برخورد انفعالي با عرفان‌هاي كاذب از نتايج نبود مهندسي فرهنگي در كشور است

به گزارش گروه اجتماعي «شبكه خبر دانشجو»، دكتر رضا پورحسين در اولين نشست تخصصي «دين و بهداشت رواني اجتماع» كه از سوي مركز هم‌انديشي استادان و نخبگان دانشگاهي وابسته به نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها و با حضور چند تن از صاحب‌نظران اين حوزه برگزار شد، با اشاره به موضوع جلسه، مقوله فرد و اجتماع را در بهداشت روان قابل تفكيك ندانست و آن دو را عواملي عنوان كرد كه بر هم تاثير گذارند.

عضو هيئت علمي دانشگاه تهران در تعريف بهداشت رواني به دو مولفه احساس رضامندي و احساس امنيت اشاره كرد و گفت: هرگاه اين دو مولفه در كنار هم قرار گيرند يك سطح مطلوب از زندگي رو به رشد در جامعه را فراهم مي‌كنند كه در اين صورت بهداشت روان ناميده مي‌شود.

وي يك نوع توجه به گذشته، رضايت از حال و نيم نگاهي به آينده را از شاخصه‌هاي احساس رضامندي دانست.

پورحسين احساس فرد مبني بر اينكه «من آينده‌ام به خطر نيفتاده و مي‌توانم به نقطه مشخص و مطلوب برسم» را مفهوم احساس امنيت عنوان كرد و افزود: نگراني فرزند در مورد مرگ والدين كه در تحقيقات بسياري اثبات شده است نمونه‌اي از يك نوع احساس ناامني است و البته اين قانون در سطح حاكميت يك اجتماع نيز صادق است.

در ادامه اين نشست دكتر صادق زاهدي، عضو هيئت علمي دانشگاه بين‌المللي امام خميني(ره) مقوله دين و روانشناسي را مرتبط با هم دانست و گفت: اساسا اديان در راستاي بهبود وضعيت و حال آدمي قدم برداشته‌اند.

وي به رابطه چهارگانه انسان شامل رابطه انسان با خدا، انسان با خودش، انسان با ديگري و انسان با طبيعت اشاره كرد و افزود: مفهوم كليدي بهداشت روان و دين در كيفيت رابطه انسان با خداست و اگر اين ارتباط هر چه درست‌تر برقرار شود ضمن تحت تاثير قرار دادن سه ارتباط ديگر و سازگار شدن آنها باهم، زمينه‌ساز شكل‌گيري يك انسان مطلوب و سالم مي‌شود.

زاهدي با بيان اينكه پژوهش‌هاي صورت گرفته هم مويد تاثير مثبت دين در سلامت رواني افراد است، تاكيد كرد: هر نوع تلقي كه انسان متدين از خدا و نسبت بين خودش و خدا داشته باشد به همان ميزان در نوع ارتباطش با ديگران تاثير مستقيم دارد.

اين استاد دانشگاه در پاسخ به اينكه متوليان و مسئولان ذي‌ربط كشورمان از ارتباط بين دين و بهداشت روان چه استفاده‌اي براي بهبود وضعيت روان افراد جامعه كرده‌اند، با بيان اينكه مهم‌ترين شاخصه جامعه ايراني ابهام است، گفت: متاسفانه ما در جامعه، با ابهام در نظر مواجهيم و اين موضوع، آشفتگي در عمل و دخالت تنوع سليقه‌ها را موجب مي‌شود.

وي در عين حال نيت مسئولان براي تلاش و كار را مثبت عنوان كرد و اظهار داشت: به هيچ وجه نمي‌توان در نيت خير مسئولان براي تلاش موثر شك كرد، اما در مقابل بايد سياستگذاري فرهنگي را تصحيح نمود.

زاهدي در تشريح مصاديق ابهام مورد نظر گفت: در ميان مردم افرادي هستند كه پرخاشگرند، برخي نيز انزوا و اعتكاف مطلق را برمي‌گزينند و عده‌اي علاقه مند به بگير و ببند و خشونت هستند و برخي نيز جور ديگري زندگي مي‌كنند؛ بنابراين اين تنوع در رفتار، ناشي از يك نوع ابهام سياستگذاران فرهنگي در نظر و برنامه‌هاست.

عضو هيئت علمي دانشگاه بين‌المللي امام خميني(ره) همچنين نحوه سياستگذاري و عمل نظام در مورد موسيقي را طي 31 سال گذشته نمونه‌اي ديگر از اين ابهام دانست.

دكتر پورحسين در ادامه در خصوص نقش مسئولان در ابهام‌زدايي مورد نظر، به وجود يك نوع تعارض در جامعه اشاره كرد و گفت: ما در حال حاضر وجود يك تعارض در جامعه را شاهديم؛ يعني اينكه بايد مسائل و موضوعات را مهندسي فرهنگي كنيم و اگر اين مهندسي صورت نگيرد در عمل به مشكل برمي‌خوريم.

عضو هيئت علمي دانشگاه تهران وجود حركت‌هاي بخشي و جزئي، برخورد انفعالي با مسائل ناهنجار فرهنگي مانند عرفان‌هاي كاذب و مبهم ماندن برخي موضوعات فرهنگي چالش برانگيز را از نتايج نبود يك مهندسي فرهنگي در كشور عنوان كرد.

