رمزگشايي از يك اسطوره زدايي سينمايي

فيلم رمز داوينچي، ساخته رون هاوارد با بازي تام هنکس و آدري توتو دقيقا  رويکردي اسطوره زدا از مفاهيم مسيحيت  را پيش گرفته است. فيلم بر مبناي رماني به همين نام از دن براون ساخته شده است. هدف از اين پست البته بررسي مسايل تاريخي فيلم و ماجراهاي مربوط به صومعه صهيون نيست بلکه نگاهي به رويکرد اسطوره­زدايانه اين فيلم به زندگي عيسي مسيح، مورد نظر است.

تفاوتهاي نگاه مسلمانان و مسيحيان به شخصيت پيامبرانشان، جلوه­هاي جالب توجهي براي علاقمندان به تاريخ و فلسفه اديان پديدار ميسازد.

 اگر از نگاه مسلمانان، پذيرش مرگ پيامبر اسلام امر يقيني شمرده شده و آرامگاه او زيارتگاه مسلمانان ميگردد (و امور ماورائي در باب عروج يا ادامه حيات پيامبر اسلام جايي در ميان مسلمانان نميابد) براي مسيحيان پذيرش فناناپذيري عيسي مسيح و رستاخيز جسمي او پس از مرگ، شرط اساسي ايمان تلقي ميگردد.

همچنانکه اگر در باورهاي مسلمانان، نسلي از پيامبر اسلام به نام سادات نه تنها پذيرفته شده که عميقا مورد احترام قرار ميگيرند، در باور مسيحي، عيسي هرگز فرزندي نداشته و انتساب هرگونه فرزندي به وي کفري عميق و بي احترامي آشکار به مباني مسيحيت شناخته ميشود.

 با اين حال اگر اسطوره­زدايي، گفتمان غالب گردد هم فناناپذيري و هم بي فرزند بودن عيسي ميتواند مورد تشکيک قرار گيرد. به ادعاي سازندگان رمز داوينچي (و البته سابق بر آن صومعه صهيون) عيسي مسيح پيش از به صليب کشيده شدن با مريم مجدليه (مري مگدالن) ازدواج کرده و وي از عيسي آبستن بوده که در نهايت کودکي نيز از وي متولد شده است.

مريم مجدليه در ادبيات و تاريخ مسيحي، فاحشه­اي بوده که عيسي وي را (از راکارگي) نجات داده و به جمع يارانش وارد نموده است. چنانچه بنا نص اناجيل وي از جمله کسان شاهد مصلوب شدن عيسي بوده (انجيل متي، 27:56) و در تدفين او حضور داشته (همان، 27:61) و عيسي پس از رستاخيز نخستين بار به او ظاهر شده (انجيل مرقس، 16:9). با اين حال رمز داوينچي با رفع اتهام راکارگي از مريم مجدليه کوشيده است با انتساب او به عيسي چهره­اي غير اسطوره­اي از مسيح به نمايش گذارد.

 داستان اصلي فيلم يک ماجراي جنايي است که در بستر ماجراهاي تاريخي روايت ميشود.

 پروفسور لانگدون پژوهشگر تاريخ، ناخواسته در يک ماجراي جنايي با سوفي نوو عضو اداره رمزشناسي پليس فرانسه، همسفر ميشود و در نهايت فاش ميشود که سوفي نوو تنها بازمانده زنده از نسل عيسي مسيح است. با اين حال همين تنها بازمانده زنده، زماني که هنوز هويتش فاش نشده در نقش يک منجي به يک معتاد کمک ميکند تا نشان داده شود که براي منجي بودن لزوما نيازي به اسطوره بودن نيست. نقش نجات بخشي بازمانده نسل مسيح، تداعي کننده منجي بودن خود مسيح بدون در نظر گرفتن افسانه­هاي ماورائي و اسطوره­اي است.

 رمز داوينچي در عين طرح يک مساله فلسفي، نگاهي نيز به جنايات و ظلم کليساي مسيحيت در حق علم و بشريت از زمان پيدايش آن (در عصر کنستانتين) تا عصر نوزايش به صورت آشکار و پس از آن به صورت پنهان دارد. در عين حال تاکيد فيلم بر اين نکته است که اساس ايمان، جداي از روحانيت مسيحي و اسطوره­هاي انجيلي است. فيلم با تکيه بر سر به مهر ماندن راز «جام مقدس» در نهايت قصد القاي اين پيام را دارد که ايمان مسيحي در عصر مدرن بدون نياز به اسطوره­ها توانايي باقي ماندن دارد.