نگاه خاص تحلیلگران ترکیه به واقعه مراکش – اسپانیا
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری دانشجو، حرکت گسترده مهاجران مراکشی به سمت اسپانیا به عنوان یک رویداد مهاجرتی – امنیتی مهم، توجه بسیاری از تحلیلگران و رسانههای جهان را به سوی خود جلب کرد.
در این میان، ترکیه نیز به عنوان کشوری که در حاشیه دریای مدیترانه یا به قول ترکها در «آک دنیز» واقع شده، موضوع تنش مهاجرتی در مرز اسپانیا را به دقت دنبال میکند.
مراد یتکین، روزنامه نگار و تحلیلگر باتجربه ترکیه، حرکت مهاجران مراکشی به سوی اسپانیا را توطئه آمریکا و رژیم اسرائیل میداند.
این توطئه آمریکا و اسرائیل است
یتکین درباره وقایع مرز اسپانیا نوشته است: «اکثر ۶۰ هزار مراکشی که با شنا و پیادهروی از دماغه سنگی و حصار سیم خاردار وارد خاک اسپانیا شدند، بازگردانده شدند. فعلاً بحران برطرف شده، اما مشکلات مربوط به تحولات پشت صحنه همچنان ادامه دارد. حالا ما باید نگران این سوال باشیم: وقتی که آمریکا و اسرائیل، به راحتی چنین کاری با اسپانیا کردند، حاضرند چه بلاهای بزرگتری بر سر ترکیه بیاورند؟»
در ادامه تحلیل مراد یتکین به این اشاره شده که وقتی مقامات مراکشی چراغ سبز نشان دادند، تقریباً ۶۰ هزار مهاجر غیرقانونی مراکشی در عرض حدود ۲۴ ساعت با پیادهروی یا تعجبآورتر از آن، شنا، وارد سئوتا (سبته)، شهری اسپانیایی در شمال آفریقا که قدمت آن به دوران استعمار برمیگردد، شدند.
این رویداد، اتحادیه اروپا را به آشوب کشاند. در مقطعی، حتی صداهایی از ایتالیا بلند شد که خواستار اخراج اسپانیا از سیستم ویزای شنگن بودند. اسپانیا واحدهای نظامی خود را بسیج کرد، با دولت مراکش تماس گرفت و صبح اول آگوست، اسپانیا اعلام کرد که نزدیک به ۵۳۰۰۰ مهاجر به خاک مراکش بازگردانده شدهاند. در ظاهر، از بحران جلوگیری شده، اما واقعیت این است که معضل حل نشده و اتفاقاً پیچیدهتر شد.
مراد یتکین میگوید: «شک نکنید که اسپانیا در کانون اهداف توطئهآمیز آمریکا و اسرائیل است. کنگره آمریکا به دنبال جداکردن تکهای از خاک اسپانیا است و حدود یک ماه قبل از آن گزارش، مایکل روبین، یکی از تندروترین چهرههای لابی اسرائیل در ایالات متحده، در مقالهای از مراکش خواست تا در پاسخ به استعمار اسپانیا، سئوتا و ملیله را به اشغال غیرنظامی درآورد. در همین حال، وزیر امنیت ملی اسرائیل ایتامار بن گویر، که سیاستهای اسلامستیزانه-نژادپرستانه خود را پنهان نمیکند و طرفدار تخلیه کامل فلسطینیها از غزه است، خطاب به سانچز نوشت: شما علاقه زیادی به حماس و ساکنان غزه نشان میدهید؛ غزهایها را به اسپانیا ببرید».
یتکین درباره مواضع دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نیز نوشته است: «ترامپ در هر فرصتی ناراحتی خود را از موضع سانچز در برابر قتل عامهای مداوم اسرائیل در غزه، نقش رهبری او در جلوگیری از اتخاذ تصمیمات بیشتر به نفع اسرائیل توسط اتحادیه اروپا در مورد این موضوع و نقش او در منزوی کردن بنیامین نتانیاهو در سطح بینالمللی ابراز میکند. ترامپ، حالا هم این بحران را به اهداف انتخاباتی خود مرتبط کرده است. پیداست که سازوکارهایی در محافل آمریکایی و اسرائیلی برای مجازات اسپانیا به دلیل سیاست فلسطینیاش به کار گرفته شده است».
