ادعاي تحريم نفتي ايران؛ افتادن اروپا از چاله در چاه

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»؛ اتحادیه اروپا در چارچوب خواسته های آمریكا و با فشار لابی های رژیم صهیونیستی، دوشنبه در نشست وزیران خارجه در بروكسل موضوع ممنوعیت خرید نفت از ایران را برای اعضای این اتحادیه از اول ماه ژوئیه سال 2012 (تیر ماه) تصویب كرد.

حال آيا اين تحريم ها مي تواند تاثير شديدي بر اقتصاد ايران بگذارد و ايران در مقابل خواسته هاي غير منطقي كشورهاي غربي سر تعظيم فرود مي آورد يا اينكه نتايج معكوس خواهد داشت و كشورهاي غربي در شرايطي كه با بحران اقتصادي شديدي روبرو هستند، با اين عمل وارد بحران پيچيده تري مي شوند.

تعداد زيادي از كارشناسان اقتصادي تصويب تحريم ها را نوعي بلوف سياسي اروپا براي هم پيماني با آمريكا و فشار آوردن روي ايران براي كوتاه آمدن از حق طبيعي خود از انرژي هسته اي مي دانند.

در ابتدا نگاهي به آينده اقتصاد جهان در رسانه هاي كشورهاي غربي مي اندازيم؛ آيا اقتصاد جهاني ظرفيت روبرو شدن با بازار پر التهاب انرژي و افزايش قيمت نفت را دارد؟ آيا كشورهاي اروپايي مي توانند جايگزيني براي ايران به عنوان تامين كننده نفت خام خود، در مدت زمان كوتاهي بيابند؟

نگاهي به اظهارنظرهاي كارشناسان اقتصادي و ياداشت هاي روزنامه ها و سايت هاي خبري جهان در ارتباط با تحريم نفتي ايران:

آژانس بین‌المللی انرژی اتمي: اين آژانس نسبت به تبعات تحریم نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا هشدار داده است؛ این نهاد که در پاریس مستقر است، برنامه اتحادیه اروپا برای تحریم واردات نفت از ایران را سبب بروز مشکلاتی برای شرکت‌های اروپایی، در زمینه‌ یافتن جایگزینی برای تأمین نفت خام مورد نیازشان خوانده است.

روزنامه کریستین ساینس مانیتور آمريكا: در حالی دیپلمات های اروپایی از تحریم نفتی اتحادیه اروپا علیه ایران سخن به میان آورده اند که بر اساس موضع گیری و اظهارنظرهای جدید تحلیلگران و برخی از مقامات مشخص شده است، به دنبال، تحریم نفتی ایران نه تنها اقتصاد اروپا با لطمه جدی مواجه می شود، بلکه این تحریم ها برای ایران مشکل ساز نخواهد بود؛ چون ایران می تواند برای نفت خود مشتری پیدا کند.

ایران اگر نتواند نفت خود را بفروشد، قطعاً با مشکلاتی مواجه خواهد شد، اما باید به این موضوع توجه کرد که بازار نفت بی رونق فعلی جهان و همچنین یک اقتصاد جهانی ضعیف، از اینکه غرب بتواند به این تحریم های نفتی علیه ایران بپیوندد، ممانعت به عمل می آورد که بدین ترتیب ایران می تواند حتی با وجود مواجهه با تحریم های نفتی، برای نفت خود مشتری پیدا کند؛ نتیجه این موضوع نامشخص است، اما تاثیر چشمگیری بر بهبودی شرایط اقتصادی جهان خواهد گذاشت.

روزنامه انگلیسی دیلی میرر: اين روزنامه نیز نتوانسته نگرانی شدید خود را پنهان كند و با انتقاد شدید از اقدام وزرای خارجه اروپا در تصویب تحریم های جدید علیه كشورمان نوشته است: وزرای اروپایی باید ایران را فراموش كرده و خانه خود را دریابند.

این روزنامه با بیان اینكه دوباره خانواده های انگلیسی با خطر پرداخت بهای سنگین بازیگری های سیاسی دولت در كشورهای دیگر مواجه شده اند، می نویسد: تحریم نفتی ایران می تواند قیمت سوخت در اروپا را افزایش دهد و رانندگان انگلیسی با نگرانی نظاره گر تحركات دیپلماتیك مقام های كشورشان هستند.

