بدون اصلاح نظام برنامهریزی و نظارت مؤثر، برنامههای توسعه محقق نمیشوند
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، میثم پیلهفروش، استاد مدعو دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق علیهالسلام، در نشستی با دانشجویان به بررسی مبانی نظری دخالت دولت در اقتصاد، فرآیند برنامهریزی توسعه و نظام بودجهریزی کشور پرداخت و گفت: «مسئله دخالت دولت در اقتصاد از دیرباز محل اختلاف مکاتب مختلف اقتصادی بوده و دیدگاههای متفاوتی از دولت حداقلی تا دولت حداکثری مطرح شده است.»
وی با اشاره به جایگاه قانون اساسی در تعیین وظایف دولت اظهار داشت: «فارغ از مبانی نظری، آنچه در کشور باید عملیاتی شود، قانون اساسی است. قانون اساسی وظایف مشخصی برای دولت در حوزههای امنیت، آموزش، بهداشت و تأمین نیازهای اساسی مردم تعریف کرده است.»
این استاد دانشگاه با تشریح فرآیند برنامهریزی توسعه افزود: «دولت برای تحقق وظایف قانونی خود اقدام به برنامهریزی میکند. در کشور ما برنامههای پنجساله تدوین میشود که هدف آن تحقق اهداف مشخص با منابع و ساختارهای اداری تعریفشده است.»
پیلهفروش با انتقاد از عدم تحقق اهداف برنامههای توسعه تصریح کرد: «طبق گزارش مرکز پژوهشها، تقریبا اهداف هیچ کدام از برنامههای توسعه به طور کامل محقق نشده است. این مسئله نشاندهنده وجود اشکال در نظام برنامهریزی یا اجرای آن است.»
وی یکی از دلایل اصلی عدم تحقق برنامهها را عدم تطابق تقویم سیاسی با تقویم برنامهریزی دانست و خاطرنشان کرد: «دورههای پنجساله برنامههای توسعه با دورههای چهارساله دولتها همراستا نیست. دولتی که برنامه را تدوین میکند، ممکن است مجری آن نباشد و دولت بعدی برنامه را کنار بگذارد. این چرخه در سالهای گذشته بارها تکرار شده است.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود به تفاوت مفهوم «توسعه» و «پیشرفت» اشاره کرد و گفت: «در سالهای اخیر، تأکید بر استفاده از واژه «پیشرفت» به جای «توسعه» بهعنوان یک مرزبندی هویتی و مفهومی با جریانهای هماهنگ با غرب مطرح شده است. این تغییر واژگانی ناشی از تفاوت در مسیر و الگوی مورد نظر برای آینده کشور است.»
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در نظام برنامهریزی تصریح کرد: «اگر میخواهیم برنامههای توسعه محقق شوند، باید فرایند فعلی برنامه ریزی را اصلاح کنیم. یکی از راهحلها میتواند تطبیق دوره برنامهریزی با دوره سیاسی و ایجاد تعهد حقوقی برای رؤسای جمهور در قبال برنامههایی باشد که به مردم ارائه میدهند.»
پیلهفروش در پایان تأکید کرد: «در کنار مشکلات فنی و ساختاری، مسئله نظارت مؤثر بر اجرای برنامهها نیز باید جدی گرفته شود. بدون نظارت کارآمد، حتی بهترین برنامهها نیز محقق نخواهند شد.»
گفتنی است در این نشست، مباحثی همچون مبانی نظری دخالت دولت در اقتصاد، الگوی اقتصادی قانون اساسی، فرآیند تدوین و تصویب بودجه و نقش نهادهای نظارتی مورد بررسی قرار گرفت.