مساجد علیه دوقطبی؛ رمضان، فصلِ آشتی در صفوف نماز

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، تعرض به قریب ۳۰۰ مسجد در سراسر کشور در حوادث اخیر، نه تنها حمله به بنا‌های مذهبی، بلکه تلاشی برای تخریب کانون‌های همبستگی محلی بود. آمار‌ها نشان می‌دهد از ۶۴ مسجد آسیب‌دیده در پایتخت، ۱۹ مورد نیازمند بازسازی اساسی هستند.

اکنون در آستانه ماه مبارک رمضان، «دهه تکریم و غبارروبی مساجد» باید به نقطه عطفی برای تبدیل مساجد به مراکز «تنش‌زدایی اجتماعی» و «خدمت‌رسانی بی‌منت» تبدیل شود. این گزارش، جزئیات اقدامات لازم را در چهار لایه عمرانی، فرهنگی، مطالبه‌گری و رسانه‌ای تبیین می‌کند.

نهضت عمرانی و بازسازی کالبدی

بدون فضای فیزیکی مناسب، امکان فعالیت فرهنگی میسر نیست. اولویت‌های این بخش عبارتند از:

تشکیل «کمیته بازسازی محله‌محور»: امام جماعت هر مسجد با فراخوان معماران و مهندسان داوطلب محلی، طرح نوسازی را با رویکرد «مشارکت مردمی» تدوین کند.

نوسازی نماد‌های هتک حرمت شده: جایگزینی فوری قرآن‌های سوخته، کتب ادعیه و فرش‌ها. پیشنهاد می‌شود برای این منظور «پویش هدیه مصحف» راه‌اندازی شود تا مردم خودشان قرآن‌های جدید را به مسجد اهدا کنند.

ایمن‌سازی هوشمند: نصب سیستم‌های نظارتی مدرن و اطفای حریق بدون تغییر در چهره مردمی و پذیرای مسجد (پرهیز از ایجاد فضای پادگانی).

کارکرد‌های رونق‌بخش (نسخه عملیاتی رمضان)

برای خنثی‌سازی دوقطبی‌ها، مسجد باید از «نمازخانه صرف» به «مرکز خدمات محله» تبدیل شود:

طرح «افطار وحدت»: برپایی سفره‌های افطار ساده در معابر جلوی مسجد (نه فقط داخل شبستان) برای دعوت از همه اقشار جامعه، فارغ از نوع پوشش و نگرش سیاسی.

کلینیک‌های صلح و مشاوره: استقرار مشاوران خانواده و روانشناسان مذهبی در مساجد برای کاهش فشار‌های روانی ناشی از حوادث اخیر و تقویت تاب‌آوری اجتماعی.

تأسیس «پارک-مسجد» کوچک: در مساجدی که فضای باز دارند، ایجاد محیطی برای بازی کودکان و استراحت سالمندان می‌تواند پیوند عاطفی با مسجد را بازسازی کند.

جشنواره‌های فرهنگی «قرآن و هنر»: برگزاری نمایشگاه‌های هنری (خطاطی، نقاشی، عکاسی) با موضوع صلح و معنویت در صحن مساجد.

استراتژی مقابله با جنگ روانی و دوقطبی‌سازی

دشمن به دنبال تبدیل مسجد به نماد «جدایی» است؛ راهکار خنثی‌سازی این است:

سخنرانی‌های «ترمیم‌محور»: ائمه جماعات باید در سخنرانی‌های پیش از نماز، بر نقاط اشتراک ملی و مذهبی تاکید کنند و از تریبون مسجد برای آرام‌سازی و دعوت به گفت‌و‌گو استفاده نمایند.

تکریم آسیب‌دیدگان: مسجد می‌تواند پیشقدم شده و از خانواده‌های آسیب‌دیده محله در حوادث اخیر (فارغ از جهت‌گیری) دلجویی کند تا نقش «پدری» خود در محله را ایفا کند.

شفافیت مالی: گزارش هزینه‌کرد‌های بازسازی به مردم ارائه شود تا حس مالکیت عمومی نسبت به مسجد تقویت شود.

حمله به ۳۰۰ مسجد در سطح کشور، نه یک حادثه گذرا، بلکه نشانه‌ای از تلاش برای ضربه زدن به «نقطه ثقل همگرایی اجتماعی» ایران بود. اما بازسازی ۹۰ درصدی این بنا‌ها در بازه زمانی کوتاه، نشان‌دهنده تاب‌آوری بالای نهاد وقف و غیرت دینی مردم است.