سوز؛ جانمايه حيات معرفتي هنرمند

بال‌هاي هم افق معرفت بصري و بينش انديشگي كه لوازم ذاتي و موجوديت ماهوي آثار خارق حجاب تكنيك‌اند، جز براي انسان‌هاي سالك گرد نمي آيند و اين سلوك منبعث و مرهون آن دو فضاي بشدت در هم تنيده است كه سيستمي يكپارچه را مي آفريند.

هنرمندي كه قرار است درباره عاشورا، ورزيدگي فكري و خلق اثر كند، بي ترديد بايد از سوز معرفتي اين آوردگاه هماره تاريخ بهره مند باشد.

خاصه آن كه عاشورا، در گذر از صورت يك حادثه يك روزه، خود، متني از تاريخ بلند جهاد انسان با نفس اماره خويش است و اين مضمون بكر آن حديث قدسي است كه كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا.

اين سوز كه جانمايه حيات معرفتي هنرمند است در تلاقي و همپوشاني جامع و مانعي با فهم و بينش بصري و سينمايي، موقعيتي را فراهم مي كند تا سلوك هنرمند شكل بگيرد.

اينكه كدام يك از اين دو ورطه همپوشان و متلاقي، سوز عاشورايي و فهم بصري بر ديگري مي چربد و بر آن تفوق مي يابد، جدال عبثي است كه معركه گيران لفظ و بازيگران ظاهر را بايد و شايد، و الا اهل نظر و سالكان راه ديده و جاده پيموده مي دانند كه اين دو زير چتر يك كل منتزع از توحيد گرد آمده اند كه همه چيز از اوست و ظاهر و باطن و لفظ و معنا و ماده و صورت، همگي در يد قدرت اوست.

در اينجا، صورت همان سيرت و ماده همان معناست؛ چرا كه ماده، ظرف معناست و اين دو را نه انفكاكي است و نه افتراقي؛ چرا كه در سلوك موحدانه هنرمند، در ساحت جهاد با نفس كه عاشورا جلوه تام و تمام آن در باطن حيات انسان است، تدارك هر دوي اين امور از يك منبع و منشا است و آن تجلي وحي است به دست انسان.

آيا اينكه هنرمند با تصوير- فرم و بينش، ساخت و محتوا- خود بتواند حجابي را از روي حقايق عاشورا بردارد و مخاطب را متوجه جلوه‌اي از جلوات اين نور عظيم و اين مصيبت اعظم كند، چيزي جز عنايت وحياني خداوند در راسته قاعده لطف او به انسان و جهان هستي است؟

اما جلوه‌هاي دراماتيك عاشورا از چند منظر و در چند ساحت  شكل مي گيرد. انسان‌هايي كه در اين واقعه مدخليتي دارند، از قطب‌هاي متخالف و اجزاي متخاصمي تشكيل شده‌اند كه سري در سپيدي و سري ديگر در سياهي دارند.

امتداد افق نقش آفريني اينان از ادب و متانت حر بن يزيد رياحي گرفته تا شقاوت شمر بن ذي الجوشن و از شكيبايي و صبر حيرت آور عقيله بني هاشم گرفته تا رشادت‌ و جوانمردي ابوالفضل و از شور و مستي عارفانه ياران حسين (ع) گرفته تا صبعيت و تاريكي و فرومايگي عمر سعد و يارانش ادامه دارد./انتهاي پيام/