5 نکته کلیدی پاکستان پیش روی آینده نظام سیاسی مصر

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»: عارف رفیق کارشناس مسائل منطقه در یادداشتی در پایگاه تحلیلی نشنال اینترست ضمن بررسی اجمالی سیاست حاکم بر پاکستان، توصیه هایی برای سیاستمداران مصر برای چشم انداز نظام سیاسی این کشور داشته است. وی در نوشتار پیش رو 5 نکته کلیدی حاکم بر نظام سیاسی پاکستان را برای مصریان گوشزد می کند.

 

نویسنده می نویسد: هنگامی که حسنی مبارک از مقام ریاست جمهوری مصر در ماه فوریه استعفا داد، بسیاری از مفسران این پرسش را مطرح کردند که آیا مصر هم همان راه پاکستان را خواهد پیمود؟ همان تجربه ای که پاکستان به آن رسید؛ یعنی تجربه ی تغییر انقلابی.

مفسران این سوال را اینگونه پرسیدند که آیا مصر هم از سرنوشت پاکستان رنج خواهد برد؟ یک دموکراسی پارلمانی همراه با یک دولت آزاد انتخابی اما تحت سلطه ی قدرت نظامیان. امروز این سوال به همان اندازه که زمستان گذشته معتبر بود معتبر باقی مانده است. مصر، در راه پیروی از مسیر پاکستان است. در اینجا 5 درس از پاکستان وجود دارد.

1. در پاکستان دو حزب رقیب، موفق به تصویب قانون اساسی شدند که شاکله ی آن کاهش قدرت ریاست جمهوری و سیطره ی قدرت در ایالت پنجاب بود. اما فروپاشی ائتلاف بین حزب مردم پاکستان و مسلم لیگ، منجر به بحران سیاسی می شود که نتیجه ی آن مداخله ی ارتش هرچند به صورت کوتاه مدت می باشد.

برای جلوگیری از سرنوشت مشابه، احزاب سیاسی مصر باید با یکدیگر همکاری کامل کنند، و هیچ فضایی برای مداخله نظامی نگذارند. ژنرال ها سیگنال هایی فرستاده اند که این قصد را دارند که در تهیه پیش نویس قانون اساسی در مجلس موسسان نفوذ کنند. ارتش بعد از زمان عقب نشینی نیز دوباره می تواند از طریق اعمال نفوذ و القای ترس سکولار گرایی و قبطی مسیحی و همچنین نفوذ اسلام گرایان دخالت کند. برای نگه داشتن ارتش در گوشه، مساله کلیدی این است که اخوان المسلمین(که با جنبش سلفی  موفق به کسب 60 درصد آرا شد) تضمین کند که روند تهیه پیش نویس در دست اکثریت بیگانه غیر اسلام گرا نخواهد بود .

احزاب سیاسی عمده مصر منافع و ارزش های واقعی رقابتی دارند. اما این تفاوت ها نباید آنها را از حصول اطمینان از اینکه نمایندگان انتخابی مردم دست ارتش را باز دارد.

2. سیاستمداران پاکستان لفظ وجود حاکمیت پارلمان را بر زبان می آورند با این حال شورای ملی ناکار آمد است. نرخ حضور آن در فضای سیاسی پاکستان ناچیز است و کارکنان کمیته نظارت ناکافی هستند. این مساله خلایی در پاکستان ایجاد کرده است که توسط یک دیوان عالی فعال می تواند پرشود.

دموکرات های مصر باید سرنوشت پاکستان را از طریق بهبود ظرفیت و صلاحیت قانون گذاران حفظ کنند. بعد از انتخابات 2005 اخوان المسلمین به طور فعال مشغول کار برای ارتقای بحث بودجه فدرال و افزایش صلاحیت قانونگذاران هستند و این را بیشتر از مسائل مربوط به سیاست کلی مد نظر قرار داده اند. اما این تلاش های می بایست گسترش برنامه های رسمی آموزشی برای قانون گذاران  بر روی مسایل مربوط به سیاست و استراتژی قانونگذاری متمرکز شود.

