اعمال روز آخر ماه صفر؛ از صدقه و زیارت امام رضا (ع) تا نماز و دعا

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، ماه صفر از جمله ماه‌های حزن و اندوه در میان شیعیان است که مناسبت‌هایی همچون رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت امام حسن مجتبی (ع)، اربعین سیدالشهدا (ع) و شهادت امام رضا (ع) را در خود جای داده است؛ از همین رو، برای روز‌های پایانی این ماه و به‌ویژه روز ۲۹ صفر، اعمال و ادعیه‌ای در برخی منابع دینی نقل شده است.

در میان این اعمال، صدقه دادن، قرائت زیارت‌نامه امام رضا (ع)، خواندن برخی سوره‌های قرآن، اقامه نماز‌های مستحبی و دعا برای رفع گرفتاری و طلب رحمت الهی مورد توجه قرار گرفته است.

صدقه دادن در روز‌های پایانی ماه صفر

صدقه دادن از جمله اعمالی است که در روایات اسلامی برای دفع بلا و گرفتاری مورد تأکید قرار گرفته و برخی منابع نیز بر انجام آن در ماه صفر تأکید کرده‌اند. مؤمنان می‌توانند با نیت قربت به خداوند و کمک به نیازمندان، این عمل را در روز‌های پایانی ماه صفر انجام دهند.

قرائت سوره‌های قرآن در آخرین چهارشنبه ماه صفر

در برخی منابع، برای آخرین چهارشنبه ماه صفر نیز عملی نقل شده است که بر اساس آن، خواندن هفت مرتبه سوره‌های «شرح»، «تین»، «نصر» و «توحید» سفارش شده است. این عمل با نیت توکل بر خداوند و طلب گشایش در امور انجام می‌شود.

زیارت امام رضا (ع) در روز شهادت

یکی دیگر از اعمال مورد توجه در روز ۲۹ صفر، قرائت زیارت‌نامه امام رضا (ع) است. شیعیان در سالروز شهادت امام هشتم (ع) با قرائت زیارت‌نامه آن حضرت، به ساحت ایشان عرض ارادت کرده و از خداوند متعال طلب رحمت، گشایش و برآورده شدن حاجات می‌کنند.

دعای پایان ماه صفر

از دیگر دعا‌هایی که برای پایان ماه صفر نقل شده، دعای زیر است:

«سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ فَرِّج هَمّی وَ یَسّر اَمری وَ ارحَم ضَعفی وَ قِلَّهَ حیلَتی وَ ارزُقنی حَیثُ لا اَحتَسِب یا رَبَّ العالَمین»

مضمون این دعا، درخواست رهایی از اندوه و گرفتاری، آسان شدن امور، برخورداری از رحمت الهی و طلب روزی از جایی است که انسان گمان نمی‌کند.

نماز چهار رکعتی روز آخر ماه صفر

برای روز آخر ماه صفر، نمازی چهار رکعتی با دو سلام نیز در برخی منابع نقل شده است. در هر رکعت پس از قرائت سوره حمد، ۱۷ مرتبه سوره «کوثر»، پنج مرتبه سوره «توحید» و یک مرتبه سوره‌های «ناس» و «فلق» خوانده می‌شود.

پس از پایان نماز، دعای زیر قرائت می‌شود:

«اللّهم یا شدیدَ القوى یا شدیدَ المِحالِ یا عزیزُ ذَلَّتْ لِعِزَّتِکَ جَمیعُ خَلْقِکَ فَاکْفِنِی شرَّ جمیعِ خَلْقِکَ یا مُحسِنُ یا مُجْمِلُ یا مُتَفَضِّلُ یا مُنْعِمُ یا مُتَکَرِّمُ یا کافیُ یا وافیُ یا حافظُ یا حَفیظُ، یا مَن بِیَدِهِ مقادیرُ کلِّ شیء، إلیکَ أَلجَأُ و بِکَ أَلُوذُ و عَلَیکَ أَتَوَکَّلُ فَاحْرُسْنِی بِحَراسِ حِفْظِکَ و حُلْ بَینِی و بَینَ مَن ناوانِی أَدْرَأُ بِکَ فی نَحْرِهِ وَأَعُوذُ بِکَ مِن شَرِّهِ فَاکْفِنِی یا رَبِّ بِلا إلهَ إلّا أنتَ بِرَحمتِکَ یا أرحمَ الرّاحمینَ وَصَلِّ عَلى سَیّدِی محمدٍ وَعَلى آلهِ الطاهرینَ».

نماز دو رکعتی روز آخر ماه صفر

از دیگر اعمالی که برای روز پایانی ماه صفر نقل شده، اقامه نماز دو رکعتی است. در رکعت نخست، پس از سوره حمد، آیات ۲۶ و ۲۷ سوره آل‌عمران قرائت می‌شود:

«قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیرٌ، تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ»

در رکعت دوم نیز پس از قرائت حمد، آیه ۱۱۰ سوره کهف خوانده می‌شود:

«قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحى‏ إِلَیَّ أَنَّما إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً»

پس از سلام نماز نیز این دعا خوانده می‌شود:

«اللّهم اصْرِفْ عَنِّی بَلیَّتَهُ و شُؤْمَهُ وَ ارْزُقْنِی رَحْمَتَهُ وَ بَرَکَتَهُ وَ جَنِّبْنِی مِمَّا أَخافُ مِن نُحُوساتِهِ وَ کُرُباتِهِ بِفَضْلِکَ یا دافعَ الشّرورِ یا مالکَ یومِ النُشُورِ برحمتک یا أرحمَ الراحمین»

با توجه به اینکه درباره برخی اعمال منسوب به روز‌های پایانی ماه صفر، دیدگاه‌های متفاوتی در منابع وجود دارد، انجام این اعمال با نیت رجاء و به امید ثواب الهی و با توکل بر خداوند انجام می‌شود.