مذاكره آتي بغداد و تحريم‌هاي پيشدستانه آمريكا

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»، رامین وزیری نمدی؛ آغاز مذاكرات هسته‌اي جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي موسوم به 1+5 از ماه گذشته در استانبول نويدبخش همكاري‌هاي دو سويه‌اي است كه مي‌تواند در يك فرآيند ميان مدت به اعتمادسازي و نيل به توافقات عالي‌تر منجر شود.  به تعبيري ديگر، توافق دو طرف در مورد ضرورت انجام گفتگوهاي بيشتر و سازنده نويد بخش مسيري مثبت بود. تحقق اين مهم بدون ترديد در گرو انجام اقداماتي از سوي غرب در برابر ايران است كه تهران را نسبت به نيابت غرب اميدوار سازد؛ اميدواري كه مي‌تواند مذاكرات نهايي را در بغداد به يك سرانجام مناسب برساند.

با اين حال آن چيزي كه ظرف یکی دو هفته اخير و بعد از انجام مذاكرات استانبول مشاهده شد طي شدن دو رويه و روند متناقض است. در حالي كه مقامات جمهوري اسلامي ضمن اشاره به مفيد بودن فضاي مذاكرات استانبول بااميد به نتايج مثبت مذاكرات بغداد ويژه در  بحث تحريم‌ها مي‌نگرند رويكرد غرب به ويژه امريكا متمايز بوده است به طوري كه مقامات واشنگتن در چندين اقدام غير معمول و برخلاف مسير كلي مذاكرات و فضاي ظاهرا همكاري جويانه اقدام به اعمال برخي تحريم‌ها فني عليه ايران كرده و در تداوم مسير پيشني وارد كردن فشار به ساير كشورها اخيرا چين را تحت فشار براي پيوستن به تحريم‌هاي جدي عليه ايران قرار داده است.

 

جالب آنجاست كه در حالي كه هدف سفر هيلاري كلينتون در چندروز گذشته به پكن بحث پيرامون مسايل دو جانبه و مسئله وضعيت فعال نابيناي چيني بوده تأكيد اصلي وزير خارج اين كشور بر ضرورت همراهي پكن براي گسترداندن دامنه تحريم‌ها عليه ايران است.

شكل‌گيري آن فضا و انجام اين اقدامات وجه بارز تناقض در بعد ظاهري است. اما بررسي تجربه و الگوهاي رفتاري امريكا و ساير قدرت‌هاي بزرگ در آستانه مذاكرات حساس، تا حدي موضوع تناقض در عملكرد را به حاشيه مي‌برد.

شايد اين اقدامات در نگاه آغازين منجر به بدبيني در نزد مذاكره كنندگان ايراني در آينده شود اما نكته قابل توجه، اهداف امريكا از اين اقدامات است. اول آنكه به نظر مي رسد اين موضوع تا حدي داراي وجه تبليغاتي در داخل است. در فضاي انتخاباتي امريكا كه هر روز بر حرارت آن افزوده شده و برگ برنده امري حساس براي جلب آرا شده است نشان دادن پيگيري امريكا براي حل اين مسئله ميتواند براي كابينه اوباما مفيد باشد.

 

در كنار اين رويكرد نبايد از نقش لابی قدرتمند صهيونيستي در ساختارهاي تصميم گيري امريكا غافل ماند. هر چند به ظاهر امريكا در يك جنگ همه جانبه تبلغياتي مانع از فوران احساسات جنگ جويانه رژيم صهيونيستي در برابر ايران شد اما به نظر مي‌رسد اعمال اين تحريم‌ها در نتيجه فشار لابي‌ها و رژيم اسرائيل براي ارائه اين سيگنال به سران صهيونيستي است كه امريكا چندان هم به دنبال همكاري جويي و مراورده صلح آميز دیپلماتیک با ايران نيست.

موضوع ديگري كه اشاره به آن قابل توجه است بهره‌گيري از تاكتيك هميشگي هویج و چماق آمريكايي ها در آستانه مذاكرات است. به نظر مي‌رسد با شكل‌گيري فضاي همكاري جويي احتمالی در مذاكره آتي بغداد امريكايي ها بر اين تصوراند كه در اين فضا كه شايد ايران اميدوار به كنار رفتن تحريم‌ها شده بتوان با نشان دادن ضرب شصت‌هاي بزرگ تر و قوی تر اين كشور را ناگزير از دادن امتيازات بيشتر بنمايد؛ سناريويي كه با توجه به تجربه كره شمالي نامتحمل به نظر نمي‌رسد.

اما آنچه كه در اين فضا ضرورت آن بيش از پيش احساس مي‌شود خويشتن داري محافل داخلي كشور در پيش بيني فضاي مذاكراتي آتي وجلوگيري از ذوق‌زدگي احتمالي است؛ امري كه نه تنها در يكي دو هفته اخير در نزد افكار عمومي به شكل كاذب مشاهد شده بلکه بعضا نیز در سطح برخي مقامات به صورت جسته و گريخته ابراز شده است . دومين مسئله انجام سناريوسازي دقيق مبتني بر محاسبه سود و هزينه است كه بتوان طي مذاكرات همواره دست بالا را در مقابل طرف‌هاي مذاكرده كننده در اختيار داشت.