افزایش سالمندی؛ هزینه یا فرصت؟ / ضرورت بازطراحی اقتصاد ایران برای عمر طولانیتر
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو با اشاره به مهمترین خلأهای موجود در سیاستگذاری حوزه سالمندی اظهار کرد: به نظرم مهمترین خلأ، فقدان یک نگاه بلندمدت و بیننسلی است. باید بدانیم فردی که امروز ۳۰ یا ۴۰ سال دارد، با چه نظامی قرار است در ۶۰ یا ۷۰ سالگی زندگی کند.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور افزود: سیاست سالمندی فقط سیاست برای سالمندان امروز نیست؛ بخشی از آن باید طراحی شرایط سالمندی نسلهایی باشد که هنوز سالمند نشدهاند
فولادیان درباره تأثیر تداوم روند اختصاص منابع عمومی برای جبران ناترازی صندوقهای بازنشستگی بر سیاستهای حمایتی از سالمندان و سایر گروههای اجتماعی گفت: نگرانی دقیقاً همینجاست. وقتی سهم بیشتری از منابع عمومی صرف پوشش تعهدات اجتنابناپذیر شود، فضای مالی دولت برای توسعه خدمات جدید محدودتر میشود.
او ادامه داد: در حالی که جامعه سالمند آینده فقط به مستمری احتیاج ندارد؛ به خدمات سلامت، مراقبت طولانیمدت، توانبخشی، مناسبسازی شهر، مسکن و حمایت اجتماعی هم نیاز دارد.
وی تصریح کرد: ممکن است به نقطهای برسیم که بخش بزرگی از بودجه مرتبط با سالمندی صرف پرداخت مستمری شود، اما برای کیفیت زندگی در سالمندی منابع کافی نداشته باشیم.
منابع عمومی نباید تحت الشعاع گروه سالمندان قرارگیرد
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به بُعد بیننسلی این مسئله گفت: از طرف دیگر این مسئله بیننسلی هم هست. منابع عمومی فقط متعلق به یک گروه سنی نیست. کودکان، جوانان، افراد دارای معلولیت، بیکاران و سایر گروههای نیازمند حمایت نیز سهمی از نظام رفاهی دارند.
وی افزود: هنر سیاستگذاری این است که پایداری صندوقها را به شکلی تأمین کنیم که حمایت از یک نسل، به تضعیف فرصتها و حمایتهای نسل دیگر منجر نشود.
وی درباره ظرفیت سالمندان در اشتغال، کارآفرینی و فعالیتهای اقتصادی نیز اظهار کرد: به نظرم ظرفیت بسیار بالایی وجود دارد و ما کمتر از آن استفاده کردهایم. یک اشکال در نظام فعلی این است که بازنشستگی را گاهی معادل خروج کامل فرد از فعالیت اقتصادی و اجتماعی میگیریم. در صورتی که فردی ممکن است سی یا چهل سال تجربه تخصصی داشته باشد و همچنان توان و علاقه فعالیت داشته باشد، اما ساختارهای ما مسیر مناسبی برای ادامه فعالیت او ایجاد نکردهاند.
فولادیان اظهارکرد: البته تأکید میکنم که منظور از این حرف، وادار کردن سالمندان به کار برای جبران کمبود درآمد یا حل مشکل صندوقها نیست. این دو را نباید با هم مخلوط کنیم. کسی که یک عمر کار کرده حق دارد بازنشسته شود و از امنیت اقتصادی برخوردار باشد.
وی افزود:، اما برای کسی که میخواهد فعالیتش را ادامه دهد، میتوان شکلهای منعطفتری از اشتغال تعریف کرد؛ کار پارهوقت، مشاوره، آموزش، منتورینگ، فعالیت پروژهای، مشاغل خانگی و کارآفرینی و اینجا ما به جای «سن بازنشستگی» باید کمی بیشتر درباره طول عمر کاری انتخابی و انعطافپذیر فکر کنیم.
اقتصاد نقرهای؛ روی دیگرسکه سالمندی
او درباره ظرفیت «اقتصاد نقرهای» برای ایران گفت: اتفاقاً یکی از دلایلی که در دبیرخانه روی سند جامع اقتصاد نقرهای کار کردهایم همین است. ما باید تصویرمان از اقتصاد سالمندی را تغییر دهیم. سالمند فقط کسی نیست که مستمری دریافت میکند، دارو مصرف میکند یا نیازمند مراقبت است.
وی افزود: افزایش جمعیت سالمند، بازارهای بزرگی در حوزه مراقبت، سلامت، فناوری، مسکن، گردشگری، حملونقل، خدمات مالی، آموزش، ورزش، فرهنگ و اوقات فراغت ایجاد میکند. اگر از الان برای این نیازها برنامهریزی کنیم، هزاران فرصت کسبوکار و اشتغال میتواند شکل بگیرد.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور ادامه داد:، اما بخش دیگری از اقتصاد نقرهای که برای من مهم است، نقش خود سالمندان در اقتصاد است. سالمندان فقط مشتری اقتصاد نقرهای نیستند؛ میتوانند تولیدکننده، مشاور، مربی، کارآفرین، سرمایهگذار و انتقالدهنده تجربه هم باشند.
فولادیان تصریح کرد: من فکر میکنم باید یک تغییر اساسی در صورت مسئله ایجاد کنیم. افزایش طول عمر اگر فقط از دریچه صندوق بازنشستگی دیده شود، تبدیل به «هزینه» میشود؛ اگر از دریچه سلامت دیده شود، تبدیل به «نیاز به خدمت» میشود؛ اما اگر از منظر توسعه نگاه کنیم، در کنار همه اینها با انباشت بزرگی از تجربه، مهارت، تقاضای جدید و ظرفیت اقتصادی هم روبهرو هستیم.
او خاطرنشان کرد: بنابراین اقتصاد نقرهای قرار نیست جای تأمین اجتماعی را بگیرد یا مسئولیت دولت در قبال سالمندان را کم کند. اتفاقاً یک نظام تأمین اجتماعی قوی همچنان ضروری است.
وی افزود: اقتصاد نقرهای یک لایه دیگر به ماجرا اضافه میکند: اینکه جامعهای با عمر طولانیتر، علاوه بر تأمین امنیت سالمندان، چگونه میتواند امکان مشارکت، انتخاب و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی آنها را هم حفظ کند.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور در پایان گفت: به نظرم سؤال آینده ایران نباید فقط این باشد که «چگونه هزینه سالمندی را تأمین کنیم؟»؛ سؤال مهمتر این است که چگونه جامعه و اقتصادمان را برای زندگی طولانیتر بازطراحی کنیم؟