حديث همدلي و همزباني

محمدرضا محقق:

«باشو غريبه كوچك» فيلمي ساخته بهرام بيضايي كه در سبد مجموعه سي سال سي فيلم پس از انقلاب انتخاب شده است.

روند مدرج فيلم «باشو غريبه كوچك » با عنايت به يك مضمون متعالي و بشري و ساختار كه از تمام مولفه هاي حرفه اي سينما بهره مند بوده است، شكلي معرفت شناسانه و زيبا به خود گرفته است.

«باشو غريبه كوچك » در ايجاد فضاي همدلي و فهم انساني ميان دو شخصيت اصلي اش، از نمونه هاي شاخص سينماي ايران است، فيلم درباره حضور يك غريبه است در يك جمع كوچك خانوادگي در سال هاي جنگ.

باشو جوانك سيه چرده اي كه به زباني ديگر سخن مي گويد و نايي، زن كارگري كه با كشاورزي و فعالتي هاي سخت روزمره اش، خود و خانواده كوچكش را اداره مي كند.

باشو حديث درد است و بيگانگي و در عين حال شرح اشتياق و سوداي دوستي و مهر و تصوير روشن و خوشرنگ همدلي كه به همزباني هم مي رسد.

فضاسازي باشو در عين حرفه اي بودن و به كارگيري كاملاً دقيق و صبورانه، لوازم يك اثر دراماتيك خلاق و جذاب كه ميزانسن در آن به وضوح شناخته شده و حرفه اي است، گوياي درد و رنج مردمان اين سرزمين، در سال هاي جنگ و خون است، آن هم از زاويه اي كه كمتر به آن پرداخته شده بود.

شخصيت باشو با بازي عدنان عفراوي و نايي با بازي سوسن تسليمي از جمله موقعيت هاي شخصيتي ماندگار در سينماي ما است.

حركت مدرج اين دو در ديدن، محك زدن، شناخت، همراهي، همدلي و ايثار و فداكاري براي يكديگر، آنچنان خوب و جذاب و بجا و زيبا و مناسب كار شده است كه براستي و درستي به ما يادآوري مي كند كه سينما محل ظهور و بروز عميق و سرشار زيبايي ها، حتي از دل ويراني ها و جنگ و ناآرامي و زشتي است و اين حقيقت سينماست؛ حقيقت لازم و دوست داشتني هنر هفتم.

«باشو غريبه كوچك » از ساختار محكمي بر خوردار است، ميزانسن آن چنان درست و بجاست كه كمتر مي تواند محل ايراد و اشكال باشد، خاصه آن كه شرايط سخت تلفيقي ميان بازيگر برجسته تئاتري فيلم (سوسن تسليمي) و نابازيگر جنوبي فيلم (عدنان عفرادي) را يادآور باشيم.

«باشو غريبه كوچك » اثري ملهم از نزديكي بي دريغ و همه جانبه ذهن كارگردان به طبيعت بومي و اصالت زندگي مردمان بي رنگ و لعابي است كه در سال هاي جنگ، بي هيچ چشم داشتي از كسي با دست خالي به دفاع از خود در مقابل جنگ طبيعت و جنگ تحميلي پرداختند؛ دفاعي كه در عين سنگيني و سخت و زجرآور بودنش عملي شد براي مهر و دوستي و خلق فضاي معطر همدلي./انتهاي پيام/