پس عشق چي؟!

محمدرضا محقق:

درسته! آقاي هامون! پس عشق چي؟! خود شما جواب بدهيد عشقي كه نسبت به ناهيد داشتيد پس از طي يك دوره بحران فكري و دچار شدن به جنون هاي آني به كجا رسيد؟ به كجا؟!

آقاي هامون! عشق شما از كجا نشات گرفته بود؟ برايتان اهميت ندارد؟! پس برويد خودتان را جلوي بارگاه آن جماعت ورزشي، در ساحل امن دريا، دار بزنيد يا دفن كنيد يا گم و گور كنيد در دريا!

هامون فيلم مناقشه برانگيزي شد چه در زمان اكران و چه تا سال ها بعد و حتي اكنون پس از گذشت بيش از دو دهه از ساخت و نمايشش. نمايش هاي چند صد باره هامون دراين سال ها و گرد آمدن صدها باره مخاطبان گرد اين فيلم مهم و زنده و دوست داشتني تاريخ سينماي ايران بار ديگر نشان داد كه دست تاريخ را به هيچ وجه نمي شود از پشت بست و اين جشنواره ها و جايزه ها و خروش و .... نيستند كه ارزش و اهميت و مانايي يك فيلم را روشن مي كنند، بلكه اين تاريخ كه همه اينها را به انجام مي رساند و لاغير!

از جمله نقدهاي معروف كه بر هامون نوشته شد و هم از عقبه انديشگي و هم معرفت سينمايي برخورداري تام و تمامي داشت و در عين حال از موضعي كاملاً منتقدانه ازنوع مخربش به معناي اصيل و درست و لازم كلمه نقد روا داشته شد، نوشته هايي بود با عنوان «چرا جهان سومي ها هامون مي سازند؟» نوشته سيد مرتضي آويني كه بازخواني آن دراين بخش از اين مجال هاموني، حتماً مفيد فايده و قابل اهتمام جدي است.

اهميت اين موضوع هم از جهت آشنايي با منظر رويكرد انديشگي سيد مرتضي آويني با سينما و خاصه پديده هايي مثل هامون و از سوي ديگر ميزان توجه و تعمق او به اصالت ورزي در باب نقد سينما ورزانه كه مي توان متن «چرا جهان سومي ها هامون مي سازند؟» را به نوعي، تابلويي تمام قد از اين رويكرد دانست.

انصاف نويسنده، توجه او به مفهوم نقد، منظر او در قاب خيال سينمايي كه براي خود ساخته و البته آداب ادب و اديبانه گفتن، همگي در اين نوشتار در لايه هايي چند، ظهور دارد. البته نقد آويني از جهت ديگري هم حائز توجه است و آن توجه او به بحث عرفان و سلوك است و نوع پيمايي و اختلال و تداخلي كه در بعضي از محله ها، سبك ها و اساساً برخي جوامع انساني با اين پديده و حقيقت وجود دارد.

صراط مستقيم خلاصه متنبهي است كه هامون وسيله اي مي شود براي تذكار بدان از سوي آويني./انتهاي پيام/