بخش قابل توجهی از آثار مکتوب شعرای لرستان به شعر عاشورایی اختصاص دارد

به گزارش خبرنگار "خبرگزاری دانشجو" از خرم‌آباد، نوری امروز در مقاله‎ای با عنوان "بررسی و تحلیل شعر عاشورایی فارسی" در لرستان در  سومین همایش کله باد در محل دانشگاه لرستان گفت: در لرستان حجم اندکی از آثار ادبی فرصت مکتوب شدن یافته‎اند؛ از این رو بسیاری از اشعار این دیار از بین رفته‎اند و نمی‎توان به آن‌ها دست یافت؛ اما با این حال می‎بینیم که بخش قابل توجهی از همین آثار مکتوب موجود به شعر عاشورایی و مضامین مربوط به واقعه کربلا اختصاص دارد.

وی افزود: وجود این اشعار نه تنها ارادت مردمان این دیار را به خاندان رسالت نشان می‎دهد؛ بلکه از تمایل آن‌ها به صفاتی چون مردانگی، شرافت، آزادگی که امام حسین(ع) و شهیدان کربلا مثل اعلای این صفات هستند، حکایت می‎کند.

مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان گفت: اشعار عاشورایی از قدیمی‎ترین مضامین مورد استفاده در شعر و ادبیات لرستان است و در واقع کهن‌ترین سروده‌های ادیبان لرستان تا آثار شاعران امروز این دیار می‌توان نمونه‎های فراوانی را با این مضمون یافت.

نوری تصریح کرد: شاعران لرستان در هر عصر در قالب‎ها و اوزان مختلف و حتی گاهی با تغییر در فرم، ساختار و وزن قالب‎های اصلی شعر فارسی، چون قصیده، به سرایش اشعار عاشورایی پرداخته‎اند؛ هرچند اوج استفاده از این مضامین در لرستان در عصر قاجار بوده است.

وی از میرزا محمد باقر صامت به واسطه نوحه‎های سوزناک و پر احساس به عنوان برجسته‎ترین مرثیه سرای لرستان نام برد و افزود: دیوان مراثی این شاعر به نام ریاض الشهاده بارها و از جمله در سال 1342 قمری به چاپ رسیده و در ایران، پاکستان، عراق و افغانستان شهرت یافته است.

مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان با بیان اینکه شعر عاشورایی لرستان در چهار مقوله  اشعار مربوط به محرم و عاشورا غیر از نوحه‎ها، استفاده از مضامین عاشورایی در اشعار دیگر، مقتل گویی و نوحه سرایی قابل بررسی است، گفت: در مقوله استفاده از عاشورا به عنوان موضوع و درونمایه اصلی در قالب‎ها و گونه‎های مختلف شعر که حجم بسیار زیادی از آثار شاعران لرستان را به خود اختصاص داده است عموما به پایداری امام حسین (ع) و اصحاب و یارانش در کربلا و مصائب روز عاشورا پرداخته شده است.

نوری تصریح کرد: در مقوله استفاده از مضامین عاشورایی به عنوان درونمایه فرعی نیز مفاهیم عاشورایی به صورت فرعی و در حاشیه مضامینی مانند عشق، عرفان، رضا، بی وفایی محبوب و مدح به کار برده شده است.

وی از اسماعیل خان کاکاوند به عنوان یکی از معروف‎ترین شعرای لرستانی با شیوه ادبی مقتل‎گویی یاد کرد و افزود: اسماعیل خان کاکاوند به غیر از دیوان اشعارش صاحب کتابی به نام اسرار الشهاده به نظم و نثر بوده که در آن وقایع کربلا با بیانی ادبی به تصویر کشیده شده است.

مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان با بیان اینکه درستی نمی دانیم که نوحه‎سرایی در میان شاعران لر از چه تاریخی باب شده؛ اما اوج این شیوه مذهبی-ادبی را می‎توان در ادبیات اواخر عصر قاجاریه و اوایل عهد پهلوی اول مشاهده کرد، گفت: بسیاری از این سرایندگان را مردمان کوچه و بازار و روحانیون صاحب ذوقی تشکیل می‎دادند که از سوز دل به مرثیه‎سرایی و نوحه‎گویی می‎پرداختند و آثار قابل توجهی خلق می‎کردند.

نوری خاطرنشان کرد: نوحه‎هایی که در این برهه از زمان سروده می‎شد، عموما ضعف‎ها و اشکالاتی داشت؛ مثلا در بندها و مصراع‎ها هجاهایی کم یا زیاد می‎شد یا از نظر وزن و قافیه عیوبی داشت. همچنین در پاره‎ای از این نوحه‎ها، مطالبی عنوان می‎شد که از نظر تاریخی مستند نبود و چنانکه گفته شد، تمامی این عیب‎ها از آنجا نشات می‎گرفت که برخی از این نوحه سرایان افراد عامی و فاقد اطلاعات ادبی و تاریخی بودند.