3. در پاکستان نخست وزیر، رئیس جمهور و رئیس ارتش هرسه به صورت غیر رسمی سیاست خارجی و امنیتی کشور را تایین می کنند. این تروئیکا به ثبات سیاسی در این کشور کمک کرده است. اما ذاتا ضد-دموکراتیک است. این روند فرای از شخصیت ها، پایداری ندارد و در سیاست گذاری کلی از عمق کمی برخوردار است.

مصر می تواند از این نوع از تمرکز قدرت از طریق اجماع مدنی-نظامی خودداری کند. دموکرات های مصر می بایست به دقت انتخاب کند که  چه قدر ت هایی میتوانند از نیروی نظامی مذبور جدا شوند. آنها می بایست تلاش های ارتش را برای ایجاد یک سیستم ریاست جمهوری که اجازه می دهد در مجلس دخالت کنند را مسدود  کند. اما فشار بیش از حد هم به یک واکنش شدید از جانب ارتش منجر می شود که می تواند دست آوردهای این یک سال اخیر را به خطر اندازد. عاقلانه تر این است که یک اجماع ملی برای شورای امنیت به رهبری یک وزیر منتخب ایجاد کنند که یک سیاست مصالحه جویانه را برای دیالوگ مدنی-نظامی ایجاد کند.

4. از انتخابات 2008 پاکستان به بعد که یک دولت دموکراتیک به ارمغان آورد این کشور از یک کشور درحال رشد سریع آسیایی به نمونه ی بیمار قاره تحول پیدا کرده است. رشد اقتصادی توسط حکومت ضعیف متوقف شده است. 92 درصد پاکستانی ها احساس می کنند کشورشان دارد راه را اشتباه می رود. در حالی که نگرانی اصلی آنها بحث تورم است.

مصر نیز با یک چشم انداز سخت اقتصادی روبرو است. شاخص اصلی بورس اوراق بهادار قاهره تا امسال 40 درصد کاهش یافته است. اقتصاد مصر یک درصد رشد کرده است. بیکاری و تورم(علل انقلاب) از زمان استعفای مبارک افزایش یافته اند. سرمایه گذاری مستقیم خارجی تا 20 درصد کاهش یافته است. بدون نظارت درست اقتصادی، استقامت عمومی برای گذار دموکراتیک ضعیف خواهد بود.

برای جلوگیری از دست دادن تجربه پاکستان، مصر دموکرات باید یک سیاست منسجم اقتصادی را که با فساد مبارزه کند و این کشور را در مسیر اصلاحات ساختاری در حالی که شغل در کشور را افزایش می دهد پایه ریزی کند. آنها نیازمند خصوصی سازی شرکت های دولتی، کاهش ماهرانه یارانه ها، و بازگرداندن سرمایه های خارجی و توریسم هستند. یک تکنوکرات که با دولت های استبدادی قبلی ارتباط داشته باشد می بایست به عنوان وزیر دارانی خدمت کند.

5. در پاکستان، دولت ائتلافی شکننده به رهبری حزب مردم توانسته است با سازش با احزاب کوچک تا حدودی نزدیک چهار سال زنده بماند. سیاست، هنر مصالحه است. بعضی از ساستمداران پاکستان به علت مدیریت هوشمندانه سیاست ائتلاف توانسته اند موفق باشند.

مصر نیز باید از این نمونه مصالحه را دنبال کند. قانون اساسی غیر نظامی در رهبری مجلس توانمند خواهد بود. اخوان المسلمین به رهبری حزب آزادی و عدالت نیاز به متحد شدن با بلوک سکولار مصر و حزب وفد دارند و همچنین اینکه تضمین کنند که قبطی و مصری سکولار به شهروندان درجه دوم در قانون اساسی آینده تبدیل نشوند.

تصمیم اخیر اخوان المسلمین برای حفاظت از کلیساها در سال نو گام درست در این مسیر است. اما مسسیحیان مصر نمی خواهند به یک اقلیت حفاظت شده تبدیل شوند بلکه می خواهند شهرواندان کامل با حقوق برابر  با مسلمانان باشند.

مصر در میانه یک گذار دشوار و نامطمئن است. این جنین آزمایشی دموکرات می تواند به دلایل بسیار با شکست مواجه شود.  اما دموکرات های مصر در صورتی که یاد بگیرند اشتباهات  همتایان پاکستانی خود را انجام ندهند شانس خود برای پیرو.زی را افزایش داده اند.