پورحسين در همين زمينه افزود: يكي از مشكلات ما اين است كه در برخورد با مسائل فرهنگي به متغيرها مي‌پردازيم، در حالي ‌كه بايد عامل را درمان كرد؛ مثلا در بحث روابط دختر و پسر، آن چيزي كه بايد به آن پرداخت عوامل اصلي در شكل‌گيري اين رابطه است، اما آنچه كه در جهت اصلاح اين مشكل به آن مي‌پردازيم برخي مسائل و متغيرها در اين زمينه است.

وي با بيان اينكه حركت‌هاي فرهنگي زيادي در جامعه از سوي مسئولان انجام گرفته و مي‌گيرد، افزود: متاسفانه اين اقدامات چون بخشي بوده و مبتني بر مهندسي فرهنگي نيست، به سامان نمي‌رسد.

عضو هيئت علمي دانشگاه تهران محتوازدگي را يكي ديگر از عيوب كار متوليان فرهنگي دانست و اظهار داشت: مسئولان براي حل يك مسئله فرهنگي عمدتا روي محتوا تكيه كرده و آن را دست‌كاري مي‌كنند؛ اين در حالي است كه بعضي اوقات با تغيير مكانيسم‌ها، محتوا نيز خود به خود عوض شده و اصلاح  مي‌شود.

دكتر زاهدي در ادامه در مورد اينكه آيا نقشه راه را بايد يك سازمان به تنهايي ارائه كند يا خير؟ به سند چشم‌انداز 20 ساله انقلاب اشاره و آن را چشم‌انداز يك جامعه آرماني ايراني عنوان كرد و گفت: سند چشم‌انداز در واقع نقشه راه ماست، اما آنچه در اين ميان مفقود است يافتن مسير درست براي رسيدن به آن است.

وي در ادامه مطالب خود به موضوع فقر به عنوان يك عامل تاثيرگذار بر فرهنگ پرداخت و افزود: فقر فقط يك موضوع اقتصادي نيست و در تمام جنبه‌ها از جمله روانشناسي نيز مطرح بوده و بر آنها تاثيرگذار است و اگر بخواهيم مشكل جامعه حل شود بايد يك بسيج عمومي براي رفع فقر و تبعيض شكل بگيرد.

دكتر پورحسين، مدير شبكه آموزش رسانه ملي در ادامه در خصوص نقش دين در نشاط و امنيت و رضامندي گفت: پژوهش‌هاي بسيار در كشورهاي مختلف از جمله ايران نشان مي‌دهد كه دين توانسته بهداشت رواني فرد را به ارمغان آورده و خيلي از مشكلات را حل كند، بنابراين بر اصل موضوع نمي‌توان خدشه وارد كرد.

وي با طرح اين سوال كه اما چه ديني در بهداشت روان انسان موثر است؟ در پاسخ گفت: ديني مي‌تواند بهداشت روان انسان را تامين كند كه در شاكله او رسوخ و نفوذ كرده باشد و در اين صورت اگر قانون و مجازات هم در بين نباشد، شخص، بي‌قانوني نمي‌كند و در زندگي فردي خود نيز مرتكب گناه نمي‌شود.

اين استاد دانشگاه از اين نوع دين به عنوان دين «خودانگيخته» ياد و تصريح كرد: مادامي كه دين خودانگيخته وارد شاكله و منش انسان نشود منجر به عمل صالح از سوي فرد نمي‌شود؛ در اين صورت اين اعمال فقط با وجود قانون صورت مي‌گيرد و با نبود آن رخت برمي‌بندد.

دكتر صادق زاهدي در خصوص تاثير مراسم و مناسبت‌هاي اجتماعي و مذهبي بر بهداشت روان گفت: برگزاري چنين مراسماتي در بهداشت روان افراد بسيار موثر است و خوشبختانه در دين اسلام، بيشتر از اديان و آيين‌هاي ديگر به چنين مناسكي تاكيد شده است.

وي از محرم و اعتكاف به عنوان دو نمونه از مناسك مذهبي تاثيرگذار در كشور نام برد و اظهار داشت: متاسفانه نتوانسته‌ايم از اين مراسم‌ها، خصوصا محرم كه ميراث عظيم مذهبي و ملي است، در جهت تقويت بهداشت روان افراد استفاده كنيم، اگر چه به توفيقاتي در اين زمينه دست يافته‌ايم.

دكتر پورحسين درباره اينكه چطور مي‌توان از مناسبت‌هاي مذهبي استفاده بهينه كرد تا مبادا نتيجه عكس حاصل نشود، تصريح كرد: بايد در راستاي احياي سنت‌ها و مناسك مذهبي فراموش شده‌مان كه در تمام آن‌ها يك پيوند عاطفي بين افراد مشترك است، حركت كنيم که خوشبختانه اين اقدام در حال حاضر از سوي برخي نهادهاي فرهنگي آغاز شده است.

وي به حركت‌هاي جمعي مناسك‌ساز اشاره كرد و با نياز دانستن آن براي جامعه امروز گفت: تمام نهادها و سازمان‌هاي مربوط موظفند در اين راستا حركت كنند، بنابراين ‌صداوسيما تنها متولي اين موضوع نيست و همه بايد به نوبه خود و مطابق ماموريت‌هاي محوله به اين موضوع بپردازيم تا تمام اعضاي اندام فرهنگي كشورمان به يك اندازه رشد كند.

عضو هيئت علمي دانشگاه تهران در پايان از نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري به عنوان يك ظرفيت مناسب براي احياي سنت‌ها در جامعه، خصوصا دانشگاه ياد، و بر استفاده از اين ظرفيت تاكيد كرد./انتهاي پيام/