مدرک گرایی برای پز و پرستیژ

»  گروه دانشگاه «خبرگزاری دانشجو»، یادداشت*روزگاری بعد انقلاب آرزو داشتیم دانشگاههای ما توسعه پیدا کرده و همه فرزندانمان بتوانند دارای تحصیلات عالیه شوند. این زمانی بود که ‏جمعیت ما کمتر از پنجاه میلیون نفر بود.

با افزایش جمعیت و بدون در نظر گرفتن آینده‌ای روشن برای جوانان از جمله تحصیلات، شغل و ‏ازدواجِ آنها و آماده کردن بسترها و زیرساخت‌های زندگیِ راحت و سالم برای فرزندانمان درگیر مسائلی شدیم که امروزه جدی‌ترین آسیب‌های ‏اجتماعی نام گرفته‌اند.

در طول سال‌های اخیر که سیل عظیمی از جمعیت را پیش رو داشتیم، پله پله به فکر رفع مشکلات آن‌ها افتادیم؛ غافل از ‏اینکه این همیان را از هر کجا بگیریم گوشه دیگرش باز است، یکی از دغدغه‌های ما تحصیل آن‌ها بود اگر چه شاید برخی از مسئولین برای ‏راحت کردن خود از مشکل اشتغال که سنگین‌تر و گران‌تر از تحصیل برای دولت است و انداختن به دوش دولتی دیگر، دست به این کار زده ‏باشند.

در هر صورت اولین گام خدمت رسانی دانشگاه آزاد بود، گسترش دانشگاه‌های دولتی و از جمله دانشگاه پیام‌نور گامی موثر در کم کردن ‏غصه خانواده‌ها برای کنکور به حساب آمد اما مشکل از آنجایی شروع شد که سیل متقاضیان افزایش یافت؛ چون نه اشتغالی متصور بود و نه ازدواج ‏و مسکن؛ در این میان پس چه بهتر که علم مان را افزایش بدهیم تا شاید گره از کارمان گشوده شود!

با افزایش چهار برابری پذیرش در دانشگاه‌های آزاد و پیام‌‏نور و ایجاد دانشگاه‌های بی کیفیت و پولی شدن علم، مشکل آغاز شد، امروزه نه می‌توان دانشجو را حتی در سطح تحصیلات تکمیلی دانشجو و ‏عالِم دانست و نه دانشگاه را محل علم و معرفت اندوزی. دانشجو طالب است. اما طالب مدرک با و به هر قیمتی. پایان نامه‌اش را هم، می‌خرد! ‏اصولا مدرک گرایی برای علم آموزی و افزایش معرفت نیست، بلکه برای پوز و پرستیژ و عمر را به پایان بردن است. ‏

همه دانشگاه‌های کشور همه فن حریفند. برخی از دانشگاه‌ها که باید دارای قوی‌ترین کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها باشند، نه تنها نیستند بلکه فقط ‏تئوری و جزوه به خورد دانشجو می‌دهند. از وضعیت نمره اگر بپرسی بحمد الله حالش بسیار خوب است. دست استاد درد نکند و خدا پدرش ‏را بیامرزد. این نوشتار به طنز می‌ماند، اما دردی است گران که اگر فکری به حال آن نشود مرگ یک تمدن را به دنبال خواهد داشت. آن وقت ‏است که مسئولین محترم داد می‌زنند فرار مغزها. ‏

دانشگاه‌های عظیم و چند میلیونی فقط جزوه به خورد دانشجو می‌دهند و پول می‌گیرند و در جلسات خصوصی شان می‌گویند فکری به حال ‏ما بکنید وگرنه ورشکسته می‌شویم. دقیقاً شبیه بنگاه‌های اقتصادی حرف زده و عمل می‌کنند. تحصیلات عالیه را نه برای پیشبرد علم و معرفت و ‏توسعه، بلکه برای جلوگیری از ورشکستگی بنا کرده و توسعه می‌دهند.‏

صدها میلیارد تومان سرمایه دارند و جیب مستضعفین را خالی کرده‌اند و به اندازه حتی یک دانشمند هم نتوانسته‌اند تربیت کنند. ما چه ‏انتظاری از این دانشگاه‌ها داریم؟ دانشگاه‌ها چرا باید با پول و شهریه سروکار داشته باشند؟ بودجه پژوهشی کشور چرا کمتر از نیم درصد است؟ ‏اگر هر سال یک دهم اضافه می‌کردیم الان با دنیای توسعه یافته به رقابت می‌پرداختیم.

وزاری علوم و لابی‌های نابود کننده علم دیگر بناست چه ‏خدمات شایانی به این نظام کنند؟ بدترین نظام آموزش عالی هم بهتر این خردمندان برنامه ریزی می‌کند. هیچ وزیری از مردم بابت ناکارآمدی ‏خود در وزارتخانه‌اش عذر خواهی نکرده است. هیچ وزیری تاکنون برای ناتوانی دستگاه تحت امر خود استعفا نداده است. فکر می‌کنید از چنین ‏نظام آموزشی تا چند ده سال دیگر همچون بوعلی سینایی بر خواهد خاست.‏

راه برون رفت از این عرصه را می‌توان در موارد زیر جستجو کرد: حذف کردن دانشگاه‌های بی کیفیت، تعریف کردن ماموریت هر دانشگاه مطابق ‏با رسالت آن دانشگاه، عدم ورود دانشگاه‌ها به درآمد اندوزی بر پایه اخذ دانشجو، تقویت رشته‌های متناسب با توسعه کشور و نیاز آینده، تقویت ‏بودجه پژوهشی کشور، تقویت و بها دادن به نخبگان، تقویت شرکت‌های تجاری و اقتصادی پژوهش محور و دانش بنیان و در یک کلام دیدن ‏منافع ملی در علم همراه با عمل.‏

پاسخ دهید

*علی خسروی، دکتری جغرافیای سیاسی- اقتصادی، رئیس سابق دانشگاه پیام نور گالیکش و مدرس دانشگاه

انتشار یادداشت‌ها به معنای تایید تمامی محتوای آن توسط «خبرگزاری دانشجو» نیست و صرفاً منعکس کننده نظرات گروه‌ها و فعالین دانشجویی است.