ترامپ و جمهوری خواهان توهم پیروزی در تنگه هرمز را می فروشند

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو به نقل از نیشن؛ مجله آمریکایی «نیشن» در مقاله ای، روایت دولت ترامپ و حزب جمهوری خواه مبنی بر اینکه افزایش جریان نفت از تنگه هرمز به معنای پیروزی بر ایران است را زیر سوال برده و نوشته است که این بهبود موقتی و پرهزینه است و خطرات کشتیرانی و افزایش قیمت نفت، گازوئیل و حمل ونقل همچنان پابرجاست.

نویسنده معتقد است ایران همچنان اهرم های فشاری در اختیار دارد و گفتمان «پیروزی» با هدف فشار بر تهران و اطمینان دادن به رای دهندگان جمهوری خواه در آستانه انتخابات میان دوره ای مطرح می شود.

ادعای بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ

در هفته گذشته، دولت ترامپ مجموعه ای هماهنگ از اظهارات را منتشر کرد که مدعی بود جریان نفت از تنگه هرمز به سطوح پیش از جنگ نزدیک شده است. بر اساس اظهارات مسئولان ارتباطات کاخ سفید، این تغییر چشمگیر در بن بست طولانی مدت تنگه، نتیجه عملیات آمریکا با همکاری عربستان سعودی و امارات متحده عربی بوده است.

در این مورد، روایت رسمی کاخ سفید دست کم تا حدی از سوی شرکت معتبر اطلاعات دریایی «کپلر» نیز تایید می شود؛ شرکتی که بعید است اعتبار خود را برای جعل داده ها به خطر بیندازد. اما حتی اگر این ادعاها را جدی بگیریم، باز هم فشار راهبردی و سیاسی فزاینده بر دونالد ترامپ و حزب جمهوری خواه کاهش نمی یابد. این راه حل پرهزینه، موقتی و ناپایدار نیز به هیچ وجه شبیه «پیروزی» در این «جنگ» روزبه روز عجیب تر نیست.

با این حال، این مسئله مانع از آن نشده که چهره های مختلف جریان «ماگا» که به دنبال هر نشانه ای از خبر خوب هستند، عملا اعلام کنند که جنگ همان صلح است و صلح نیز همان نوع پیروزی پرطمطراق آمریکایی است.

اسکات جنینگز، چهره نزدیک به جمهوری خواهان در شبکه «سی ان ان»، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما پیروز شدیم. ایران شکست خورد. تمام شد.» شبکه «فاکس» نیز تیتر زد: «ایران کنترل خود بر تنگه هرمز را از دست می دهد.» ترامپ نیز بار دیگر پیش بینی هایی درباره نزدیک بودن پایان جنگ مطرح کرد.

چرا ادعای پیروزی آمریکا در هرمز زیر سوال است؟

اما این ادعاهای گسترده در برابر بررسی دقیق دوام نمی آورند.

از یک سو، بازگشت به سطوح پیش از جنگ که «کپلر» درباره مجموع نفت خام و فرآورده های پالایش شده مطرح کرده، در واقع به معنای بازگشت به ۱۰۰ درصد سطح قبلی نیست، زیرا کاهش عرضه نفت ایران را در نظر نمی گیرد؛ مسئله ای که خود این شرکت نیز به آن اذعان کرده است.

ارزیابی کپلر همچنین سقوط ادامه دار صادرات فرآورده های پالایش شده، از جمله گازوئیل، را در نظر نمی گیرد؛ فرآورده ای که حتی در خوش بینانه ترین سناریوها، قیمت آن در آمریکا تا سال ۲۰۲۷ بالا باقی خواهد ماند.

افزون بر این، افزایش موقت جریان نفت از هرمز، دیگر گلوگاه های اقتصادی ناشی از بحران مستمری را که ترامپ ایجاد کرده است، حل نمی کند؛ از جمله فشار بر عرضه کودهای شیمیایی و افزایش هزینه آنها.

هزینه و فشار نظامی آمریکا در تنگه هرمز

از سوی دیگر، بعد نظامی درگیری نیز برای آمریکا همچنان تیره و نگران کننده است. وضعیتی که در آن نیروی دریایی آمریکا هر روز در حال اجرای عملیات است و ظاهرا تفنگداران دریایی آمریکا روی کشتی های متعلق به طرف های خارجی مستقر شده و مجروح می شوند، در بلندمدت قابل تداوم نیست.

بحران اصلی مربوط به خطرات تجاری غیرقابل قبول در تنگه نیز همچنان بسیار دور از حل شدن است.

