افشین: اتصال دانشگاه، صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان اولویت دولت است

حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تشریح سیاست‌های دولت چهاردهم در حوزه فناوری و نوآوری، از تغییر رویکرد سیاست‌گذاری از «افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان» به «ارتقای کیفیت، اتصال اجزای اکوسیستم و حل مسائل کشور» خبر داد و گفت: هدف ما این است که دانش و ایده را به ثروت، قدرت و اقتدار فناورانه تبدیل کنیم.

حسین افشین در جمع خبرنگاران، با اشاره به دو سالگی دولت چهاردهم، اظهار کرد: از ابتدای دولت تلاش کردیم با آینده‌پژوهی و بررسی روندهای فناوری‌های نوین در دنیا، ریل‌گذاری درست و مؤثری در زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور انجام دهیم.

وی با بیان اینکه در دو دهه گذشته تمرکز اصلی بر تبدیل ایده به شرکت دانش‌بنیان بوده است، افزود: امروز سؤال اصلی دنیا دیگر تعداد شرکت‌ها نیست، بلکه این است که شرکت‌های دانش‌بنیان تا چه میزان اثرگذاری اقتصادی و فناورانه داشته‌اند و در فناوری‌های نوظهوری مانند هوش مصنوعی، کوانتوم، امنیت سایبری، میکروالکترونیک، علوم شناختی و زیست‌فناوری چقدر توانسته‌اند فاصله خود را با دنیا کاهش دهند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به رشد مناسب تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها و شتاب‌دهنده‌ها در سال‌های گذشته تصریح کرد: با وجود این رشد، در حوزه‌های نوظهور نتوانسته‌ایم تجاری‌سازی مناسبی داشته باشیم؛ زیرا سیاست‌گذاری‌ها عمدتاً مبتنی بر اکوسیستم آزاد بوده و بازار نیز به دلیل فناور نبودن صنعت، نتوانسته رشد فناوری را رقم بزند.

افشین با تأکید بر اینکه دولت در حوزه فناوری‌های نوظهور نقش هدایتگر را برعهده گرفته است، گفت: در توسعه اکوسیستم، اهمیت اصلی با ارتباط میان اجزاست، نه صرفاً توانمندی هر یک از آنها. ممکن است تیمی با افراد ضعیف‌تر اما هماهنگ‌تر، عملکرد بهتری نسبت به مجموعه‌ای از افراد توانمند اما بدون ارتباط مؤثر داشته باشد.

وی ادامه داد: در پارادایم جدید تلاش می‌کنیم صندوق‌ها، نخبگان، شرکت‌های دانش‌بنیان، صنایع کوچک و بزرگ، دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شتاب‌دهنده‌ها، مراکز نوآوری و کارخانه‌های نوآوری را به یکدیگر متصل کنیم تا شبکه‌ای منسجم برای توسعه فناوری شکل بگیرد.

معاون علمی رئیس‌جمهور هدف این رویکرد را تبدیل دانش و ایده به ثروت و همچنین تبدیل آن به قدرت و اقتدار فناورانه عنوان کرد و گفت: تمرکز ویژه‌ای بر فناوری‌های نوظهور و همچنین حل چالش‌های ملی خواهیم داشت و انتظار داریم پارک‌های علم و فناوری و صندوق‌ها، خوشه‌های صنعتی و فناورانه را برای حل مسائل کشور شکل دهند.

افشین یکی از ابزارهای تحقق این سیاست را صندوق نوآوری و شکوفایی دانست و اظهار کرد: رویکرد ما این است که صندوق نوآوری و شکوفایی از یک نهاد صرفاً مالی به حکمران و معمار سرمایه در اکوسیستم دانش‌بنیان تبدیل شود؛ یعنی علاوه بر پرداخت تسهیلات، ضمانت و حمایت مالی، زنجیره ارتباط میان اجزای اکوسیستم را نیز شکل دهد.

