مبارزه انتخاباتي رياست جمهوري فرانسه چگونه ممكن است به ديپلماسي در مورد ايران شكل دهد؟

به گزارش خبرنگار بین الملل «خبرگزاری دانشجو» به نقل از مجله تایم نيكلا ساركوزي، رئيس جمهور فرانسه و كانديداي حزب UMP براي انتخابات رياست جمهوري فرانسه در سال 2012 ميلادي، طي همايشي انتخاباتي در ناحيه سن سيرسورلوار، كه روز 23 آوريل سال 2012 ميلادي، يك روز پس از نخستين دور انتخابات رياست جمهوري برگزار شد، و او در آن در مقام دوم پس از كانديداي حزب سوسياليست قرار گرفت، يك سخنراني ايراد كرده است.

 

نيكلا ساركوزي، رئيس جمهور فرانسه، احتمالاً طي يك لحظه غفلت در سخنراني‌اش به رئيس جمهور باراك اوباما گفته است كه او نمي‌تواند در مقابل بنيامين نتانياهو بايستد و به زمامدار اسرائيل برچسب «دروغگو» زده است، اما با همه اين احوال، اگر ساركوزي نتواند عقب افتادن خود در انتخابات روز يكشنبه را جبران كند، نتانياهو يك هم پيمان مهم را از دست خواهد داد.

 

اين بدان علت است كه صرف نظر از كيفيت مناسبات ميان آنان، نتانياهو دقيقاً آگاه خواهد شد از اين كه ساركوزي بيش از هر رئيس جمهور ديگر فرانسه هوادار اسرائيل است و از لحاظ ادامه خط مشي سختگيرانه در مورد ايران قابل اعتمادترين زمامدار غربي است.

 

فرانسوا هولاند، كانديداي حزب سوسياليست كه در مبارزه انتخاباتي رياست جمهوري از ساركوزي سبقت گرفته است، حتي اگر در صورت رسيدن به مقام رياست جمهوري، موضع‌گيري رسمي فرانسه در قبال ايران را تغيير ندهد، در عين حال بسيار بعيد است كه توپ و تشر زدن‌هاي هراس آور بيش از حد شديد، مستمر و پرتحرك ساركوزي در راستاي شدت بخشيدن به فشارهاي عليه ايران، خطاب به واشنگتن و همسايگان اروپايي اش را نيز همچنان ادامه دهد و از كنار آمدن با تهران در خصوص مسأله غني‌سازي اورانيوم همچون پيش خودداري كند.

 

تريتا پارسي، پژوهشگر در امور ايران، و نويسنده كتاب «يك بار غلتيدن طاس: ديپلماسي اوباما در ارتباط با ايران»، مي گويد: ساركوزي در مستحكم تر كردن موضعگيري اروپا در قبال ايران نقشي ابزاري و سرنوشت ساز ايفا كرده است. ساركوزي پيگيرانه به موضع‌گيري هايي افراطي‌تر از موضع‌گيري هاي دولت اوباما توسل جسته است.

 

برعكس، هولاند در جهت گيري خود، رسيدگي به مسايل متعدد داخلي فرانسه را مورد توجه قرار داده است و او حتي اگر در موضع‌گيري رسمي فرانسه در قبال ايران هيچ تغييري ندهد، بسيار بعيد است كه رويكرد ساركوزي را در پيش گيرد كه عبارت بوده است از تحت فشار گذاشتن ساير قدرت هاي غربي و ايجاد اغتشاش در راستاي وادار كردن ساير زمامداران به توسل به يك خط مشي سختگيرانه تر.

 

دورنماي « تغيير خط مشي سياسي» در پاريس در لحظه اي كه خصوصاً از لحاظ ديپلماتيك لحظه بسيار حساسي به شمار مي‌رود ظاهر گرديده است و اين در حالي است كه قدرت هاي غرب وارد روند مذاكره با ايران شده‌اند تا اختلافات خود با ايران بر سر مسأله هسته‌اي را حل و فصل كنند يا در مسير رودررويي نظامي با ايران قدم بگذارند.

 

فرآيند ديپلماتيك، آن گونه كه در گفتگوهاي 14 آوريل در استانبول، مورد توافق قرار گرفت، بر دو اصل كليدي مبتني است: يكي آن كه شروط مذاكرات بر مفاد پيمان منع تكثير هسته‌اي استوار باشد، و ديگر آن كه هر يك از طرفين گفتگو، يكي از اصول تعامل دو جانبه را در چارچوب برداشتن گام‌هاي جدي و ملموس به كار برند. اين چارچوب مذاكراتي اسرائيل را پريشان خاطر مي‌سازد، زيرا مطلوب‌‌ترين پس آمدهاي آن احتمالاً كمبودهايي خواهند داشت. اين كمبودها عبارتند از عدم برآورده شدن درخواست نهايي اسرائيل مبني بر آن كه ايران از داشتن حق غني سازي اورانيوم محروم گردد و توان و ظرفيت كنوني ايران براي غني سازي اورانيوم نيز از بين برود.

 

اگر چه پيمان منع تكثير هسته‌اي (ان.پي.تي) ايران را مكلف مي‌سازد كه جهت خشنود ساختن « آژانس بين المللي انرژي اتمي»، پاسخگوي همه فعاليت‌هاي هسته‌اي خود باشد اين پيمان حق تهران به غني سازي اورانيوم براي مقاصد صلح‌جويانه را نيز تضمين مي‌كند. لذا يك راه حل ديپلماتيك بر مبناي مفاد «ان.پي.تي»، راه حلي خواهد بود كه به مقررات ايمني عليه استفاده ايران از توان هسته‌اي‌اش براي ساختن سلاح هاي اتمي استحكام مي‌بخشد، اما برخلاف تقاضاي اسرائيل و حاميانش در واشنگتن، توانايي هسته‌اي ايران براي غني سازي اورانيوم را به مخاطره نخواهد افكند و آن را نابود نخواهد ساخت.

