واکنش‌ها به شکار زهپاد آمریکایی؛ از ادعای نقص فنی واشنگتن تا نگرانی از مهندسی معکوس

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجو، نیروی دریایی سپاه در اطلاعیه شماره ۱۲، اعلام کرده است یک فروند زیرسطحی هوشمند و بدون‌سرنشین آمریکایی را در ورودی تنگه هرمز شناسایی و به غنیمت گرفته است. این عملیات در شرایطی انجام شده که حضور و تحرکات نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته و تنگه هرمز همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط راهبردی جهان به شمار می‌رود.

این زیرسطحی Dive-LD نام دارد؛ یک وسیله نقلیه زیرسطحی خودران یا AUV که توسط شرکت آمریکایی Anduril Industries ساخته شده است. نسخه‌های عملیاتی این سامانه در سال ۲۰۲۵ به نیروی دریایی آمریکا تحویل داده شده‌اند.

Dive-LD؛ زیرسطحی ۲.۷ تنی با عمق عملیاتی ۶۰۰۰ متر

Dive-LD حدود ۵.۸ متر طول، ۱.۲ متر قطر و ۲.۷ تن وزن دارد. از مهم‌ترین ویژگی‌های اعلام‌شده برای این سامانه، توانایی ۱۰ روز ماندگاری زیر آب و نفوذ تا عمق ۶۰۰۰ متری است؛ قابلیتی که آن را در زمره سامانه‌های پیشرفته بدون‌سرنشین زیرسطحی قرار می‌دهد.

بخش قابل توجهی از بدنه این زیرسطحی با فناوری چاپ سه‌بعدی ابعاد بزرگ تولید شده و طراحی ماژولار آن امکان نصب انواع حسگرها، سونارها، دوربین‌های زیرسطحی و تجهیزات نقشه‌برداری کف دریا را فراهم می‌کند.

قلب نرم‌افزاری Dive-LD نیز Lattice OS است؛ سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی که امکان مسیریابی مستقل و اجرای مأموریت‌های پیچیده بدون کنترل لحظه‌به‌لحظه اپراتور را فراهم می‌کند.

مأموریت‌های جاسوسی در اعماق خلیج فارس

این زیرسطحی برای مأموریت‌هایی همچون جمع‌آوری اطلاعات و شناسایی، کشف مین‌های دریایی، نقشه‌برداری بستر دریا، بازرسی کابل‌ها و خطوط لوله زیرآبی و پشتیبانی از عملیات ضدزیردریایی طراحی شده است.

از همین رو، حضور چنین سامانه‌ای در ورودی تنگه هرمز، آن هم در شرایط افزایش تنش میان ایران و آمریکا، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. شکار این زیرسطحی از سوی سپاه، علاوه بر جنبه عملیاتی، می‌تواند از منظر اطلاعاتی و فناورانه نیز برای ایران قابل توجه باشد.

غنیمت فناورانه برای ایران

به غنیمت گرفتن یک سامانه زیرسطحی پیشرفته، امکان بررسی فناوری‌های به‌کاررفته در آن را برای متخصصان ایرانی فراهم می‌کند؛ از جمله سامانه هوش مصنوعی و ناوبری مستقل، حسگر‌ها و سونار‌های پیشرفته، فناوری مدیریت انرژی و باتری و فناوری ساخت بدنه.

این موضوع می‌تواند در صورت تأیید و بهره‌برداری فنی، به توسعه نسل جدید زهپاد‌ها و سامانه‌های ضدزیردریایی ایران کمک کند؛ به‌ویژه در حوزه افزایش عمق عملیاتی، ماندگاری بیشتر زیر آب و استفاده از هوش مصنوعی برای ناوبری مستقل.

واکنش ایران؛ «هیچ فناوری پیشرفته‌ای از رصد ما عبور نمی‌کند»

در واکنش به این اتفاق، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی با انتشار تصویری در شبکه اجتماعی ایکس، از این شکار، از آن به‌عنوان دستاورد دلاوران سپاه یاد کرد و در توصیف آن از عبارت ناک‌اوت شدن برنامه زیردریایی‌های هوشمند آمریکا استفاده شد.

سردار حسین محبی سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیز با تأکید بر توان رصدی نیرو‌های ایرانی اعلام کرد: هیچ فناوری پیشرفته‌ای توان عبور از لایه‌های رصدی ما در تنگه هرمز را ندارد.

