گزارش|
شیخ حمد بن خلیفه آلثانی، امیر سابق قطر که بود؟
در پی انتشار خبر درگذشت شیخ حمد بن خلیفه آلثانی، امیر پیشین قطر، توجهها بار دیگر به زندگی سیاسی و دوران زمامداری او جلب شده است. شیخ حمد از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۳ امیر قطر بود و پس از آن قدرت را به فرزندش، شیخ تمیم بن حمد آلثانی، واگذار کرد.
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری دانشجو؛ حمد بن خلیفه آل ثانی امیر سابق قطر امروز یکشنبه ۲۱ تیرماه درگذشت.در پی انتشار خبر درگذشت شیخ حمد بن خلیفه آلثانی، امیر پیشین قطر، توجهها بار دیگر به زندگی سیاسی و دوران زمامداری او جلب شده است. شیخ حمد از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۳ امیر قطر بود و پس از آن قدرت را به فرزندش، شیخ تمیم بن حمد آلثانی، واگذار کرد.
از آکادمی سندهرست تا فرماندهی ارتش قطر
شیخ حمد بن خلیفه آلثانی اول ژوئن ۱۹۵۲ متولد شد. پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در قطر، راهی انگلیس شد و در آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست آموزش دید. او پس از بازگشت به کشور، در سال ۱۹۷۱ به نیروهای مسلح قطر پیوست و بهسرعت در ساختار نظامی ارتقا یافت.
با روی کار آمدن پدرش، شیخ خلیفه بن حمد آلثانی، در سال ۱۹۷۲، مسئولیتهای نظامی او نیز افزایش یافت و فرماندهی کل نیروهای مسلح را برعهده گرفت. نقش شیخ حمد در توسعه ارتش قطر، افزایش توان نظامی و تشکیل یگانهای جدید، از مهمترین اقدامات او پیش از رسیدن به مقام امیری به شمار میرود.
کودتایی که مسیر قطر را تغییر داد
سال ۱۹۹۵ نقطه عطف زندگی سیاسی شیخ حمد بود. زمانی که پدرش برای سفری رسمی در سوئیس به سر میبرد، ولیعهد وقت با یک کودتای بدون خونریزی قدرت را در دست گرفت و خود را امیر قطر معرفی کرد.
او پس از این اقدام در یک پیام تلویزیونی کوتاه اعلام کرد: «از آنچه رخ داده خوشحال نیستم، اما این کاری بود که باید انجام میشد.»
این انتقال قدرت، اگرچه بدون درگیری نظامی انجام شد، اما یکی از مهمترین رخدادهای سیاسی تاریخ معاصر قطر محسوب میشود. تلاشهای بعدی شیخ خلیفه برای بازپسگیری قدرت نیز به نتیجه نرسید و حکومت جدید تثبیت شد.
قطر؛ از کشوری کوچک تا بازیگری جهانی
دوران ۱۸ ساله حکومت شیخ حمد، دوره جهش اقتصادی و دیپلماتیک قطر بود. افزایش درآمدهای حاصل از گاز طبیعی، سرمایهگذاریهای گسترده خارجی و ایجاد صندوق سرمایهگذاری قطر، این کشور را به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان تبدیل کرد.
در همین دوره، شبکه الجزیره به یکی از تأثیرگذارترین رسانههای جهان عرب تبدیل شد و دوحه تلاش کرد نقش فعالتری در میانجیگری بحرانهای منطقهای ایفا کند.
توافق دوحه میان گروههای لبنانی، میانجیگری میان گروههای فلسطینی و میزبانی نشستهای مهم بینالمللی، بخشی از تلاش قطر برای تبدیل شدن به یک بازیگر فعال دیپلماسی منطقهای بود؛ رویکردی که باعث شد برخی رسانههای غربی از شیخ حمد با عنوان «هنری کیسینجر عرب» یاد کنند.
از دانشگاههای بینالمللی تا جام جهانی
یکی از مهمترین ویژگیهای دوران حکومت شیخ حمد، سرمایهگذاری گسترده در آموزش، فرهنگ و ورزش بود.
