سفر مودی به اراضی اشغالی؛ چرخش هند از آرمان فلسطین به شراکت با جنایتکاران جنگی

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ روز چهارشنبه، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، به «فلسطین اشغالی» وارد شد؛ سفری رسمی که رسانه‌های حکومت‌های بزرگ آن را «فرصتی طلایی برای تحکیم روابط» توصیف می‌کنند، اما واقعیت فراتر از آن است. این سفر، که دومین بازدید رسمی مودی از اسرائیل در دوران نخست‌وزیری او محسوب می‌شود، نمود آشکاری از یک تغییر راهبردی استراتژیک در سیاست خارجی هند—از موضع تاریخی حمایت از فلسطینیان به نزدیکی بی‌سابقه با تل‌آویو—و پیامدهای این تحول می‌تواند در سطح منطقه و جهان محسوس باشد.

برای درک اهمیت این سفر، باید نگاهی به گذشته انداخت:برای دهه‌ها، هند متحد قابل‌اعتمادِ جنبش‌های آزادی‌بخش فلسطینی بود و تنها در سال ۱۹۹۲ روابط دیپلماتیک رسمی با رژیم اسرائیل برقرار کرد—نقطه عطفی در سیاست دهلی نو. اما از زمان روی کار آمدن مودی در سال ۲۰۱۴، دهلی نو راهبردی متفاوت را در پیش گرفت: تقویت همکاری‌های امنیتی، نظامی و فناوری با اسرائیل، حتی در زمانی که درگیری‌ها میان اسرائیل و فلسطینیان به بالاترین درجه خشونت رسیده است.

گذر از «حمایت تاریخی از فلسطین» به «شراکت نزدیک با رژیم اسرائیل» را می‌توان با سه مرحله کلیدی ترسیم کرد:
۱. اولین سفر مودی به اسرائیل در ۲۰۱۷—اولین سفر یک نخست‌وزیر هندی در تاریخ، که نمادی از نزدیکی تازه بود.
۲. واکنش سریع به جنگ‌های اخیر—به‌ویژه پس از عملیات «طوفان الاقصی» در اکتبر ۲۰۲۳، مودی ضمن ابراز «شوک و تأسف» به حملات، به سرعت از اسرائیل حمایت کرد.
۳. تحریم نکردن قطعنامه آتش‌بس—در سازمان ملل، هند از رأی دادن به قطعنامه‌ای که خواستار آتش‌بس در غزه بود خودداری کرد، به این دلیل که قطعنامه «حمله به اسرائیل را به صورت صریح محکوم نمی‌کرد».

سفری در سایه تنش‌های منطقه‌ای

این سفر تنها یک ملاقات بین رهبران دو کشور نیست، بلکه در زمانه‌ای انجام می‌شود که امنیت خاورمیانه در بحرانی بی‌سابقه به سر می‌برد. نگرانی‌ها درباره احتمال رویارویی بین ایالات متحده آمریکا و ایران افزایش یافته و با استقرار تسلیحات نظامی آمریکا در منطقه، تل‌آویو در موقعیت حساس‌تری قرار گرفته است.

در همین زمینه، رسانه‌های صهیونیستی پیش‌بینی کرده‌اند که اسرائیل در صورتی که با تحریم تسلیحاتی مشابه آنچه در دوره ریاست جمهوری جو بایدن علیه این کشور اجرا شد مواجه شود، می‌تواند روی همکاری دفاعی با هند حساب کند—دولتی که اکنون در زمانی بحرانی دست دوستی به سمت اسرائیل دراز کرده است.

چرا این سفر اهمیت دارد؟

مدتی است که رژیم اسرائیل تلاش می‌کند دامنه صادرات نظامی خود را گسترش دهد، به‌ویژه در زمینه‌های فناوری‌های نوآورانه مثل هوش مصنوعی، ابرکامپیوتر، امنیت سایبری و دفاع موشکی. هند، با جمعیت بیش از ۱٫۴ میلیارد نفر و یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرف جهان، برای اسرائیل مقصدی بی‌نظیر است.

