رنجبر: دانشگاه محل عروج است نه صرفا مکانی برای آموزش

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، بیژن رنجبر در هفتمین نشست سراسری مسئولان دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی گفت: این روزها، کشور در شرایط خطیری قرار دارد و با مسائل متفاوتی رو به رو است. توطئه‌هایی که در این مدت در کشور اتفاق افتاد، همگی توطئه‌های آمریکایی و صهیونیستی بوده‌ است.

وی ادامه داد: در واقع این توطئه‌ها، جنایت‌هایی است که آمریکا علیه جمهوری اسلامی انجام داده است. حضرت آقا در این باره فرموده‌اند: قصد آمریکا این است که ایران را از بین ببرد و در واقع محور تمام فعالیت‌های آمریکا از بین بردن ایران است. اتفاقاتی که در روز پنجشنبه ۱۸ دی‌ماه در ایران انجام گرفت در واقع یک عملیات وسیع تروریستی بود. روز پنجشنبه در واقع روز سیزدهم جنگ دوازده روزه بود.

وی ادامه داد: الحمدلله بسیار از لیدرهای این عناصر خبیث دستگیر شدند و اطلاعات بسیاری از آنها استخراج شد. ان‌شاءالله ریاست قوه قضاییه به آنها رسیدگی خواهد کرد.

رنجبر با بیان اینکه در دانشگاه علاوه بر تعلیم وظیفه بسیار مهم‌تری بر عهده ماست که آن تربیت و پرورش نسل جوان است، اظهار داشت: ما به یک عنصر کلیدی به نام فرهنگ که ذهنیت-شاکله اجتماعی-فضای تحرک و کنش انسان‌ها را تعیین می‌کند، نیازمند هستیم. طبیعتاً راهبران فرهنگی در دانشگاه که نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری و معاونت فرهنگی هستند، نباید فقط به تولید مصوبه و قواعد اکتفا کنند، زیرا ناتوان می‌شوند، اما اگر تنظیم‌کننده نسبت انرژی، معنویت و ساختار معرفتی دانشگاه باشند، به قلب عقلانی تمدن بدل می‌شوند. راهبران فرهنگی پیش از آنکه بخشنامه صادر کنند، باید بدانند که وظیفه آنها تصرف در جان‌هاست نه تصرف در زمان‌ها.

وی تاکید کرد: امروزه "تنهایی" مسئله مهم نه تنها در سیاستگذاری و تأسیس وزارتخانه تنهایی در برخی کشورها، که چالش اساسی در روانشناسی مدرن است. اریک فروم نویسنده کتاب گریز از آزادی از تنهایی سخن های بسیار گفته است و می‌گوید جوان امروز از ترس تنهایی به سمت شبکه های اجتماعی رفته است. ریشه این مشکل چیست؟ امام سجاد (ع) می‌فرمایند: داروی درد نزد خداوند متعال است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری و معاونت فرهنگی باید جوان‌ها را با یک استراتژی و مکانیزمی به سمت خود جذب کنند نه اینکه دفع کنند.

وی با اشاره به ویژگی‌های عصر امروز بیان کرد: امروزه در برهه‌ای از تاریخ ایستاده‌ایم که عصر حیرت نامیده می‌شود. دانشجوی امروزی در محاصره بحران معنا قرار گرفته است. طبق نظریه ویکتور فرانکل در کتاب انسان در جست‌وجوی معنا وقتی انسان معنایی برای زیستن پیدا نکند، این خلأ را با لذت های زودگذر یا پرخاشگری جایگزین می‌کند. ممکن است این معنا در خانواده، مدارس و دانشگاه برای فرد تعریف نشده باشد. طبق تعبیر زیگمونت باومن، ما در جامعه با افرادی روبه‌رو هستیم که در مدرنیته مایع زندگی می‌کنند؛ جایی که ارزش‌ها، روابط و اعتقادات ناپایدار است. وظیفه ما انسان‌ها صرفا انتقال اطلاعات نیست، بلکه ایجاد ثبات در طوفان است. باید از مدیریت رویداد محور به سمت راهبری انسان محور حرکت کنیم.

رنجبر با اشاره به داده.های مرکز افکارسنجی ایسکانیوز با جامعه آماری ۱۵۰۰ دانشجو افزود: بخش قابل توجهی از دانشجویان ما، ساعات مطالعه غیر درسی کمی دارند، اما در مقابل مصرف رسانه‌ای (فضای مجازی) آنها بیش از ۵ ساعت در روز است‌. الگوهای محبوب دانشجویان دیگر چهره‌های کلاسیک نیستند، اینفلوئنسرها و سلبریتی‌های مجازی جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌اند.

باید دانشگاه به پناهگاهی برای سوالات و خانه‌ای برای رویاهای جوانان تبدیل شود

وی با اشاره به مهاجرت دانشجویان بیان کرد: مهاجرت نخبگان، حکم نشت انرژی از یک رآکتور بزرگ را دارد. وقتی بیش از نیمی از دانشجویان به مهاجرت فکر می‌کنند و عامل اصلی آن را اقتصاد و آینده شغلی می‌دانند، وظیفه ما در دانشگاه سنگین تر می‌شود. ایجاد امید و مهارت‌افزایی برای اشتغال یک کار بزرگ فرهنگی است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه توضیح داد: بر اساس گزارشات موجود دانشجویان به اردوهای دانشجویی علاقه دارند، اما با شمایل جدید. اگر محیط دانشگاه را برای شادی مومنانه و تخلیه انرژی باز نگذاریم، جوان امروزی این انرژی را در دخانیات یا روابط خارج از عرف تخلیه خواهد کرد. دانشجوی ما صادق، کمی نگران اما فطرت‌پذیر است. دانشجو از ما درک شدن و راه حل برای آینده می‌خواهد. باید دانشگاه به پناهگاهی برای سوالات و خانه‌ای برای رویاهای این جوانان تبدیل شود.

وی با بیان اینکه دانشگاه یک سیستم باز است، ادامه داد: آمارها نشان می‌دهد دانشجو وقت خود را بیش از ۵ ساعت در فضای مجازی می‌گذراند، این بدان معنا است که تراز تبادل اطلاعاتی ما با دانشجو ناتراز شده است. اگر ورودی سیستم فرهنگی ما با نیاز سلول های این پیکره دانشجویان همخوانی نداشته باشد، سیستم به سمت آنتروپی میل می‌کند. ما باید ذرات فرهنگی با کیفیت تزریق کنیم تا این سیستم از فروپاشی ساختاری حفظ شود.

کار فرهنگی در دانشگاه نباید صرفاً یک کنش گرمایی باشد، بلکه باید انرژی سیال جوانی را به علم نافع تبدیل کند

وی افزود: تمدن نوین اسلامی عالی‌ترین سطح از نظم ساختاری است که در آن تمامی اجزا (دانشجویان، اساتید و علم) در یک هم‌افزایی کامل برای رسیدن به یک هدف متعالی همسو شده‌اند. کار فرهنگی در دانشگاه نباید صرفاً یک کنش گرمایی باشد، بلکه باید به مثابه یک رآکتور، انرژی سیال جوانی را طی یک فرایند دقیق به علم نافع تبدیل کند، علمی که در پیوند با عمل به خودآگاهی منجر شود. این خودآگاهی مانع از تلاشی هویت ملی در برابر آنتروپی فرهنگی بیگانه می‌شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: در دانشگاه هاروارد مدلی به نام Developmental Mentoring اجرا می‌شود. آنها معتقدند کار فرهنگی وظیفه یک معاونت نیست، بلکه وظیفه شبکه اساتید است‌. طبق نظریه هفت بردار آرتور چایکرینگ دانشگاه باید بر روی توسعه یکپارچگی کار کند. یعنی دانشجو باید بین آنچه در دانشکده الهیات می‌شنود و آنچه در سلف سرویس یا دانشکده فنی می‌بیند، هماهنگی داشته باشد.

وی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری افزود: رهبر معظم انقلاب در تبیین کرسی‌های آزاداندیشی بر روی عقلانیت نقاد دست می‌گذارند. ایشان می‌فرمایند باید ذهن‌ها را قانع کرد، نه اینکه فقط دهان‌ها را بست. همچنین در نگاه امام خمینی (ره) دانشگاه باید محل تربیت انسان باشد.

رنجبر با تاکید بر اینکه مرجع ما در کار فرهنگی باید این جمله عالم محضر خداست، باشد، بیان کرد: اگر مدیر فرهنگی بتواند این حضور را در فضای کالبدی دانشگاه جاری سازد، تربیت غیر مستقیم اتفاق افتاده است. تربیت غیر مستقیم طبق نظریه ژان پیاژه، پایدارترین نوع یادگیری است.

رنجبر تصریح کرد: در جهان معاصر، دانشگاه‌ها دیگر تنها مکان تولید علم و فناوری نیستند. آنچه بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، معنا، انسجام و جهت گیری بلندمدت است. از منظر علمی، می توان گفت دانشگاه‌های امروز با بحرانی مواجه هستند که می توان آن را آنتروپی شناختی و نهادی نامید. در منظومه فکری انقلاب اسلامی نیز، دانشگاه صرفاً مکانی برای کسب دانش نیست: بلکه "محل عروج" است.

وی در خصوص منظومه فکری رهبر معظم انقلاب ادامه داد: منظومه فکری رهبر معظم انقلاب، یک کل منسجم است که از روان شناسی رشد تا جامعه شناسی سیاسی را در بر می‌گیرد. ایشان دانشگاه را نه یک آموزشگاه، بلکه "قوه عاقلة" و"پیشران تمدن‌سازی" می‌دانند.

رنجبر افزود: در نگاه رهبری، تربیت تک بعدی محکوم به شکست است. ایشان سه ضلع را برای تربیت دانشجو ترسیم می.کنند؛ ضلع اول قدرت علمی، ضلع دوم عمق ایمانی و معنوی، ضلع سوم اعتماد به نفس ملی و سیاسی. یکی از عمیق‌ترین لایه‌های فکری ایشان، برپایی «کرسی‌های آزاداندیشی» است. ایشان درباره لزوم تربیت اقناعی به جای تحکمی صراحتاً می‌فرمایند: «بنشینید بحث کنید، دعوا هم بکنید، اما در محیط دانشگاه و با منطق.»