در این دوره پردیس دانشگاههای مطرح جهان از جمله جورجتاون، کارنگی ملون، نورثوسترن، تگزاس و کالج پزشکی ویل کورنل در دوحه راهاندازی شدند.
همچنین سازمان موزههای قطر تأسیس شد و پروژههای فرهنگی بزرگی مانند موزه هنر اسلامی دوحه شکل گرفت.
در عرصه ورزش نیز قطر موفق شد میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ را به دست آورد؛ هرچند این موفقیت بعدها با اتهامهایی درباره پرداخت رشوه برای کسب میزبانی همراه شد؛ اتهاماتی که سالها در رسانههای بینالمللی محل بحث بود.
نخستین انتقال آرام قدرت در قطر
یکی از مهمترین تصمیمهای سیاسی شیخ حمد، کنارهگیری داوطلبانه از قدرت در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۳ بود.
او در سخنرانی رسمی خود اعلام کرد زمان آن رسیده است که نسل جدید مسئولیت اداره کشور را برعهده بگیرد و به همین دلیل قدرت را به فرزندش، شیخ تمیم بن حمد آلثانی، واگذار کرد.
این اقدام در میان حکومتهای موروثی عربی کمسابقه بود و توجه بسیاری از تحلیلگران را به خود جلب کرد.
دلایل این کنارهگیری همچنان محل گمانهزنی است. برخی آن را ناشی از مشکلات جسمی میدانند و برخی دیگر به اختلافات منطقهای یا تحولات سیاسی آن دوران اشاره میکنند؛ هرچند هیچیک از این فرضیهها بهطور مستقل تأیید نشده است.
پس از انتقال قدرت، شیخ حمد با عنوان «امیر پدر» شناخته شد و تا پایان عمر از حضور مستقیم در عرصه سیاست فاصله گرفت.
سیاست خارجی؛ میانجیگری و اتحاد با آمریکا
سیاست خارجی قطر در دوران شیخ حمد بر دو محور استوار بود؛ گسترش روابط با ایالات متحده و ایفای نقش میانجی در بحرانهای منطقه.
در همین دوره، همکاریهای نظامی دوحه و واشنگتن توسعه یافت و پایگاههای نظامی آمریکا در قطر، بهویژه پایگاه العدید، به یکی از مهمترین مراکز عملیات نظامی آمریکا در منطقه تبدیل شدند.
همزمان، قطر تلاش کرد با استفاده از ظرفیتهای مالی و دیپلماتیک خود در پروندههای مختلف منطقهای نقشآفرینی کند؛ رویکردی که هم تحسین برخی کشورها را به دنبال داشت و هم با انتقادهای گستردهای از سوی مخالفان سیاستهای دوحه روبهرو شد.
منتقدان، سیاستهای قطر در قبال برخی بحرانهای منطقه، بهویژه تحولات سوریه و لیبی، را مورد انتقاد قرار دادهاند و معتقدند دوحه از برخی گروههای مسلح حمایت کرده است؛ موضوعی که همواره از محورهای اختلاف میان قطر و برخی کشورهای منطقه بوده است.
ساختار قدرت؛ خاندان آلثانی همچنان در رأس
حکومت قطر همچنان بر پایه نظام پادشاهی موروثی اداره میشود و خاندان آلثانی از میانه قرن نوزدهم تاکنون قدرت را در اختیار دارد.
شیخ تمیم بن حمد آلثانی که در سال ۲۰۱۳ در ۳۳ سالگی به امیری رسید، مسیر کلی سیاستهای اقتصادی و دیپلماتیک پدر را ادامه داده و همچنان روابط نزدیکی با آمریکا حفظ کرده است.
قطر امروز علاوه بر جایگاه اقتصادی خود، میزبان یکی از مهمترین پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه یعنی العدید است؛ پایگاهی که نقش مهمی در عملیاتهای نظامی واشنگتن در غرب آسیا ایفا میکند.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