روزنامه وال استریت ژورنال: اين روزنامه نوشته است: دولت انگلیس توانسته قرارداد چند میلیارد دلاری بریتیش پترولیوم با ایران را از ضربات مهلك این تحریم ها نجات دهد و خریداران نفت ایران در آسیا نیز قصد دنباله روی از تحریم نفتی اتحادیه اروپا را ندارند.

روزنامه ایتالیایی ایل جورناله: اين روزنامه با بیان اینكه كشورهای اروپایی با پیروی از دستورات فرانسه و انگلیس برای تحریم نفتی جمهوری اسلامی ایران، در واقع خودزنی كرده اند، نوشت: لندن و پاریس برای اروپا تعیین تكلیف می كنند و بهای آن را سایر كشورهای بحران زده این قاره باید بپردازند.

این روزنامه ایتالیایی با عنوان «ایتالیا بهای تحریم نفتی اروپا علیه ایران را می پردازد»، می نویسد: لندن و پاریس یك بار دیگر پس از لیبی، برای اروپا تعیین تكلیف كرده اند كه ايتاليا بهای آن را می پردازد.

این روزنامه نوشت: كشورهای اروپایی با پیروی از دستورات فرانسه و انگلیس و تحریم صادرات نفتی ایران در واقع خودزنی كرده و بر زخم های اقتصادهای ضعیف این قاره، یعنی یونان، اسپانیا و ایتالیا نمك پاشیده اند.

روزنامه وست دویچه آلگماینه سایتونگ آلمان: اين روزنامه روز سه شنبه نوشت: تحریم نفتی ایران پیامدهای سختی برای اروپا خواهد داشت و مطمئناً با اعمال این تحریم ها بنزین و دیگر حامل های انرژی در اروپا گران خواهد شد.

این روزنامه با ابراز تردید نسبت به موفق بودن این تحریم ها در ممانعت از ادامه فعالیت های هسته ای ایران افزوده است: با اعمال این تحریم ها باید برای كشورهایی در اروپا از جمله یونان كه غرق در بحران و مشكلات هستند، فكری كرد و برای تبعات آن چاره جویی نمود.

این روزنامه آلمانی با تاكید بر اینكه سیاست اعمال تحریم، بی فایده و سیاستی كهنه و نخ نما شده بوده و در جهان امروز كارايی خود را از دست داده است، می نویسد: مطمئناً ایران راه هایی پیدا خواهد كرد كه از این تحریم های جدید نیز عبور كند و این تحریم ها كاری از پیش نخواهد برد.

آندراس مولتزار، عضو پارلمان اروپا: وي ضمن مخالفت با تحریم نفتی جمهوری اسلامی ایران تاكید كرد كه تحریم نفتی ایران «بازی بی نتیجه» است.
 

وي تصریح كرد: اگر اتحادیه اروپا در این مسیر گام بردارد، بیش از گذشته شریك و همدست آمریكا می شود كه باید از این پرهیز كرد.

«منوچهر تکین»، تحلیل گر ارشد نفتی در مرکز مطالعات امور انرژی جهان در لندن: وي درباره تحريم نفت ايران گفت: نمی دانم چرا اروپا می خواهد تحریم نفتی علیه ایران اعمال کند. اروپایی ها در تصمیم گیری بسیار معقول تر از آمریکایی ها هستند، اما برخی اوقات بسیار احساسی عمل می کنند. پیوستن به تحریم های نفتی علیه ایران نتیجه معکوس به همراه دارد.

وی افزود: آنهایی که از این تحریم های نفتی علیه ایران لطمه می خورند، پالایشگاه ها، بویژه در ایتالیا، اسپانیا و یونان هستند.

مجری شبکه تلویزیونی کانترا چانال یونان: وي در برنامه دوشنبه شب خود با اشاره به تصمیم اتحادیه اروپا مبنی بر تحریم خرید نفت از ایران، آن را به ضرر یونان و بدترین خبر دوشنبه قلمداد کرد.

