به بارش باران توجه نکنید؛ سدها همچنان خالیست!

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، در روز‌های اخیر بارش باران و برف در بسیاری از مناطق کشور را شاهد بوده‌ایم، اما آخرین وضعیت آبی کشور متفاوت از این بارش‌ها بوده است طبق آخرین آمار سد‌های کشور از سوی وزارت نیرو تنها ۳۷ درصد ظرفیت سد‌های کشور پر است و سد‌های کشور به خصوص در مناطق مرکزی حجم کمی آب ذخیره شده دارند.

آمار‌های رسمی چه می‌گوید؟

طبق گزارش هفتگی شاخص‌های بارش و پرشدگی سد‌ها که توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران (ذیل وزارت نیرو) اعلام می‌شود پرشدگی سد‌ها ۳۷ درصد است که حجم آب ذخیره شده نسبت به ایام مشابه سال گذشته کاهش ۱۳ درصدی داشته است؛ این وضعیت در حالی رقم خورده است که خروجی آب از سد‌های کشور ۲۷ درصد یا به عنوان دیگر ۲/۲ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است یعنی مصرف آب از سد‌ها نیز کاهشی بوده و آب کمتری برای کشاورزی، صنعت، شرب و سایر مصارف از سد‌ها روانه شده است.

تراکم جمعیت در مناطق دارای تنش آبی

گزارش شرکت مدیریت منابع آب وزارت نیرو نشان می‌دهد که معضل کم آبی یا بهتر است بگوییم تنش آبی در جایی است که جمعیت زیادی از کشور در آن متراکم شده‌اند؛ تقریبا به جز کلانشهر اهواز در منطقه پر آب قرار گرفته، باقی کلانشهر‌های کشور از جمله تهران، اصفهان و مشهد در مناطقی قرار گرفته است که آب کمتری در سد‌های این استان‌ها ذخیره شده است.

سد کرج (امیرکبیر) به عنوان منبع اصلی آب شرب شهر تهران و بخش‌هایی از استان تهران و البرز در ۱۸ بهمن تنها ۴ درصد پر شدگی دارد.

سد دوستی نیز به عنوان مهمترین منبع تامین آب شهر سه میلیون نفری مشهد تنها ۲ درصد پرشدگی دارد و به آب مرده رسیده است.

سد زاینده رود نیز به عنوان منبع تامین آب کلانشهر اصفهان ۸ درصد پرشدگی دارد و نسبت به سال قبل ۳۴ درصد کاهش ذخیره آبی را تجربه می‌کند.

نگاه به این آمار و ارقام نشان می‌دهد که وضعیت آبی حداقل در کلانشهر‌ها اصلا جالب نیست و در تابستان با تنش آبی در این مناطق مواجه خواهیم بود.

نقشه پراکندگی جمعیت ایران

چرا با وجود بارش همچنان تنش آبی داریم؟

با وجود اینکه در فصل زمستان امسال تاکنون بارش‌ها به صورت نرمال و در برخی مناطق فرانرمال بوده است، اما علت اینکه همچنان تنش آبی وجود دارد این است که متاسفانه در اولین فصل سال بارشی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ یعنی سه ماهه پاییز (مهر، آبان و آذر) تقریبا بارش‌ها را از دست دادیم؛ طبق آمار‌ها نیز بارش‌های پاییز امسال نسبت به زمان‌ها مشابه در بلند مدت کاهش ۷۲ درصدی را تجربه کرده است به همین دلیل هر چقدر که در زمستان افزایش بارش داشته باشیم باز هم سه ماه از دست رفته را جبران نمی‌کند.

سحر تاج بخش، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی در ۲۵ آبان امسال با اشاره به کاهش بارش‌ها در پاییز امسال گفت: آنچه که مهم است، وضعیت بحرانی فعلی است. متأسفانه ما بارش‌های پاییزی را تقریباً از دست دادیم و با بارش‌های نرمال تنها بخش کوچکی از آن (کمبود بارش پاییز) تأمین خواهد شد.

چه باید کرد؟

کشور ایران اساسا در منطقه نیمه خشک جهان قرار دارد و چالش آب همواره در این کشور وجود داشته است؛ مقوله تغییر اقلیم و گرم شدن کره زمین نیز در سالیان اخیر بیشتر از همه بر کشور‌های نیمه خشک و خشک تاثیر گذاشته است بنابراین مدیریت منابع آبی همواره در ایران اهمیت داشته است.

افزایش دما باعث شده است که بارش‌ها را بیشتر به صورت باران ببینیم تا برف و از دست دادن برف شرایطی را رقم می‌زند که نمی‌توانیم از یخچال‌های طبیعی و رودخانه‌های فصلی در تابستان و ابتدای پاییز استفاده کنیم بنابراین کمبود آب در فصول گرم سال اجتناب ناپذیر است، اما وزارت نیرو به عنوان دستگاهی که موظف به مدیریت منابع آبی کشور است باید سیاست‌های کوتاه، میان و بلندمدت در راستای مدیریت آب برنامه ریزی کند هر چند که همه کاسه‌ها نباید بر سر وزارت نیرو شکسته شود.

به عنوان مثال تراکم زدایی از مناطق مرکزی کشور در طول مدت زمان می‌تواند رویکرد مناسبی از سوی دولت باشد هر چند که مقامات دولتی بار‌ها به مسائلی مانند انتقال پایتخت یا مهاجرت معکوس اشاره کرده‌اند، اما متاسفانه در حد حرف باقی مانده است؛ به هر حال اقدامات برای کاهش جمعیت در نقاط تنش آبی بایستی زودتر به صورت عملی انجام شود تا شاهد نقل قول‌هایی از جنس ترک یک شبه تهران از سوی مسئولین دولتی نباشیم.

به خاطر داریم زمانی که بحران آبی در فصل تابستان و پاییز را داشتیم، دائما مسئولین در رسانه‌ها توصیه کاهش مصرف را ارائه می‌کردند، اما الان با وجود اینکه سایه بحران آب همچنان بالای سر مردم و کشور است، صحبتی در خصوص این مسئله مهم نمی‌شود؛ آگاه سازی مردم از اقدامات اصل اساسی در مدیریت آبی است.

بی شک گذار از معضلات آبی بدون همراهی مردم امکان پذیر نخواهد بود و دولت بایستی بتواند شرایط را به خوبی برای مردم توضیح دهد که هر چند که در عیان شاهد بارش رحمت الهی هستیم، اما واقعیت ماجرا چیز دیگری است و صرفه جویی همچنان باید در دستورکار باشد.