پسماندهای کشاورزی میتوانند بخشی از نیاز خوراک دام را تأمین کنند
علیرضا آقاشاهی محقق مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشوردر گفتوگو با خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، با اشاره به ظرفیت قابل توجه ضایعات و محصولات جانبی کشاورزی و صنایع غذایی اظهار کرد: استفاده هدفمند از این منابع میتواند یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش هزینه تأمین خوراک و افزایش بهرهوری در واحدهای دامپروری باشد.
وی افزود: بخش قابل توجهی از پسماندهای کشاورزی و صنایع غذایی، در صورت فرآوری مناسب، از ارزش تغذیهای قابل استفاده در جیره دام برخوردارند و میتوانند بخشی از نیاز دام به نهادههای متعارف را تأمین کنند.
آقاشاهی با بیان اینکه استفاده نکردن از این میتواند پیامدهای زیستمحیطی نیز به همراه داشته باشد، گفت: برخی بقایای باارزش در صورت عدم استفاده صحیح ممکن است موجب آلودگی محیطزیست یا حتی ایجاد خطر برای محصول اصلی شوند که پوسته سبز پسته نمونهای از این موارد است.
این محقق ادامه داد: بقایای غلات، تفالههای حاصل از صنایع فرآوری محصولات کشاورزی، تفاله مالت، سبوس، کنجالهها و برخی محصولات جانبی صنایع غذایی، با توجه به ترکیب شیمیایی و شرایط تولید، قابلیت استفاده در تغذیه دام را دارند، اما مصرف آنها باید بر اساس ارزش غذایی، میزان رطوبت، قابلیت هضم، وجود ترکیبات ضدتغذیهای و شرایط نگهداری تعیین شود.
وی با تأکید بر اهمیت فرآوری و ارزیابی کیفی این منابع تصریح کرد: یکی از مهمترین الزامات استفاده از ضایعات در جیره دام، بررسی دقیق کیفیت و سلامت آنهاست. برخی محصولات جانبی به دلیل رطوبت بالا، آلودگی قارچی، احتمال تولید سموم قارچی، شوری یا وجود ترکیبات نامطلوب، بدون فرآوری و کنترل کیفی مناسب برای مصرف دام مناسب نیستند.
آقاشاهی خاطرنشان کرد: تعیین ترکیب مواد مغذی و مشخص کردن محدودیت مصرف هر محصول پیش از ورود آن به جیره دام ضروری است تا استفاده از این منابع به سلامت دام و عملکرد تولیدی آسیب وارد نکند.
وی همچنین به تفاوت ارزش کاربردی محصولات جانبی اشاره کرد و گفت: برخی بقایا مانند پیت نیشکر ممکن است ارزش تغذیهای قابل توجهی نداشته باشند، اما در صنایع مختلف کاربردهای مشخصی دارند و نباید صرفاً به دلیل نداشتن ارزش خوراکی، سوزانده شوند.
این محقق مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با اشاره به ظرفیت علمی این مؤسسه در حوزه استفاده از پسماندهای کشاورزی اظهار کرد: مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور درباره تقریباً تمامی پسماندهای کشاورزی در زمینه تبدیل آنها به خوراک، در سطوح مختلف دارای تجربیات، اطلاعات فنی و اجرایی است و میتواند دانش فنی مورد نیاز برای استفاده صحیح از این منابع را ارائه کند.
آقاشاهی ادامه داد: جایگزینی بخشی از نهادههای معمول با محصولات جانبی باید به صورت علمی و متناسب با نیازهای تغذیهای دام انجام شود. میزان مصرف این منابع در جیره نیز باید با توجه به سن، مرحله تولید، وزن زنده و سطح تولید دام تعیین شود تا ضمن کاهش هزینه خوراک، عملکرد تولیدی و سلامت دام تحت تأثیر منفی قرار نگیرد.
وی در پایان گفت: توسعه دانش فنی فرآوری، خشککردن، نگهداری و مصرف صحیح محصولات جانبی میتواند زمینه استفاده اقتصادیتر از این منابع را فراهم کند و در شرایطی که خوراک سهم قابل توجهی از هزینههای تولید را به خود اختصاص میدهد، استفاده اصولی از منابع خوراکی بومی و کمهزینه میتواند به مدیریت هزینه تولید و پایداری اقتصادی واحدهای دامپروری کمک کند.