او همچنین با لحنی کنایه‌آمیز خطاب به آمریکا گفت:  آقایی بر خلیج فارس، متعلق به جوانان فناور ماست.

بازتاب جهانی شکار زهپاد

شکار زیرسطحی آمریکایی در تنگه هرمز آن‌قدر قابل‌توجه بود که خیلی زود به تیتر رسانه‌های مطرح جهان تبدیل شد؛ رسانه‌هایی که هرکدام از زاویه‌ای این اتفاق را بازتاب دادند، اما یک نکته در گزارش‌ها مشترک بود: واشنگتن در برابر ادعای شکار یکی از سامانه‌های پیشرفته خود، در ابتدا سکوت کرد

گاردین گزارش داد که ایران از به غنیمت گرفتن یکی از زیرسطحی‌های بدون‌سرنشین پیشرفته آمریکا در ورودی تنگه هرمز خبر داده است و در زمان انتشار گزارش، کاخ سفید درباره این ادعا اظهار نظری نکرده بود.

رویترز نیز ضمن انتشار خبر اعلام کرد نیروی دریایی سپاه از به غنیمت گرفتن یک زیرسطحی بدون‌سرنشین آمریکایی خبر داده، اما واشنگتن در آن مقطع این ادعا را تأیید نکرده بود.

خبرگزاری فرانسه و شینهوا نیز این خبر را پوشش دادند و به ادعای ایران درباره پیشرفته بودن سامانه و تحویل آن به ناوگان آمریکا در سال ۲۰۲۵ اشاره کردند.

هندوستان‌تایمز نیز با تمرکز بر ادعای ایران درباره فناوری پیشرفته این سامانه، خبر شکار آن را بازتاب داد.

حتی آمریکایی‌ها هم نگران مهندسی معکوس شدند

بازتاب این اتفاق تنها به رسانه‌ها محدود نماند. در فضای مجازی، یک کاربر آمریکایی درباره احتمال مهندسی معکوس این سامانه توسط ایران پرسید و یک تحلیلگر OSINT در پاسخ، احتمال آن را «صددرصد» ارزیابی کرد.

در این میان، شبه‌رسانه تروریستی ایران اینترنشنال نیز به‌جای پرداختن به اصل ماجرا، تلاش کرد با کم‌اهمیت جلوه دادن شکار این سامانه، ارزش عملیاتی آن را زیر سؤال ببرد و حتی احتمال نقص فنی را مطرح کند؛ روایتی که چیزی جز تلاش برای کوچک‌نمایی یک ضربه حیثیتی و اطلاعاتی به آمریکا به نظر نمی‌رسد.

یک پیام روشن برای واشنگتن

شکار این زهپاد، یک پیام روشن دارد فناوری پیشرفته به‌تنهایی تضمین‌کننده برتری نیست. آمریکا اصل از دست رفتن یک زیرسطحی را تأیید کرده، هرچند تلاش کرده با تأکید بر نقص فنی و قدیمی بودن سامانه، اهمیت آن را کاهش دهد.

اهمیت ماجرا، اما فقط به از دست رفتن یک شناور بدون‌سرنشین محدود نمی‌شود؛ بلکه نشان می‌دهد تنگه هرمز به عرصه‌ای جدی برای رقابت اطلاعاتی و فناورانه تبدیل شده است. سامانه‌ای که برای مأموریت‌های زیرسطحی، نقشه‌برداری و جمع‌آوری اطلاعات طراحی شده بود، اکنون به گفته ایران در اختیار نیرو‌های کشور قرار گرفته است.

این اتفاق می‌تواند در صورت بهره‌برداری فنی، فرصتی برای شناخت بخشی از فناوری‌های به‌کاررفته در سامانه‌های زیرسطحی آمریکا و تقویت توان بومی ایران باشد؛ هرچند درباره میزان اطلاعات قابل استخراج از این سامانه نمی‌توان پیش از بررسی‌های فنی با قطعیت اظهارنظر کرد.

در نهایت، پیام تنگه هرمز برای واشنگتن روشن است؛ هرچه پیشرفته‌تر باشی، مصون از رصد و مقابله نیستی. این‌بار زهپاد آمریکایی برای رصد اعماق آمد، اما در همان تنگه گرفتار شد؛ جاسوس تنگه آمد، اما غنیمت سپاه شد.