حکمرانی کارآمد، حقِّ عامّه ملت؛ تأکید رهبر شهید بر قانون‌محوری به‌مثابه مسیر تحقق عدالت

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، رهبر انقلاب در پیام ۷ تیرماه ۱۴۰۵، با ترسیم افقی نو از عدالت اجتماعی، «حکمرانی کارآمد» را به‌عنوان یکی از مصادیق حقوق عامّهٔ ملت معرفی فرمودند. ایشان با اشاره به گسترهٔ حقوق ملت، آن را نه تنها در مسائل فردی، بلکه در حوزه‌هایی، چون «امنیت اقتصادی»، «دسترسی عادلانه به فرصت‌ها»، «برخورداری از مواهب طبیعی»، «محیط زیست سالم»، «آزادی‌های مشروع» و «حکمرانی کارآمد» ترسیم کردند و بر این نکته پای فشردند که دستیابی به این حقوق، جز در سایهٔ حرکت بر مدار قانون -به‌ویژه قانون اساسی و قوانین بالادستی- امکان‌پذیر نخواهد بود.

متن پیام:

احقاق حقوق ملّت، تنها در مسائل فردی خلاصه نمیشود و انواع حقوق عامّه و اجتماعی آنان، از حقّ امنیت اقتصادی و دسترسی عادلانه به فرصت‌ها تا حقّ برخورداری عادلانه از مواهب طبیعی، محیط زیست سالم، #آزادیهای_مشروع، و حکمرانی کارآمد نیز از زمره‌ی مسائل مهم در جهت گسترش عدالت قلمداد می‌گردد.

۷/تیر/۱۴۰۵

متن صریح پیام رهبری حاکی از آن است که احقاق حقوق ملت، امری فرافردی و مستلزم نظام‌واره‌ای از عدالت ساختاری است و هر گونه انحراف از قانون، عواقب جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. بر این اساس، بازخوانی سخنان رهبر شهید انقلاب (ره) که در تبیین همین رویکرد ایراد شده، می‌تواند چراغ راهی برای دستگاه‌های اجرایی و قضائی و نیز آحاد جامعه باشد:

قانون، معیار نجات از بحران‌ها

رهبر شهید با یادآوری وقایع سال ۱۳۸۸ هشدار دادند که بی‌قانونی، کشور را هم از حیث مادی دچار خسارت کرد و هم آبروی ملی را به خطر انداخت. ایشان تأکید کردند که اگر معترضان به جای خروج از چارچوب قانون، به مراجع قانونی مراجعه می‌کردند، هفت‌هشت ماه ناامنی و گره‌های اجتماعی پیش نمی‌آمد.

بنابراین، «همه باید تسلیم قانون باشند» و این توصیهٔ مؤکد رهبر شهید و رهبر انقلاب به تمام دستگاه‌هاست.

قانون، دو جنبهٔ الزام‌آور و تربیتی دارد

رهبر شهید در ادامه، به دو ساحت قانون پرداختند:

ساحت حاکمیتی و ولایی: قانون، ابزار اعمال اقتدار و ولایت بر جامعه است و همگان -از مسئولان تا مردم- در زیر چتر آن قرار می‌گیرند.

· ساحت فرهنگی و تربیتی: هر قانونی -حتی قوانین اقتصادی، حمل‌ونقلی یا گمرکی- به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، بر اخلاق، رفتار و خلقیات جامعه اثر می‌گذارد.

قانون‌گذاری که روحیهٔ قانون‌پذیری، قناعت و دینداری را تقویت کند، مطلوب است و آنکه به بی‌اعتنایی به قانون یا اسراف و لاابالیگری دامن زند، مردود.

تبیین پیام رهبر انقلاب در پرتو سخنان رهبر شهید

آنچه از پیام اخیر رهبری و سخنان رهبر شهید برمی‌آید، این است که حکمرانی کارآمد نه یک شعار مدیریتی، بلکه حقِّ مسلّم ملت و شرط تحقق عدالت اجتماعی است. این حق وقتی محقق می‌شود که:

۱. قانون اساسی و قوانین موضوعه، محور تصمیم‌گیری‌های کلان قرار گیرند.

۲. قانون نه فقط ابزار اجبار، بلکه بستری برای تربیت اخلاقی و فرهنگی جامعه دیده شود.

۳. مسئولان و مردم، هم‌پای یکدیگر، روحیهٔ قانون‌پذیری را در زیست‌بوم اجتماعی نهادینه کنند.

به عبارت دیگر، حکمرانی کارآمد، پیوندی ناگسستنی با «عدالت»، «اخلاق» و «مشارکت عمومی» دارد و تحقق آن، نیازمند عزم ملی برای عبور از هر گونه سلیقه‌گرایی و تبعیت از چارچوب‌های حقوقی و ارزشیِ مورد تأکید نظام اسلامی است.