«استارگیت» زیر سایه تنش‌های منطقه؛ پشت پرده پروژه عظیم هوش مصنوعی OpenAI

به گزارش خبرنگار دانشگاه و فناوری خبرگزاری دانشجو، پروژه عظیم «استارگیت امارات»؛ ابرپروژه‌ای که قرار است یکی از بزرگ‌ترین مراکز پردازش هوش مصنوعی جهان را در ابوظبی ایجاد کند، حالا تنها یک طرح فناوری نیست؛ بلکه به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی، امنیتی و اقتصادی در خاورمیانه تبدیل شده است. در حالی که آمریکا و متحدانش تلاش می‌کنند خلیج فارس را به قطب جدید هوش مصنوعی جهان بدل کنند، تحلیلگران هشدار می‌دهند که زیرساخت‌های AI در منطقه به اهدافی حساس در معادلات تنش‌آلود غرب آسیا تبدیل شده‌اند، آنهم زمانی که آمریکا دست به جنگ‌افروزی جدیدی زده است.

پروژه «Stargate UAE» با مشارکت OpenAI است؛ طرحی که طبق اعلام رسمی OpenAI شامل یک خوشه پردازشی ۱ گیگاواتی خواهد بود و فاز نخست ۲۰۰ مگاواتی آن از سال ۲۰۲۶ وارد مدار می‌شود.

رویترز این پروژه را بخشی از توافق بزرگ فناوری میان آمریکا و امارات توصیف کرده که هدف آن ایجاد بزرگ‌ترین مجموعه دیتاسنتری هوش مصنوعی خارج از خاک آمریکاست؛ مرکزی که احتمالاً با بیش از ۱۰۰ هزار تراشه پیشرفته انویدیا فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. 

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، «استارگیت امارات» تنها یک دیتاسنتر معمولی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد کلان آمریکا برای تثبیت برتری در جنگ جهانی هوش مصنوعی محسوب می‌شود. مجموعه‌ای که در قلب خلیج فارس قرار گرفته و قرار است خدمات پردازش ابری، مدل‌های زبانی، پردازش داده و زیرساخت AI را برای منطقه‌ای وسیع از آسیا، آفریقا و اروپا تأمین کند. 

در همین حال، برخی رسانه‌ها و تحلیلگران منطقه‌ای در هفته‌های اخیر مدعی شده‌اند که زیرساخت‌های AI آمریکا در خلیج فارس ممکن است در صورت تشدید تنش‌ها به بخشی از اهداف راهبردی تبدیل شوند. هرچند ادعاهایی درباره «تهدید مستقیم پروژه OpenAI در امارات» به‌طور مستقل و رسمی تأیید نشده و نسخه قابل استناد مشخصی از برخی نقل‌قول‌های منتسب به رسانه‌های اسرائیلی در دست نیست، اما اصل نگرانی درباره آسیب‌پذیر بودن مراکز داده و زیرساخت‌های AI در منطقه اکنون به موضوعی جدی در محافل امنیتی تبدیل شده است.

کارشناسان معتقدند دلیل این حساسیت روشن است: هوش مصنوعی بدون انرژی عظیم، اینترنت پایدار، کابل‌های ارتباطی و پردازش ابری معنا ندارد و خلیج فارس دقیقاً در نقطه اتصال این چهار مؤلفه قرار گرفته است.

تنگه هرمز که پیش‌تر عمدتاً به‌عنوان شاهراه انتقال نفت شناخته می‌شد، اکنون به یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های اقتصاد دیجیتال جهان تبدیل شده است. حجم عظیمی از انرژی مورد نیاز دیتاسنترها، سوخت نیروگاه‌های برق، حمل‌ونقل تجهیزات نیمه‌هادی و حتی مسیرهای حیاتی کابل‌های اینترنتی از منطقه خلیج فارس عبور می‌کند. به همین دلیل، هرگونه تنش در این منطقه می‌تواند علاوه بر بازار نفت، بازار هوش مصنوعی، رایانش ابری و حتی ارزهای دیجیتال را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

تحلیلگران فناوری می‌گویند مراکز داده نسل جدید AI به‌اندازه پالایشگاه‌ها و خطوط انرژی برای اقتصاد جهانی اهمیت پیدا کرده‌اند. دیتاسنترهای هوش مصنوعی به برق بسیار عظیم، سیستم‌های خنک‌کننده پیچیده، تراشه‌های پیشرفته و اتصال دائمی به شبکه جهانی داده نیاز دارند؛ زیرساختی که بدون ثبات ژئوپلیتیکی در خلیج فارس آسیب‌پذیر خواهد بود.

در سال‌های اخیر امارات، عربستان و قطر تلاش کرده‌اند با سرمایه‌گذاری صدها میلیارد دلاری در حوزه Cloud و AI، خود را به هاب فناوری جهان تبدیل کنند. اما بحران‌های منطقه‌ای اکنون این سؤال را مطرح کرده‌اند که آیا خلیج فارس می‌تواند همزمان هم «مرکز انرژی جهان» و هم «مرکز پردازش هوش مصنوعی جهان» باقی بماند؟

برخی تحلیلگران غربی معتقدند آنچه امروز در اطراف تنگه هرمز جریان دارد، دیگر فقط رقابت بر سر نفت نیست؛ بلکه نبردی بر سر «قدرت محاسباتی»، «ابررایانش»، «اقتصاد داده» و آینده هوش مصنوعی جهان است. 

نبردی که حالا با ورود ایران برای اعمال حاکمیت خودش بر تنگه راهبردی هرمز وارد مرحله جدیدی شده است. ایران معادله جدیدی را در منطقه وضع کرده است، پیشرفت و توسعه یا برای همه یا هیچ‌کس! نمی‌شود که برای توسعه زیرساخت‌های فناورانه سخت‌افزارهای خود را به منطقه بیاورند تا با انرژی ارزان قدرت بیشتر خود را تضمین کنند اما سهم این منطقه تنها تبعیض و آلودگی زیست‌محیطی باشد.