مشكل مالیات بر ارزش افزوده چيست؟

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»؛ ماليات ها در همه كشورهاي جهان مهمترين درآمد دولت به حساب مي آيند كه يكي از آنها ماليات برارزش افزوده است و در حال حاضر در بيش از 120 كشور در حال اجراست. ماليات بر ارزش افزوده نه تنها ماليات نسبتا ساده اي است، بلكه رايج ترين ماليات در دنياي امروز نيز محسوب مي شود؛ لذا قبل از هر موضوعي بايد ديد تعريف ارزش افزوده و ماليات بر ارزش افزوده چيست؟
 

از ديدگاه اقتصادي، ارزش افزوده مابه التفاوت ارزش ستانده و ارزش داده است، اما در تدوين قانون، به لحاظ ارائه نگرش مطلوب اجرايي، اين تعريف بر اساس استانداردهاي حسابداري و با تكيه بر روش صورتحساب ارائه مي شود.

بر اين اساس، ارزش افزوده را تفاوت بين ارزش كالاها و خدمات عرضه شده با ارزش كالاها و خدمات خريداري شده يك شخص در يك دوره معين تعريف مي كنند.

با توجه به تعريف مذكور، ماليات بر ارزش افزوده نوعي ماليات چند مرحله اي است كه در مراحل مختلف زنجيره توليد و يا خدمات ارائه شده، اخذ مي شود؛ اين ماليات در واقع نوعي ماليات بر فروش چند مرحله اي است كه خريد كالاها و خدمات واسطه اي را از پرداخت ماليات معاف مي كند.
 

اگر چه در سال هاي بعد از جنگ تلاش هايي در كشور براي تصويب و اجراي اين نوع ماليات در مراحل مختلف صورت گرفت، ولي در سرانجام قانون مالیات بر ارزش افزوده با اختیارات ناشی از ماده 85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در 53 ماده و 47 تبصره، 17 ارديبهشت ماه سال 1378 در کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تصویب شده است تا در مدت آزمایشی 5 سال از تاریخ اول مهرماه 1387 به اجرا گذاشته شود.
 

با ابلاغ اين نوع ماليات به اصناف، شاهد اعتراض برخی از آنها بوده ايم؛ حال بايد ديد كه آيا اين اعتراضات و مقاومت ها در برابر اجراي ماليات بر ارزش افزوده از سوي اصناف به خاطر مشكل ذاتي اين نوع ماليات است يا اينكه اصناف براي عدم ارائه گزارش هاي شفاف و دقيق و آزادي عمل بيشر از قبول آن طفره مي روند.
 

روند اعتراضات اولين بار توسط صنف طلا فروشان آغاز شد و آنها در پي زير بار نرفتن در پرداخت ماليات به بهانه هاي از جمله عدم آمادگي بخاطر آموزش كافي و مسائلي از اين دست، از پرداخت آن خودداري كردند، ولي اين ممانعت ها خيلي زود شکسته شد و آنها مجبور به پرداخت ماليات و یا بهتر است بگوییم مجبور به دریافت ماليات از خریداران شدند.

اين اعتراضات در ديگر اصناف هم كم و بيش شنيده مي شد و اين اواخر هم خبر اعتراض و اعتصاب در صنف بنكداران پارچه فروش و تعطيلي چند روزه بازار، از اجراي اين طرح خوداري كردند.

خبرها و شواهد از اين اتفاقات اخير در بازار، از اين موضوع حکایت دارد كه اعتراضات اين صنف طي چند روز گذشته حالت جدي تري را به خود گرفته است؛ به طوري كه طي گزارش يكي از بازاريان اين صنف ديروز برخي ديگر از اصناف نيز بجز طلا فروشان در حمايت از پارچه فروشان مغازه ها را براي مدتي بسته و بازار به حالت نيمه تعطيل درآمد.
 

صحبت هاي مسئولان مالياتي و اصناف به دلايلي از جمله عدم آمادگي بخاطر آموزش كافي و عدم همخواني وصول چك هاي دريافتي با مدت زمان پرداخت ماليات و مسائلي از اين دست اشاره دارد كه به نظر مي رسد مشكلات غير قابل حلي نباشد.

ولي آنچه مشخص است و از تعريف و نحوه اخذ اين نوع ماليات بر مي آيد، اين است كه از طرفي علاوه بر اينكه اين ماليات يك منبع درآمدي براي دولت محسوب مي شود و دولت مي تواند با روي آوردن به انواع ماليات از جمله اين ماليات از وابستگي درآمد هاي نفتي خلاصي پيدا كند، از سويي ديگر اين سيستم ماليات باعث شفاف سازي در حساب هاي فرايند توليد تا مصرف نيز مي شود.

به هر حال با توجه به آنچه گفته شد، اين فرضيه كه مقاومت اصناف بيشتر به خاطر عدم شفاف سازي هاي حاصل اين ماليات قوت مي گيرد و به نوعي اجراي اين ماليات جلوي برخي سودهاي كلان و حذف لايه هاي اضافي واسطه ها و دلالان را مي گيرد.

 

لازم به ذكر است، اجراي ماليات بر ارزش افزوده براي مدت پنج سال بصورت آزمايشي تصويب شده است.