استراتژی ترامپ برای تغییر نظام در کوبا به بن‌بست می‌رسد

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ وب‌سایت ایتالیایی «Il Manifesto» در گزارشی تأکید کرده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، راهبرد خود در قبال کوبا را بر «تغییر نظام» بنا کرده و گمان می‌کند قطع صادرات انرژی و هدف قرار دادن برخی چهره‌های نظامی با اتهام فساد سیاسی می‌تواند روشی مؤثر باشد. با این حال، این رسانه معتقد است ترامپ درک عمیقی از کوبا ندارد؛ زیرا کوبا یک دولت-ملت ریشه‌دار است که در برابر تهدیدهای خارجی، بیش از هر چیز روحیه دفاع از حاکمیت ملی در آن شعله‌ور می‌شود.

به گفته کارلوس فرناندز دی کوسیو، معاون وزیر خارجه کوبا، این کشور در برابر فشارهای ترامپ گزینه‌های محدودی دارد: یا پذیرش توافقی ناعادلانه با آمریکا یا مواجهه با کمبود شدید انرژی. او تأکید کرده کوبا با گفت‌وگو بر پایه احترام به حاکمیت و عدم مداخله مخالف نیست و هم‌زمان قصد دارد روند بازسازی و اصلاح ساختارهای داخلی را ادامه دهد؛ مسیری که نیازمند تلاش فراوان است.

میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهور کوبا، نیز اعلام کرده است: «ما آماده گفت‌وگو با ایالات متحده هستیم، اما نه فروپاشی نظام سوسیالیستی کوبا را می‌پذیریم و نه تسلیم خواهیم شد.»

با این حال، گزارش می‌گوید بعید است واشنگتن چنین موضعی را بپذیرد. ترامپ با اعلام اینکه کوبا «تهدیدی استثنایی» برای امنیت ملی آمریکا است، عملاً راهبرد خود را مشخص کرده؛ راهبردی همسو با جریان‌های تندرو کوبایی-آمریکایی که به دنبال تغییر نظام در هاوانا هستند.

به باور نویسنده، ترامپ مدعی است هدفش «بازگرداندن آزادی» به مردم کوباست، اما در عمل می‌داند که نفت خام برای فعالیت شبکه برق، پمپاژ آب، حمل‌ونقل عمومی، بیمارستان‌ها و مدارس این کشور حیاتی است. کوبا حدود ۶۰ درصد نیاز انرژی خود را وارد می‌کند. قطع دسترسی به نفت، افزون بر بیش از ۲۰۰ تحریم اعمال‌شده در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، می‌تواند شریان‌های حیاتی کشور را مختل کند.

همچنین تصمیم ترامپ برای اعمال تعرفه بر هر طرفی که به کوبا نفت برساند، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، به‌عنوان اقدامی تنبیهی و ابزاری برای فشار حداکثری توصیف شده است؛ اقدامی که می‌تواند به تشدید فقر و دشواری‌های اقتصادی در این کشور بینجامد.

در این میان، برخی تحلیلگران معتقدند فشارها ممکن است با هدف تأثیرگذاری بر ارتش کوبا طراحی شده باشد؛ نهادی که بخش‌های مهمی از اقتصاد کشور را اداره می‌کند. با این حال، گزارش تأکید می‌کند که دولت کوبا حاصل یک مبارزه تاریخی برای استقلال از اسپانیا و مقابله با برده‌داری و اقتصاد استعماری بوده و انقلاب ۱۹۵۹ به رهبری فیدل کاسترو بر پایه همین پیشینه شکل گرفت. به همین دلیل، کوبا را نمی‌توان به‌سادگی در معرض کودتا یا فروپاشی داخلی دانست.

کوبا طی شش سال گذشته با بحران‌های اقتصادی متعددی روبه‌رو بوده که به کاهش ۱۱ درصدی تولید ناخالص داخلی انجامیده است. مقام‌های کوبایی اذعان دارند که کشور به اصلاحات عمیق نیاز دارد، اما این اصلاحات با هدف تغییر ماهیت سوسیالیستی نظام انجام نمی‌شود، بلکه برای «نوسازی بنیادین» و پایدارسازی آن است.

اقتصاددانان پیشنهادهایی چون تمرکززدایی، افزایش استقلال بنگاه‌های صادرات‌محور، جایگزینی واردات و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را مطرح کرده‌اند. با این حال، اجرای چنین اصلاحاتی در سایه تهدید به خفگی اقتصادی یا حتی اقدام نظامی، بسیار دشوار خواهد بود.

در سطح بین‌المللی، کوبا از پیشنهادهای میانجی‌گری مکزیک و واتیکان استقبال کرده و حمایت کشورهایی مانند روسیه، چین، کلمبیا و برزیل را نیز دریافت کرده است. رئیس‌جمهور کوبا تأکید کرده است که «کوبا تنها نیست» و در برابر فشارها از حاکمیت ملی خود دفاع خواهد کرد.