تمام این تبلیغات فزاینده درباره ایجاد وضعیت جدید در هرمز، در واقع به این معناست که ترامپ سرانجام راهی موقت برای پوشش دادن خطرات متوجه شمار محدودی از متحدانش در خلیج فارس، کاهش بخشی از فشار بر اقتصادهای آنها و جلوگیری از افزایش خارج از کنترل قیمت سوخت پیدا کرده است.

اما هزینه هنگفت این عملیات باید توسط یک طرف پرداخت شود. تا اینجا، این هزینه را مالیات دهندگان آمریکایی می پردازند؛ همان مردمی که در جایگاه های سوخت با فشار قیمت ها مواجه هستند و همزمان هزینه عملیات دریایی را نیز پرداخت می کنند؛ عملیاتی که هزینه آن حدود ۳۰ میلیون دلار در روز برآورد شده است.

حتی با وجود محموله های اضافی که اکنون از خلیج فارس در حال حرکت هستند، شوک هرمز همچنان کل صنعت نفت را تحت تاثیر قرار داده است. بر اساس گزارش «بلومبرگ»، هزینه روزانه اجاره یک نفتکش غول پیکر حامل نفت خام در منطقه در اواخر سپتامبر به بیش از یک میلیون دلار رسید.

هزینه ها و عوارض عبور نیز در همه جا افزایش یافته است. هزینه های مزایده برای عبور از کانال پاناما از حدود ۵۵ هزار دلار برای هر عبور پیش از جنگ، اکنون به ۴ میلیون دلار برای هر کشتی رسیده است.

مسیرهای جایگزین نفت و افزایش هزینه حمل ونقل

راه های جایگزین نیز ارزان تر نیستند. انتخاب مسیر دماغه امید نیک به جای عبور از باب المندب که اکنون پرخطر شده و سپس کانال سوئز، میلیون ها دلار به هزینه نهایی اضافه می کند.

اکنون روشن شده است که مشکلات ناشی از بحران تنگه هرمز آن قدر پیچیده و مزمن شده اند که هیچ تلاش مصنوعی برای افزایش جریان نفت نمی تواند به کاهش قابل توجه قیمت ها منجر شود. این وضعیت نیز تغییر نخواهد کرد، مگر آنکه کشتی های تجاری بتوانند آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند؛ همان گونه که پیش از آغاز جنگ ترامپ عبور می کردند.

افزایش جریان نفت به معنای شکست ایران نیست

برخلاف اطمینان بخشی های اسکات جنینگز و «فاکس نیوز»، افزایش جریان نفت از هرمز به معنای شکست فوری نظامی ایران نیست؛ بلکه دقیقا برعکس.

اگر ایران واقعا با کمبود مهمات مواجه بود یا نیروهای مسلح آن، همان طور که دولت ترامپ بارها ادعا کرده، به طور کامل نابود شده بودند، چنین عملیاتی اصلا ضرورت نداشت.

اگر تنگه به معنای واقعی کلمه باز بود نیز چنین عملیاتی ضروری نبود.

در عوض، چندین نفتکش تنها در روز سه شنبه هدف حملات نیروهای ایرانی قرار گرفتند و ایران همچنان توانایی هدف قرار دادن تاسیساتی را دارد که این عملیات انتقال نفت را اجرا می کنند؛ همچنین می تواند در هر زمانی انتقال نفت از طریق خطوط لوله را هدف قرار دهد.

این مسئله دست کم بخشی از دلیل آن است که چرا قیمت نفت برنت تنها اندکی از اوج خود در سپتامبر، یعنی ۱۰۸ دلار، پایین آمده است.

به وضوح مشخص است که بازارها ادعای اصلی مبنی بر اینکه این جریان نفت که با دشواری ایجاد شده، به معنای بازگشت به شرایط عادی است را باور نکرده اند.

همچنین به نظر نمی رسد بازارها معتقد باشند این عملیات می تواند برای مدت نامحدود ادامه پیدا کند یا احتمال تشدید دوباره تنش از سوی ایران در آینده نزدیک را منتفی بدانند؛ تشدیدی که می تواند با حملات بیشتر به تاسیسات نفتی منطقه و با هدف حفظ اهرم های فشار تهران همراه شود.

از نظر ناپایداری این وضعیت نیز باید گفت که این کشتی ها در حال حاضر به صورت شبانه روزی در یک خط تدارکاتی به طول ۲۲۰۰ مایل از دیه گو گارسیا فعالیت می کنند؛ زیرا بنا بر ادعای مقاله، ایران مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را نابود کرده است.