جمیز لیندسی: جمیز لیندسی، عضو شورای روابط خارجی و نویسنده کتاب «انقلاب بوش در سیاست خارجی» معتقد است که مشتری اصلی نفت ایران، آمریکا و متحدانش نیستند و تحریم‌های اخیر نمی‌تواند آمریکا را به هدفش برساند.

سرگئی لاوروف: وزیر امور خارجه روسیه در واکنش به توافق شکننده وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در مورد تحریم نفتی ایران ضمن حمایت از برنامه هسته‌ای صلح آمیز کشورمان تصریح کرد: این تحریم‌ها نتیجه عکس دارد.

تمامي اين اظهارنظرها كه از سوي كارشناسان، مقامات و رسانه هاي كشورهاي غربي بيان شده است از يك سو، نشانه تبليغاتي بودن اين تحريم هاست و مي توان نتيجه گرفت كه در حال حاضر به دلیل باز بودن بازار جهانی و اینکه ایران توانایی صادرات نفت خود به هر کشوری را دارد، این تحریم ها تنها جنبه مصرفی برای یک عده سیاسیون آمریکایی و اروپایی دارد و تاثیر دیگری بر صادرات نفت ایران نخواهد گذاشت.

از سويي ديگر با توجه به اینکه ایران در سال های گذشته تا کنون همواره نفت خام خود را به مصرف کنندگان و پالایشگاه‌های اصلی جهان صادر کرده است و حدود 50 پالايشگاه نفت دنيا به نفت صادراتي ايران وابسته هستند، اين تحريم ها در كوتاه مدت قابليت اجرايي نخواهند داشت.

در حال حاضر از مجموع دو ميليون و 600 هزار بشکه نفت توليدی روزانه ايران، ۴۵۰ هزار بشکه نفت در روز، به اروپا صادر می شود.

ایتالیا ۴۰ درصد از واردات نفت خود را از ایران تامین می‌کند و یونان ۵۰ درصد؛ اسپانیا و بلژیک نیز از خریداران بزرگ نفت ایران محسوب می‌شوند.

ممنوعیت خرید نفت ایران به معنای یافتن فروشندگان نفتی دیگری از جمله لیبی و عربستان سعودی است، اما قیمت آن ناگزیر بالا خواهد بود؛ به طوری که به گفته كارشناسان در صورت اجراي كامل تحریم نفت ایران، قیمت نفت از مرز ۲۰۰ دلار در هر بشکه فرا‌تر خواهد رفت.

ظاهراً اقتصاد جهانی در برابر چنین قیمت بالایی تاب تحمل ندارد و احتمالاً همان طور که كارشناسان گفته‌اند، کشورهای تحریم کننده بیشتر آسیب خواهند دید؛ البته برای اروپا هم نفت ایران چیزی نیست که بتواند ساده از آن چشم بپوشد؛ به همين دليل اين سوال در ذهن تداعي مي شود كه آیا اروپایی که با بحران بدهی ها، رکود اقتصادی و خطر فروپاشی یورو دست و پنجه نرم می کند، استطاعت تحریم نفت ایران را دارد.

بنابر اعلام صندوق بين المللي پول، در سال 2012 اقتصاد پرتغال 1.8 درصد و یونان 2 درصد رشد منفی خواهند داشت. اسپانیا هم با 1.1 درصد، رشد ضعیفی را تجربه خواهد کرد؛ این رقم برای ایتالیا 0.3 درصد و آلمان 1.3 درصد، یعنی نصف میزان رشد سال 2011 است. در کشورهای اروپایی نوظهور نظیر لهستان، لیتوانی و لیتونی رشد اقتصادی 3 درصد خواهد بود.

با اين شرايط و با توجه به اينكه سازمان ها و نهادهاي پولي و مالي بين المللي نسبت به ادامه بحران در سال 2012 هشدار داده اند، منطقي و عقلاني به نظر نمي رسد كه كشورهاي عضو اتحاديه اروپا به دنبال اجراي سياست هايي باشند كه قيمت انرژي را افزايش داده و ماده اي كه به عنوان خوراك بيشتر كارخانه هاي اين كشورها عمل مي كند، با قيمت بالاتري در اختيار آنها قرار بگيرد و در نتيجه هزينه هاي توليد را افزايش دهدغ اين در شرايطي است كه كمبود تقاضا براي كالاها و خدمات در اين كشورها بسيار نمايان است.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه نيز در همين ارتباط بيان داشت: «نخستین کسی که از تحریم نفت ایران ضرر خواهد کرد کشورهای غربی هستند.»