وی با اشاره به نقش دولت در ایجاد بازار برای فناوری‌های نوین گفت: ما مداخله‌گر نیستیم، بلکه هدایتگر هستیم. به عنوان نمونه، در تفاهم‌نامه با سازمان بهینه‌سازی، شرکت‌های دانش‌بنیانی که بتوانند با فناوری مصرف انرژی را کاهش دهند، مورد حمایت قرار می‌گیرند. دولت بازار را ایجاد می‌کند، اما درباره فناوری یا راهکار، دخالتی ندارد.

معاون علمی رئیس‌جمهور افزود: بخشی از منابع همچنان مانند گذشته در اختیار اکوسیستم آزاد قرار می‌گیرد، اما بخشی دیگر به حوزه‌های اقتدارآفرین، فناوری‌های نوظهور و حل چالش‌های ملی اختصاص یافته است؛ در حالی که پیش از این تقریباً تمام منابع به اکوسیستم آزاد اختصاص داشت.

افشین با اشاره به چهار شکاف اصلی شناسایی‌شده در ابتدای دولت گفت: نخست اینکه نتوانسته‌ایم علم را به ثروت پایدار تبدیل کنیم؛ دوم اینکه فناوری به صنعت وارد نشده است؛ سوم اینکه فناوری نتوانسته بهره‌وری را افزایش دهد و چهارم اینکه در فناوری‌های نوظهور به تجاری‌سازی نرسیده‌ایم.

وی در تشریح این موضوع افزود: در حوزه هوش مصنوعی، رتبه علمی ایران بین ۱۲ تا ۱۴ است، اما رتبه کاربردپذیری کشور سال گذشته ۹۳ بوده که نشان‌دهنده فاصله میان علم و کاربرد است. معتقدیم با ایجاد بازار و ورود دستگاه‌های اجرایی، این فاصله کاهش خواهد یافت.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به اجرای پروژه «دستیار هوشمند دولت» گفت: هدف اصلی این پروژه ایجاد ارتباط میان دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان بوده است و امروز شاهد هستیم که دستگاه‌های اجرایی خود خواهان همکاری با شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی هستند.

افشین با بیان اینکه سیاست‌های جدید از ابتدای دولت اجرا شده و اکنون در دو سالگی دولت به صورت رسمی اعلام می‌شود، خاطرنشان کرد: ابتدا سیاست‌ها را اجرا کردیم و سپس آنها را اعلام می‌کنیم تا همه فعالان اکوسیستم از زبان خود ما در جریان تغییر ریل سیاستی قرار گیرند و اگر نقد و نظری وجود دارد، آن را اصلاح کنیم.

وی تأکید کرد: این سیاست‌ها حاصل مطالعه مدل‌های جهانی و آینده‌پژوهی بوده و با توجه به توانمندی‌های داخلی طراحی شده است، نه بر پایه کپی‌برداری از الگوهای سایر کشورها.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به نتایج سیاست هدایتگری در حوزه پزشکی بازساختی اظهار کرد: در این حوزه، با سرمایه‌گذاری نزدیک به ۱۰ همت از سوی بخش خصوصی و صندوق نوآوری و شکوفایی، تعداد محصولات کشور از یک محصول به ۱۲ محصول رسیده و رتبه ایران از دوازدهم به چهارم جهان ارتقا یافته است. همچنین پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان امسال این جایگاه تثبیت شود.

افشین افزود: این موفقیت نتیجه هدایتگری دولت بوده است؛ یعنی بدون دخالت در فناوری، بازار، حمایت‌ها و زیرساخت‌های لازم از جمله ایجاد دو آزمایشگاه در دانشگاه‌ها فراهم شد.

وی در پایان با اشاره به اصلاح آیین‌نامه اجرایی تضامین دولتی گفت: صندوق‌های پژوهش و فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز در زمره نهادهایی قرار گرفته‌اند که تضامین آنها در پروژه‌های دولتی پذیرفته می‌شود و این اقدام می‌تواند بازار جدید و مناسبی برای توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و حضور آنها در پروژه‌های دولتی ایجاد کند.