تصمیم ترامپ درباره کنترل عملیاتی تنگه هرمز

اما واقعا چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟

ترامپ در تابستان تصمیمی سرنوشت ساز گرفت و حاضر نشد در ازای پایان جنگ و پذیرش امتیازاتی درباره برنامه هسته ای ایران، کنترل عملیاتی تنگه هرمز را به تهران واگذار کند.

این تصمیم باعث طولانی شدن جنگ بدون چشم اندازی روشن برای پایان آن شد. احتمال ادامه نامحدود درگیری نیز به تدریج پیامدهای اقتصادی خطرناکی را که ناظران خاورمیانه مدت ها درباره آن هشدار داده بودند، بر اقتصاد جهانی تحمیل کرد و قیمت نفت در آمریکا و بازار جهانی همچنان در سطوح بالایی باقی ماند.

چرا ترامپ از «پیروزی» در هرمز می گوید؟

از همین جاست که ادعاهای ناگهانی درباره «پیروزی» دو هدف را دنبال می کنند.

هدف نخست، ارسال این پیام به تهران است که کاخ سفید دیگر تحت فشار اقتصادی قرار ندارد و سریع ترین مسیر بازگشت به صلح، پذیرش سریع شروط آمریکا است.

هدف دوم نیز یک مانور روایتی کلاسیک از سوی جریان «ماگا» است که قصد دارد رای دهندگان مردد ترامپ و نامزدهای برجسته مجلس سنا را که شروع به فاصله گرفتن از جنگ کرده اند، متقاعد کند که آمریکا در حال پیروز شدن است.

استراتژیست های حزب جمهوری خواه آشکارا امیدوارند این روایت بتواند درد روزمره ناشی از افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی را برای رای دهندگان جمهوری خواه و مستقل که از پیامدهای اقتصادی جنگ سرخورده شده اند، جبران کند.

بحران قیمت گازوئیل در آمریکا

اما برای اینکه هر یک از این دو هدف محقق شود، عملیات انتقال نفت باید بر بازارها و قیمت ها نیز تاثیر بگذارد؛ چیزی که دست کم تاکنون اتفاق نیفتاده است.

قیمت گازوئیل همچنان اندکی پایین تر از بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد و هرچه این وضعیت بیشتر ادامه پیدا کند، خسارت های اقتصادی گسترده تری ایجاد خواهد شد.

شرایط به جایی رسیده که ترامپ تهدید می کند صادرات گازوئیل آمریکا را ممنوع خواهد کرد؛ اقدامی که تقریبا همه اقتصاددانان معتبر معتقدند در نهایت مشکل را تشدید خواهد کرد.

البته ممکن است ایران تصمیم بگیرد از اهرم های فشاری که اکنون در اختیار دارد استفاده کند و روی این احتمال حساب باز کند که موقعیتش پس از انتخابات میان دوره ای ضعیف تر خواهد شد یا محاصره دریایی آمریکا در بلندمدت بحران جدی برای نظام حاکم در ایران ایجاد خواهد کرد.

اما باید توجه داشت که اگرچه انتخابات میان دوره ای منبع مهمی از فشار است، موقعیت مذاکره ای تهران در سوم نوامبر به شکلی جادویی از بین نخواهد رفت.

اگر رئیس جمهور نتواند پیش از نوامبر به این درگیری پایان دهد، فشار بر او ساعت به ساعت افزایش خواهد یافت تا از آسیب دیدن شانس حزب جمهوری خواه در انتخابات ۲۰۲۸ جلوگیری کند.

تهدید دوباره ترامپ علیه تهران

بزرگ ترین نشانه اینکه آمریکا در واقع ایران را در گوشه رینگ قرار نداده، بازگشت ترامپ به تهدیدهای بزرگ علیه تهران، همزمان با ادعای او درباره نزدیک بودن پایان جنگ است.

ترامپ روز چهارشنبه گفت: «شاید آنها را منفجر کنیم. این جنگ به زودی، به هر شکلی که باشد، تمام خواهد شد.»

آیا این سخنان شبیه حرف های فردی است که برگ برنده را در دست دارد؟ یا اینکه این سخنان نوعی مانور از سوی فردی است که به تازگی یک نظرسنجی را دیده و متوجه شده حمایت از حزب جمهوری خواه در سراسر کشور در حال سقوط است؟