 

فرانسه نيز همان موضع اسرائيل را در پيش گرفته است و ساركوزي از همان لحظه اي كه اوباما كار خود را در مقام رياست جمهوري در سال 2009 ميلادي آغاز كرد دولت اوباما را تحت فشار گذاشته است تا موضع‌گيري خود را مستحكم سازد و از ديپلماسي نيز برحذر باشد و به هواداري از اجراي تحريم هاي دردناك تر عليه ايران به استدلال بپردازد و تلاش‌هاي امريكا را براي عقد قراردادهاي سازش‌كارانه متضمن مبادله سوخت كه اگر تحقق يافته بود به ايران امكان مي‌داد كه غني سازي اورانيوم را ادامه دهد، زير سؤال برده است.

 

موضع‌گيري دولت اوباما در قبال مسأله غني سازي اورانيوم مبهم و دو پهلوتر بوده است. اين دولت در بدو امر موضع‌گيري دولت بوش بر مبناي عدم مطلق غني‌سازي را به ميراث برده بود، اما واشنگتن احياناً متذكر شده است كه ايران حق دارد يك برنامه مسالمت‌آميز هسته‌اي را كه همسو با مفاد ان. پي. تي باشد به اجرا درآورد.

 

اميد به پيشرفت در مذاكرات هسته‌اي در مقطع كنوني بر دورنماي وادار كردن ايران به متوقف ساختن غني سازي اورانيوم تا درجه خلوص 20 درصد و انتقال دادن ذخائر اورانيوم غني شده اش تا اين درجه از خلوص به كشوري ديگر تمركز يافته است. ايران علايمي ارسال داشته است حاكي از آن كه ممكن است با برداشتن چنين گامي موافقت نمايد، ليكن در عين حال به روشني تفهيم كرده است كه توقع مقابله به مثل از سوي طرف مقابل را در قالب لغو تحريم‌ها به شيوه اي آشكار را دارد.

 

برآورده ساختن چنين تقاضايي، آن هم در سال انتخابات [امريكا] نه فقط به منزله دادن يك امتياز بزرگ و به ناچار دشوار [به ايران] است، بلكه اقدامي است كه مي توان انتظار داشت كه اسرائيلي ها به آن به شدت اعتراض كنند. اسرائيلي ها حتي خواستار تحريم‌هاي سخت‌تري هستند و اميدوارند كه تنگ شدن عرصه اقتصادي [بر ايران] ، آن كشور را تحت آن چنان فشاري قرار دهد كه درخواست هاي غرب را كه از حدود و ثغور مفاد ان. پي. تي نيز فراتر مي رود، بپذيرد.

 

اعتراض ساركوزي بلندترين نداي سوءظن نسبت به اين مذاكرات در بين نداهاي ساير زمامداران غربي است. ساركوزي در تحت فشار گذاشتن دولت اوباما و در عين حال دول اروپايي جهت به تصويب رساندن تحريم هايي كه صادرات انرژي ايران و حوزه بانكداري ايران را هدف قرار داده‌اند پيشگام بوده است.

 

بريتانيا از درخواست فرانسه بر مبناي عدم مطلق غني سازي حمايت مي‌كند، امادر اشاعه آن چندان فعال نبوده است. انتظار مي رود كه كانديداي حزب سوساليست فرانسه، در صورتي كه در انتخابات رياست جمهوري پيروز شود، در مواجهه با مسأله هسته‌اي ايران كمتر از ساركوزي سروصدا به راه بيندازد و موجب جلب توجه جهانيان گردد.

 

ساركوزي مايل است كه از اين لحاظ در كانون توجه همگان قرار گيرد. او به چالش علني بر ضد دولت اوباما و درخواست از آن دولت جهت در پيش گرفتن يك خطر مشي قاطعانه تر عليه برنامه هسته‌اي ايران تمايل نشان داده است. رسيدگي به مشكلات داخلي فرانسه تمامي وقت و انرژي هولاند را به خود اختصاص خواهد داد و يگانه موضوع كليدي در سياست خارجي فرانسه كه براي او در مقام رياست جمهوري اولويت خواهد داشت مذاكرات مجدد درباره انعقاد پيمان حفظ و حراست منطقه يورو خواهد بود.

 

احتمال دارد كه پرونده‌هاي تحت رسيدگي در حوزه سياست خارجي فرانسه، از قبيل پرونده هاي مربوط به مسأله ايران و مسأله سوريه، به وزارت خارجه فرانسه بازگردانده شوند، حال آن كه ساركوزي طبق عادتي كه داشته است، رسيدگي به آنها را رأساً و شخصاً به عهده گرفته است. لذا، حتي اگر هم سياست رسمي كشور كمافي‌السابق ادامه يابد، خروج ساركوزي از عرصه قدرت صداي مهم‌‌‌ترين هوادار سياست سخت گيري عليه ايران در اردوگاه غرب را خاموش خواهد ساخت.

 

به همين دليل است كه هنگامي كه رأي دهندگان فرانسه روز سوم ماه مه باز هم به سراغ صندوق‌هاي رأي گيري مي روند تا مشخص سازند كه آيا ساركوزي يك دوره ديگر نيز رئيس جمهور خواهد شد يا خير، همه كشورهاي تشكيل دهنده جبهه رودررويي با ايران (در ارتباط با مسأله هسته‌اي آن كشور)، توجه خود را دقيقاً به دور دوم انتخابات رياست جمهوري فرانسه معطوف خواهند ساخت.