گسترش پژوهش‌محوری در مقطع ارشد کیفیت پایان‌نامه‌ها را بهبود می‌بخشد

سید رضا هاشمی زاده در گفت‌وگو با خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» در بندرعباس، تصريح كرد: پایان نامه ها در مقطع ارشد گرچه همچون رساله های دکترا به تحلیل گری و استنباط های شخصی دانشجو وابسته نیست، ولی نتیجه گردآوری ها و تحقیقات و بخصوص پژوهندگی منابع دست اولی را در خود منعکس می کند.

 

وی در ادامه بيان داشت: پایان نامه های دانشجویی برآمده از کسب دانش و معارف در یک حوزه علمی و تخصصی است که در صورت جدی انگاشتن، می تواند نشانگر میزان تسلط و مهارت و چیرگی موضوعی یک دانشجو در حیطه علمی باشد که وی در آن ادعای کارشناس بودن را دارد.

 

این مدرس دانشگاه آزاد بندرعباس تصریح کرد: اینکه گفته می شود رساله های دکترا دستاورد مطالعات و فعالیت های علمی و تخصصی تر دانشجویاني است که در یک حوزه صاجب نظر و دارای صلاحیت علمی خاص تر شده اند، معنایش این نیست که پایان نامه های ارشد این ویژگی ها را نباید داشته باشند.

 

هاشمی زاده گفت: در ظاهر اینطور تعریف شده که پایان نامه های ارشد بیشتر می تواند بر منابع و دست آمده های دیگران تکیه کند و استادان خیلی به نظرات و آرای دانشجویان حساس نیستند، هر چند در رشته های مختلف این نوع نگرش تفاوت ماهوی پیدا می کند.

 

وي تصريح كرد: در رشته های فنی و مهندسی و علوم انسانی مرز ظریفی بین رساله و پایان نامه ارشد وجود دارد و بیشتر به همان عرض اندام علمی دانشجو در موضوع برمی گردد، ولی در علوم انسانی این تمایز برجسته تر نشان داده می شود و البته با در نظرگرفتن رشته ها این خط ممیز پر رنگ و کم رنگ می شود.

 

این استاد روزنامه نگاری افزود: قبل از گسترش شتابنده آموزش عالی تکمیلی در کشور، دانشجویان کارشناسی نیز بايد برای کسب مدرک خود پایان نامه می دادند و سختگیری بسیاری روی ارائه نتایج پایان نامه های آنان اعمال می شد، ولی اکنون این رویه به دلیل گسترش دوره های کارشناسی و تعداد قابل توجه دانشجویان حذف شده است؛ گرچه در برخی رشته ها با اسامی دیگری کمابیش دیده می شود.

 

هاشمی زاده ادامه داد: پایان نامه نویسی در سال های اخیر با تعدد دانشجویان کارشناسی ارشد و تنوع رشته ها و حضور دوره های مختلف ارشد در دانشگاه های گوناگون دولتی، آزاد و سراسری رنگ و رویی معمولی تر گرفته است.

 

وي بيان داشت: وقتی در شهری کوچک و غیر از مرکز استان دوره های ارشد برقرار شده و اساتید از شهرهای دور و نزدیک به آنجا برای تدریس رفت و آمد می کنند و حتی بعضا تنها چند استاد برای کل دروس حضور دارند، خواهی نخواهی کیفیت نظارت و اعمال نظر تنزل پیدا می کند؛ به طور مثال دانشگاهی در هر سال تحصیلی 60 تا 70 دانشجوی ارشد می گیرد و استادان آن به 4.5 نفر می رسد كه نتیجه آن ترافیک شدید دانشجو برای ارائه پایان نامه ها و احتمالا آفت کیفی نظارت علمی است.

 

این استاد روزنامه نگاری تاكيد كرد: درست است که طبق ضوابط می توان از اعضای علمی سایر دانشگاه ها برای هدایت علمی پایان نامه ها بهره جست، ولی برخی موضع گیری ها و مقاومت ها مانع دانشجویان می شود و آن ها مجبورند برای اینکه گرفتار حب و بغض ها نشوند به چنین وضعیت هایی تن دهند و دستاورد این گونه پایان نامه نویسی، قطعا افت و آسیب خواهد بود.

 

هاشمي زاده بیان داشت: البته نمی توان از حق گذشت که دانشجویان ساعی و اساتید دلسوز از این رویکرد بری هستند، اما به هر حال واقعیت غیرقابل کتمانی است که درصد قابل اعتنایی از پایان نامه های ارشد در دانشگاه های غیر مرکزی و شهرستان ها، از معیارهای علمی و ضوابط فنی و کیفی پایان نامه ها دور شده اند و سهل انگاری ها و چشم پوشي ها روحیه علمی را از آن گرفته است.

 

وي همچنین به موضوع تصویب طرح پژوهش محوری اشاره کرد و گفت: در سال های اخیر، تصویب پژوهش محوری اقدام تقدیر برانگیزی است که می تواند تاثیر قابل توجهی بر رویه پیشین در برخی رشته ها بگذارد و دست اساتید را برای به کار گرفتن دانشجو در تحقیقات و پژوهش ها بازتر کرده، و دانشجو نیز دلهره پایان نامه ای را نداشته باشد.

 

این استاد روزنامه نگاری تصريح كرد: نزدیکی بخش های دانشگاهی، نهادهای اجرایی و فنی و صنعتی نیز می تواند اثر بخشی علمی و کارایی پایان نامه ها را افزونتر سازد.

 

 

هاشمی زاده گفت: اعلام نیازهای پژوهشی و برخی راهبردهای حمایتی سازمان های اجرایی از پایان نامه های دانشجویی می تواند مانع جدی بر سر آفت زدگی پایان نامه ها باشد و آن را از گزند بی محتوایی و رفع تکلیف نگری دور سازد.

 

وي افزود: رشد قارچ گونه موسساتی که با رفتار بازاری و تجاری، ارزش و غنای محتوایی پایان نامه ها را دستخوش صدمه کرده اند، از موضوعات آزار دهنده سال های اخیر است.

 

اين مدرس دانشگاه آزاد بندرعباس تصریح کرد: اینکه برخی برای بدست آوردن مدرک، رو به آماده خوری آورده اند، امر ناستوده ای است كه تعهد اخلاقی استادان راهنما و دست اندرکاران تصویب پایان نامه ها می تواند تا حد زیادی جلوی این رفتار نامبارک را بگیرد.

 

هاشمي زاده گفت: بحث مبارزه جدی با تقلب و رونویسی و برخورد با بازاری شدن پایان نامه ها از سوی مسئولان و دست اندرکاران ضروری است و همدلی مسئولانه نهادهای دانشگاهی و نگاه کلان به آسیب ها و آلودگی پایان نامه ها، سودجویی ها و تاج منشی ها را در این عرصه کمتر خواهد کرد.

 

وی در پایان خاطرنشان کرد: کاربردی تر کردن پایان نامه ها، مشارکت جویی از نهادهای غیر دانشگاهی و ارزشگذاری برای پایان نامه های علمی و دقیق مسیرهای پسندیده ای است که اعتبار پایان نامه ها را به عنوان یک فرآورده علمی افزونتر خواهد کرد.