهای حقیقی شناخت مرزهای فرهنگی است.

وی ادامه داد: این مرزها بسیار دیر آسیب می‌بینند اما وقتی آسیب دیدند بازگرداندن و جبران آن بسیار دشوار خواهد بود.

حجت الاسلام صادقی رشاد تأکید کرد: ما در معرض تهاجم عمیقی قرار داریم که از سوی سایبر و فضای مجازی بر ما وارده شده است اما این به آن معنا نیست که ما ناامید شویم بلکه باید تدبیر کرد و هوشمندانه در این عرصه حاضر شد تا این تهدید به فرصت تبدیل شود.