به همین دلیل كاترین اشتون روز گذشته اعلام كرد كه اتحادیه اروپایی در ماه آوریل آینده با تشكیل جلسه ای به بررسی پیامدهای تحریم خواهد پرداخت.

از جهاتي ديگر جمهوري اسلامي ايران به عنوان دومین تولید کننده اوپک طی ده‌های گذشته سعی در کاهش وابستگی به بازارهای اروپایی و یافتن بازارهای آسیایی داشته است؛ وابستگی کشورهای آسیایی به نفت ایران مانعی بر سر راه پیوستن آن‌ها به تحریم نفت محسوب می‌شود.

وزیر خارجه ژاپن اخیراً در اظهارنظری گفت: به دنبال اعمال این تحریم ها، بهای نفت افزایش می یابد که در نتیجه تحریم ها را عملاً بی اثر می کند. هر چقدر بهای نفت بالاتر رود، ایران پول بیشتری از دیگر مشتریانش در اختیار می گیرد، در حالی که در آن سو ضررکننده اصلی کشورهایی خواهند بود که دیگر از ایران نفت دریافت نمی کنند.

 

 

تنگه هرمز آبراهی به طول ۱۵۸ کیلومتر است که خلیج فارس را به دریای عمان وصل ‌می‌کند. این تنگه دومین تنگه پرتردد بین‌المللی در دنیاست و روزانه بین ۱۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت از طریق نفتکش‌ها از این آبراه عبور داده می‌شود.
 
جمهوری اسلامی ایران نيز تا کنون از امتیاز برتری که در منطقه به لحاظ انرژی داشته استفاده نکرده و در شرایطی که امتیاز نفتی آن تهدید شود بحث احتمال بسته شدن تنگه هرمز مطرح مي شود.
 
اين در حالي است كه دو سوم خلیج فارس جزو دریای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران است و امنیت آن بدون ایران تامین نمی‌شود.
 
رحیم صفوی مشاور نظامی مقام معظم رهبري نيز در سخنانی درباره احتمال بستن تنگه هرمز گفت: «اگر خطراتی متوجه جمهوری اسلامی ايران شود، از ابزارهای سياسی و ديگر ابزارها برای امنيت خود استفاده می‌‌كنيم».
 
رحیم صفوی جمهوری اسلامی ايران را «مقتدرترین كشور منطقه» نامید که با داشتن بیش از دو هزار كیلومتر ساحل در شمال خلیج فارس، تامین كننده "امنیت انرژی جهان" به شمار می رود.
 
در نهايت كارشناسان اقتصادی تاكید كردند كه تصمیم اتحادیه اروپا مبنی بر تحریم نفت ایران می تواند موجب سقوط دولت های بحران زده و در پی آن سقوط كل اتحادیه اروپا شود.

 

هرچند فرانسه و یكی دو كشور دیگر اروپایی ایده تحریم نفتی ایران را در پیروی از آمریكا مطرح كردند، ولی كشورهای مستقلی مثل اتریش تاكید دارند كه این یكی دو كشور در اتحادیه اروپا نباید سیاست هایشان را بر دیگر اعضای این اتحادیه تحمیل كنند و به جای آنها تصمیم بگیرند.

از جمله دیگر عواملی که نشان می دهد تحریم های نفتی علیه ایران از قدرت لازم برخوردار نیست، عدم تمایل کشورهای آسیایی همچون چین، هند، ژاپن و كره جنوبي است که باید به این کشورها روسیه را نیز افزود.

اگر تصمیم اتحادیه اروپا برای تحریم نفتی ایران با حمایت دیگر واردکنندگان نفت ایران مواجه نشود، اختلال موقتی در روند صادرات نفت ایران ایجاد می شود، ولي در مدت زمان كوتاهي و با توجه به حياتي بودن اين انرژي براي ساير كشورها، ایران می تواند مشتریان جدیدی برای خود دست و پا کند تا در نهايت متضرر اصلي اين اقدام، خود اروپا باشد.