روایت درباره خودکشی را تغییر دهیم و گفت‌و‌گو را آغاز کنیم

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، یعقوبی، رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی، با اشاره به اهمیت توجه رسانه‌ها به موضوع خودکشی اظهار کرد: رسانه می‌تواند در این حوزه اثر مثبت داشته باشد و به جای تمرکز بر نحوه وقوع خودکشی، روایت خود را به سمت این موضوع ببرد که چگونه می‌توان از مرگ جلوگیری کرد و چه راه‌هایی برای کمک به فرد در معرض خطر وجود دارد.

وی افزود: یکی از نکات مهم این است که در پایان اخبار مرتبط با خودکشی، شماره‌های امدادی و حمایتی معرفی شوند تا اگر فردی خودش یا یکی از اطرافیانش افکار خودکشی دارد، بداند که می‌تواند برای دریافت کمک با مراکز مربوط تماس بگیرد.

رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی با اشاره به نقش رسانه در تغییر نگرش جامعه نسبت به خودکشی ادامه داد: روایت موجود درباره خودکشی معمولاً با شرم، احساس گناه، ترس و سکوت همراه است. بسیاری از افراد جرئت نمی‌کنند بگویند حالشان خوب نیست یا حتی به خودکشی فکر کرده‌اند؛ در حالی که مردم معمولاً درباره درد‌های جسمانی خود به راحتی صحبت می‌کنند و می‌گویند سردرد دارند یا حال جسمی‌شان خوب نیست.

یعقوبی تأکید کرد: باید شرایطی ایجاد کنیم که افراد بتوانند درباره درد‌های روانی خود نیز صحبت کنند. ممکن است فردی به یکی از اعضای خانواده، همسایه یا همکار خود بگوید که با مشکلات و گرفتاری‌هایی مواجه است و شرایط خوبی ندارد. اطرافیان باید بتوانند این نشانه‌ها را بشناسند و بدانند چگونه واکنش نشان دهند.

وی با اشاره به مفهوم «درد روانی» گفت: در حوزه خودکشی اصطلاحی برای درد روانی غیرقابل تحمل وجود دارد و لازم است جامعه یاد بگیرد درباره این درد‌ها صحبت کند. پیشگیری از خودکشی صرفاً وظیفه روان‌شناس یا روان‌پزشک نیست و همه افراد جامعه می‌توانند در پیشگیری نقش داشته باشند.

رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی با اشاره به الگوی «QPR» در پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: همان‌طور که احیای قلبی ریوی یا CPR فقط وظیفه پزشک و پرستار نیست و افراد عادی نیز می‌توانند کمک‌های اولیه را یاد بگیرند تا فرد را تا رسیدن نیرو‌های تخصصی نجات دهند، در حوزه پیشگیری از خودکشی نیز مردم می‌توانند آموزش ببینند و در شناسایی و کمک به افراد در معرض خطر نقش داشته باشند.

یعقوبی افزود: پیشگیری از خودکشی فقط مسئولیت وزارت بهداشت نیست. این پدیده چندوجهی و چندعاملی است و عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی می‌توانند در آن نقش داشته باشند؛ بنابراین دستگاه‌های مختلف کشور نیز باید در حوزه پیشگیری مسئولیت خود را بپذیرند.

وی همچنین با اشاره به نقش رسانه‌ها در نحوه پوشش اخبار خودکشی گفت: وقتی فردی خودکشی می‌کند، نباید بلافاصله به سراغ خانواده او رفت و از آنها مصاحبه گرفت. خانواده در روز‌های ابتدایی در شرایط بسیار سختی قرار دارد و ممکن است صحبت‌هایی مطرح شود که بعد‌ها به دراماتیزه شدن موضوع و ایجاد پیامد‌های منفی منجر شود. بهتر است در صورت ضرورت، مدتی از این اتفاق بگذرد و سپس با رعایت ملاحظات لازم با خانواده گفت‌و‌گو شود.

رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی تأکید کرد: در خبر‌های مربوط به خودکشی نباید جزئیات و نحوه مرگ محور اصلی خبر باشد. هدف باید این باشد که خبر بهانه‌ای برای آموزش مردم، افزایش سواد سلامت روان و ارتقای سواد پیشگیری از خودکشی باشد.

یعقوبی با اشاره به شعار روز جهانی پیشگیری از خودکشی در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ گفت: شعار این سه سال «روایت درباره خودکشی را تغییر دهیم و گفت‌و‌گو را آغاز کنیم» است. این شعار بر ضرورت تغییر نگاه جامعه و ایجاد امکان گفت‌و‌گو درباره افکار و مشکلات روانی تأکید دارد.

وی افزود: اگر بتوانیم فضایی ایجاد کنیم که فرد بدون ترس از قضاوت، شرم یا سرزنش درباره وضعیت روانی خود صحبت کند، یک گام مهم در مسیر پیشگیری برداشته‌ایم. فردی که می‌گوید حالش خوب نیست و احساس می‌کند دیگر توان ادامه دادن ندارد، پیش از هر چیز نیازمند شنیده شدن و دریافت کمک است.

راه‌های کمک گرفتن

در پایان اخبار مرتبط با خودکشی، می‌توان راه‌های دریافت کمک را به مخاطبان یادآوری کرد: اورژانس اجتماعی ۱۲۳، خط مشاوره ۱۴۸۰، سامانه ۱۹۰ و خط ملی نماد ۱۵۷۰. اگر فردی خودش یا یکی از اطرافیانش در معرض خطر فوری قرار دارد، باید هرچه سریع‌تر از خدمات تخصصی و اورژانسی کمک بگیرد.