خط فقری که مدیترانه را از هم جدا میکند
فرهاد بُراتاو از دیگر تحلیلگران ترکیه نیز حرکت مراکشیها به سوی اسپانیا را معنیدار تلقی کرده و نوشته است: «ما در پیگیری و رصد اخبار سیاسی در ترکیه، غالباً نگاهمان روی جزر و مد تحولات است. ولی به باور من، وقت آن رسیده که سرمان را از سیاست بلند کنیم و درباره نوع دیگری از موج جزر و مد صحبت کنیم. به عنوان مثال، همین جزر و مدی که تودههای مردم را از جنوب به شمال، از شرق به غرب در سراسر جهان ما جابجا میکند. یکی از مکانهایی که این جریان جزر و مدی را به قویترین و مخربترین شکل به نمایش گذاشته همین آک دنیز، مدیترانه یا دریای سفیدِ ماست. این بار برخلاف دفعات پیشین، جزر و مد در قسمت غربی مدیترانه ظاهر شد و نزدیک به ۵۰ هزار نفر را که از مراکش شنا کرده یا پیاده آمده بودند، به سواحل سئوتا در اسپانیا آورد».
فرهاد بُراتاو در ادامه به نگرش سیاسی آشکار آمریکا اشاره کرده و میگوید: «یادمان باشد که یک ماه پیش در گزارش کنگره ایالات متحده، سئوتا به عنوان سرزمین اشغال شده مراکش توصیف شد و مارکو روبیو وزیر امور خارجه، از اختصاص ۲۰ میلیون دلار برای تعیین تکلیف سئوتا خبر داد!»
این تحلیلگر ترکیه در ادامه با نگاهی به اقتصاد سیاسی کشورهای حوزه مدیترانه نوشته است: «دو کشور را در نظر بگیرید که مرز مشترکی دارند. در یکی، درآمد ملی سرانه ۴۲۰۰۰ دلار و میانگین دستمزد ۲۰۰۰ یورو است؛ در دیگری، درآمد ملی سرانه ۵۰۰۰ دلار و میانگین دستمزد ۴۰۰ تا ۸۰۰ دلار است. به این واقعیتهای تلخ جمعیتشناسی را اضافه کنید: در یکی، جمعیت سالمندان از ۲۱ درصد فراتر رفته و در دیگری حدود ۸ درصد است. در یکی، نرخ باروری حدود ۱.۱ و در دیگری ۲.۳ است. این نکته مهمی است که بر روابط ژئوپلیتیکی بین اسپانیا و شمال آفریقا اثر میگذارد. از دیگر سو، توافق گازی بین اسپانیا و الجزایر، خشم واکنش را برانگیخت و گفته میشود بسیاری از افرادی که به اسپانیا رفتند، از زندانیانی بودند که با حکم عفو پادشاه مراکش به تازگی آزاد شدهاند. به نظر میرسد هزینه وضعیت فعلی بر دوش پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا، خواهد افتاد که به دلیل موضعش در مورد غزه، از چپ تا راست در ترکیه بسیار محبوب است».
فرهاد بُرتاوا در ادامه به این اشاره کرده که ترکیه، هم به عنوان مقصد مهاجران و هم مسیر ترانزیت مهاجران، نظارهگر فاجعهای بود که به ظاهر از مرز ترکیه دور است، اما در واقع، بسیار نزدیک و بسیار آشناست.
تحلیلگران ترکیه به این اشاره میکنند که مدتهاست مهاجرت به ابزار ژئوپلیتیک تبدیل شده و در ۱۰ سال گذشته، نمونههای متعددی از این الگو در روابط بین ترکیه و اتحادیه اروپا، بلاروس و لهستان، روسیه و فنلاند و حالا بین مراکش و اسپانیا مشاهده شده است. این رویکرد اصطلاحاً به عنوان «تبدیل مهاجرت به اسلحه» (Weaponization of Migration) است.