وی اضافه کرد: مدیر فرهنگی تراز انقلاب، کسی نیست که محیط را سوت وکور نگاه دارد، بلکه کسی است که «تضارب آرا» را مدیریت کند تا از دل آن «حقیقت دینی» استخراج شود. تربیت در محیطی که پرسش نباشد، تربیت گلخانه‌ای و آسیب پذیر است.

رنجبر با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری گفت: رهبری بر فهم زبان نسل جدید تاکید دارند. ایشان معتقدند معارف عمیق دینی مانند توحید و عدل باید با زبان امروزی پرنشاط و غیر تکراری ارائه شود. ایشان دانشگاه را محیطی پرنشاط می‌خواهند. کار فرهنگی دینی که منجر به افسردگی یا دوری دانشجویان شود، مورد تایید ایشان نیست. نشاط معنوی کلید واژه اصلی است.

دانشگاه باید نقطه اتکای کشور در حوادث باشد

وی خاطرنشان کرد: دانشگاه باید نقطه اتکای کشور در حوادث باشد. دانشگاه باید محیط تدین باشد، اما تدین با فکر، با منطق، با استدلال. مدیران فرهنگی باید بدانند که جوان، بذر آماده‌ رویش است اگر ما آبیاری نکنیم، دیگران با سموم خود آنها را خشک خواهند کرد.

تشکل‌های دانشجویی نباید ویترین باشند، باید موتور محرک باشند

رنجبر با پیشنهاد ۵ گام راهبردی بیان کرد: گام اول، جوانان از همسالان خود بیشتر اثر می‌پذیرند. راهبرد ما باید کادرسازی از خود دانشجویان باشد. تشکل‌ها نباید ویترین باشند، باید موتور محرک باشند. گام دوم، به جای همایش، میز حل مسئله راه بیندازید تا دانشجو بتواند با مبانی دینی، مشکلات اجتماعی را تحلیل کند. این به معنی دین کارآمد است.

وی افزود: گام سوم، باید در لایه تکنولوژی حضور داشته باشیم و محتوای خرد با رفرنس‌های عمیق دینی تولید کنیم. گام چهارم، پروژه‌های بزرگ فرهنگی مانند اردوهای جهادی تخصصی را تعریف کنیم که دانشجو در آن به چالش کشیده شود و رشد کند و گام آخر، اولین کار فرهنگی در هر واحد دانشگاه آزاد، برخورد عادلانه و محترمانه با دانشجو در بخش آموزش و مالی است‌ که زیربنای اعتماد تلقی می‌شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه انسان، موجودی معناخواه است ادامه داد: در دانشگاه آزاد اسلامی، نباید فقط کلاس برگزار ‌کرد، بلکه ما در حال مهندسی آینده‌ تمدن هستیم. هر دانشجویی که با لبخند رضایت و ایمان تقویت شده از این دانشگاه خارج شود، یک سنگر فتح شده برای انقلاب است‌.

رنجبر اظهار کرد: اگر امروز در دانشگاه آزاد "بذر بیداری " نکاریم، فردا "طوفان بیگانگی " درو خواهیم کرد. وظیفه ما این است با تأسی به سیره رهبر حکیممان، دانشگاه را به "معراج اندیشه" تبدیل کنیم. جایی که درآن، علم نافع با عمل صالح و ایمان خالص درهم می‌آمیزد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر اینکه ما معماران روح نسل آینده هستیم، ادامه داد: اگر امروز نتوانیم با زبان محبت، عقلانیت و تکنولوژی با دانشجو صحبت کنیم، در دادگاه تاریخ مسئول هستیم. کار فرهنگی دینی نه یک شغل اداری، بلکه یک جهاد تبیین است‌. دانشگاه نباید به مثابه یک اداره، بلکه باید به مثابه یک معبد علم و تربیت باشد.

وی افزود: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها و معاونت فرهنگی به تاسی از امامین انقلاب، که فقط رهبران یک مقطع تاریخی نبودند و نیستند، بلکه طراحان یک مسیر کم آنتروپی برای آینده انسان اند؛ مسیری که هنوز در جهان بی معنا، بدیلی جدی ندارد، می توانند برنامه های هدفمند تمدنی برای دانشگاه ارائه دهند. در واقع این نهادها بایستی انرژی تکلیف را با برنامه های اجرایی خود در وجود دانشجو آزاد کنند.

رنجبر در پایان سخنان خود اظهار کرد: باید با نگاه و زبانی نو و با صبری انقلابی، بار دیگر با آرمان های امام و رهبری بیعت کنیم که در راه تربیت جوان تراز تمدن ساز از هیچ ملامتی نهراسیم و از هیچ تلاشی فروگذار نکنیم. کار برای خدا دلسردی ندارد. امیدوارم روزی که کارنامه مدیریتی خود را به محضر حضرت ولی عصر (عج) ارائه می‌دهیم، بابت جوانانی که به آغوش دین و میهن بازگرداندیم، رضایت داشته باشیم.