تدارک يک سينماورزي شاعرانه

محمدرضا محقق - بخش ادب و هنر؛ تبادل و تعاملي که ميان هنرهاي هفتگانه با هم و با ساير ميدان هاي عقل و معرفت و هستي است مي تواند و بايد به ارتقاي‌ اين موقعيت ها از جهت فرم و ساختار و فهم کمک شاياني بکند.

اما تا به حال چه تلاش هايي در جهت ايجاد اين بستر و کمک به تحول و پيشرفت اين فضاهاي انديشگي و فکري شده است؟

کتاب «مشت در نماي درشت» اثر مرحوم دكتر سيدحسن حسيني كه در باب معاني و بيان در ادبيات و سينما پديد آمده، مجموعه‌اي است در اين زمينه، بسيار مهم و درخور.

هم از آن جهت كه تأليفي است متأثر از دقت هاي علمي و آگاهي كم‌نظير مرحوم حسيني در باب ادبيات پيشين و معاصر ايران و هم از اين جهت كه اساساً اين موضوع يعني بررسي موشكافانه و هنرمندانه رابطه ادبيات به‌ويژه شعر فارسي در متون كهن ـ به‌ويژه ـ و نيز آثار متأخرين با هنرهاي تصويري ـ به‌ويژه سينما ـ از آن‌جمله مقولاتي است كه متأسفانه در ميان هر دو قشر اديبان و شاعران و البته بيشتر تصويرگران و سينماورزان مغفول مانده و هنر سينماي ما را از دستيابي به اين گنجينه بي‌نظير و فوق‌العاده غني بي‌نصيب گذارده است.

مرحوم سيدحسن حسيني به‌ عنوان معلم ادبيات كه به سينما و پيوندهاي دل‌انگيز آن با شعر و داستان، علاقه‌اي ديرينه داشته است به گفته خود در تأليف اين كتاب ارزشمند چند هدف شايسته و بايسته را دنبال مي‌كرده است:

نزديك كردن دل و زبان ساكنان دو اقليم هنر يعني ادبيات و سينما به يكديگر، تفسير سينمايي ادبيات و تشريح ادبي سينما و نگاه سينمايي به ميراث ادبي آنچه از مطالعه مجموعه تأليف به روشني نمايان مي‌شود علاوه بر تسلط مثال‌زدني و بي‌شائبه نويسنده بر حجم عظيم و دريايي شعر و ادبيات كهن فارسي، دقت بسيار هوشمندانه و ظريف او در شناخت رابطه عناصر بصري در اين آثار گران‌سنگ و سترگ و عناصر سينمايي است كه از تلفيق آنها مي‌توان به خلق وزين، زيبا و باقابليت معنايي سرشار و متعالي «فيلم» دست زد.

و تلاش در جهت شناخت اين راه و درك درست رابطه مكملي ادبيات و سينما و پرورش سينماورزان اديب كه واقعاً ‌داراي معرفت ادب و شعرشناختي قابل قبولي باشند همان نكته‌اي است كه به عقيده صاحب اين كتاب مي‌بايستي در آن درنگ نمود و بيش از اين در اين جايگاه آسيب نديد:

«اهالي محله‌هاي گوناگون اقليم سينما كه از آنها به‌ عنوان سينماورزان نام مي‌بريم به هنگام گفت‌وگو از جنبه‌هاي زيباشناسانه يك فيلم، از ادبيات فارسي و به‌ويژه علوم بلاغي دوره اسلامي كه شاخه‌اي پربرگ و بار از فرهنگ كهن‌سال ماست، ‌بهره چنداني نمي‌گيرند...

از ديگرسو در دانشكده‌هاي ادبيات نيز دانشجويي كه در مسير زندگي روزمره خود پي‌درپي مواجه با جلوه‌ها و دلبري هاي گوناگون سينماست در تنگناي دو واحد «نقد ادبي» به‌ندرت آبي يا جوابي براي فرو نشاندن عطش آشنايي با راز و رمز هنر سينما در خود مي‌يابد و سيدحسن حسيني با اين دغدغه به تأمل و گردآوري نمونه‌هاي به دقت دسته‌بندي‌شده در باب تكنيك هاي بصري و به عبارت ديگر مواد مفيد براي سينماورزان دست مي‌زند./انتهاي پيام/