کد خبر:۱۴۴۸۶۱۸
ونیز در سایه سانسور؛ وقتی «تداخل برنامهها» جای آزادی پرسش را میگیرد
در آستانه هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، حذف احتمالی نشست خبری سنتی هیأت داوران، آن هم در دورهای که خود مسئولان جشنواره آن را یکی از سیاسیترین دورههای اخیر توصیف کردهاند، پرسشهایی جدی درباره آزادی بیان و تحمل پرسشهای چالشبرانگیز در یکی از مهمترین رویدادهای سینمای جهان ایجاد کرده است.
به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، جشنواره فیلم ونیز قرار است از ۲ سپتامبر با نمایش جهانی فیلم «جوهر» ساخته دنی بویل آغاز شود؛ اما پیش از افتتاح رسمی، تصمیم احتمالی برای برگزار نکردن نشست خبری هیأت داوران، این رویداد را با حاشیهای رسانهای روبهرو کرده است. مسئولان جشنواره در گفتوگو با ورایتی، دلیل این تغییر را «تداخل برنامههای زمانی» اعلام کردهاند و گفتهاند به جای نشست خبری، مراسمی برای خوشامدگویی به خبرنگاران برگزار خواهد شد.
اما مسئله فقط حذف یک نشست از تقویم جشنواره نیست؛ مسئله، حذف یک فرصت رسمی برای پرسشگری رسانهها در دورهای است که موضوعات سیاسی، جنگ غزه، فلسطین و آزادیهای سیاسی بیش از همیشه در متن جشنواره قرار گرفتهاند.
وقتی پاسخ رسمی، پرسشهای بیشتری ایجاد میکند
نشست خبری هیأت داوران در جشنوارههای بزرگ سینمایی صرفاً یک برنامه تشریفاتی نیست؛ فرصتی است که خبرنگاران میتوانند درباره انتخابها، نگاه داوران و البته موضوعات روز از اعضای هیأت داوری سؤال کنند.
حذف احتمالی این نشست، در شرایط عادی شاید صرفاً یک تغییر برنامه تلقی شود؛ اما در ونیز امسال، زمانبندی آن معنای دیگری پیدا کرده است. جشنوارهای که قرار است درباره جنگ، مهاجرت، فلسطین، تغییرات اقلیمی و محدود شدن آزادیهای سیاسی سخن بگوید، حالا با پرسشی درباره میزان تحمل خود در برابر پرسشهای سیاسی و رسانهای مواجه شده است.
این حساسیت بیسابقه هم نیست. سال گذشته بخش قابل توجهی از نشست خبری هیأت داوران به جنگ غزه اختصاص یافت و الکساندر پین، رئیس هیأت داوران، در پاسخ به پرسشی درباره این جنگ اعلام کرد که برای پاسخ به چنین موضوعی «آمادگی نداشته» است. همین تجربه نشان داد که نشستهای خبری ونیز میتوانند به عرصهای برای طرح پرسشهای سیاسی تبدیل شوند؛ پرسشهایی که لزوماً پاسخ دادن به آنها برای چهرههای حاضر در جشنواره آسان نیست.
ونیز؛ جشنواره آزادی بیان یا آزادی انتخابشده؟
در روزهای اخیر نیز آنی ارنو، راجر واترز و شماری از سینماگران از جمله ماتئو گارونه و ایزابل کوشت با امضای نامهای سرگشاده، از جشنواره ونیز و بیناله خواستند اقدامی ملموس در حمایت از فلسطین انجام دهند.
در سوی دیگر، آلبرتو باربرا، مدیر هنری جشنواره، ترکیب امسال را یکی از «سیاسیترین» دورههای اخیر توصیف کرده است. حضور فیلمهایی درباره جنگ، فلسطین، مهاجرت و محدود شدن آزادیهای سیاسی نیز بر این ادعا تأکید دارد.
اما همینجا یک تناقض جدی شکل میگیرد: اگر جشنواره قرار است تریبونی برای طرح مسائل سیاسی و دفاع از آزادیهای انسانی باشد، آیا این آزادی باید شامل آزادی پرسش خبرنگاران از مدیران و داوران جشنواره نیز بشود؟
اضافه شدن مستند «نازا» ساخته یووال آبراهام و راشل زور، سازندگان «سرزمین دیگری نیست»، به بخش مسابقه نیز بر حساسیت سیاسی این دوره افزوده است. در چنین فضایی، محدود شدن یکی از مهمترین موقعیتهای پرسش و پاسخ، حتی اگر با عنوان «تداخل برنامهها» توجیه شود، نمیتواند بدون پرسش درباره مرز میان مدیریت برنامه و مدیریت افکار عمومی باقی بماند.
آزادی بیان وقتی آزمون میشود که پرسش سخت باشد
البته تاکنون دلیلی رسمی مبنی بر اینکه نشست خبری به دلیل محتوای سیاسی یا برای جلوگیری از طرح پرسشهای حساس لغو شده، ارائه نشده است؛ بنابراین نمیتوان لغو احتمالی نشست را بهطور قطعی «سانسور» نامید.
اما سانسور تنها زمانی معنا پیدا نمیکند که یک جمله حذف یا یک فیلم توقیف شود؛ گاهی محدود کردن بستر پرسشگری نیز میتواند نشانهای از کاهش تحمل نسبت به گفتوگوی آزاد باشد.
اکنون ونیز با یک آزمون جدی مواجه است: جشنوارهای که خود را محل مواجهه سینما با بحرانهای سیاسی و انسانی جهان معرفی میکند، تا چه اندازه حاضر است همین مواجهه را در نشستهای خبری و در برابر پرسشهای صریح خبرنگاران بپذیرد؟
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