در این سفر، انتظار می‌رود دو طرف نه تنها توافقات دفاعی را به‌روزرسانی کنند، بلکه در حوزه‌های متعدد دیگری نیز تفاهم‌نامه امضا کنند:

• ایجاد مکانیسم‌های محرمانه برای اشتراک اطلاعات طبقه‌بندی‌شده

• دسترسی هند به فناوری‌های پیشرفته دفاعی اسرائیل (مثل سامانه‌های پدافندی لیزری)

• گسترش زمینه‌های همکاری در فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی، امنیت سایبری و زیرساخت‌های دیجیتال

این موارد نشانه‌هایی فراتر از یک «سفر دیپلماتیک» است: این یک پیمان امنیتی، فناوری و اقتصادی با آینده‌ای دوربرد است که می‌تواند چهره خاورمیانه و حتی نظم بین‌المللی را تغییر دهد.

علاوه بر همکاری‌های نظامی، رزیم اسرائیل و هند در تلاش‌اند مجموعه‌ای از همکاری‌های اقتصادی و فناوری را نیز گسترش دهند:

• هوش مصنوعی، امنیت سایبری، مکانیک کوانتومی و زیرساخت‌های دیجیتال؛

• تفاهم‌های مالی، کشاورزی و نوآوری؛

• گسترش مسیرهای هوایی و گردشگری بین دو کشور؛

• ایجاد مراکز عالی تحقیقاتی در هند با محوریت علوم پیشرفته؛

• پیشبرد توافق‌نامه تجارت آزاد؛

• پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و پزشکی از راه دور.

روون ازر، سفیر اسرائیل در هند، این مرحله جدید را «جهشی قابل توجه» توصیف کرده و گفته است که مشارکت‌ها نه تنها در زمینه امنیتی، بلکه در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی نیز گسترده خواهد شد.

دیدگاه یدیعوت آحارانوت

ایتامار آیخنر، تحلیلگر سیاسی روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارانوت، این سفر را «نقطه عطفی در روابط دهلی نو و تل‌آویو» خوانده و گفته است:«مودی و اسرائیل وارد سطحی بی‌سابقه از روابط ویژه استراتژیک می‌شوند. همکاری‌ها در حوزه امنیتی و دفاعی و دسترسی هند به فناوری‌های حساس دفاعی، مانند سامانه پدافندی لیزری “پرتو آهنین”، انعطاف‌پذیری اسرائیل را افزایش می‌دهد و به هند امکان بهره‌برداری از توانایی‌های پیشرفته دفاعی اسرائیل را می‌دهد.»

با این حال، آیخنر هشدار داده که چنین همکاری گسترده‌ای می‌تواند پیامدهای امنیتی و سیاسی برای هند و منطقه داشته باشد، به ویژه در شرایطی که تنش‌ها با ایران در حال افزایش است.

چالش‌ها و انتقادها

اگر چه دولت‌های دهلی نو و تل‌آویو درباره دستاوردهای این سفر اغراق می‌کنند، اما این نزدیکی بی‌سابقه با انتقادهای شدید در داخل و خارج مواجه است:

۱. رقیبان سیاسی در هند—حزب کنگره به‌شدت از دولت مودی انتقاد کرده و می‌گوید:«هند در حالی که ادعای حمایت از آرمان فلسطین را تکرار می‌کند، در عمل با نزدیکی بی‌سابقه به اسرائیل، فلسطینیان را رها و فراموش کرده است.»

۲. نقض هنجارهای بین‌المللی
بسیاری از تحلیلگران می‌گویند هند با این رویکرد ممکن است از نقش یک میانجی بی‌طرف در روند صلح خاورمیانه فاصله بگیرد و این می‌تواند اعتماد بسیاری از کشورها—به‌ویژه در جهان اسلام—را نسبت به دهلی نو کاهش دهد.

۳. پیامد‌های امنیتی

نزدیکی هند با اسرائیل در شرایطی که تنش با ایران افزایش یافته، می‌تواند دهلی نو را در معرض خطرات امنیتی غیرمنتظره قرار دهد.