تثبیت موقعیت مالکی در عراق و خطای استراتژیک ترکیه

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»: از زمان اعلام خبر دست داشتن طارق الهاشمی و برخی همکاران وی در اقدامات تروریستی در عراق، بسیاری از کارشناسان مسائل عراق بر این باور بودند که با خروج نیروهای امریکایی از عراق و انتصاب این اتهامات به الهاشمی به عنوان بالاترین مقام سنی در این کشور عراق مجددا دستخوش تحولات فرقه ای و نژادی خواهد شد.

 

فرار الهاشمی به منطقه کردستان عراق و عدم تحویل وی به دولت مرکزی از سوی مقامات اربیل، برگزاری دادگاه غیابی از سوی بغداد و همچنین موضع گیری های برخی قدرت های منطقه ای نظیر عربستان سعودی و ترکیه بر علیه دولت شیعه عراق و متهم نمودن مالکی به دیکتاتوری، شرایط در عراق را وخیم تر از گذشته نشان می داد؛ زیرا این بار تنها اقلیت سنی حاکم بر این کشور نبودند که بر علیه دولت مرکزی موضع بگیرند، و دولت های ترکیه و عربستان و حکومت اقلیم کردستان نیز با بهره برداری از فضای موجود به دنبال برآوردن منافع خویش در این کشور بر آمدند.

 

سفر الهاشمی به قطر، عربستان سعودی و ترکیه و عدم تحویل وی به دولت مرکزی عراق از سوی ترکیه را بسیاری بر تغییر توازن قدرت در عراق از سوی ائتلاف شیعیان و کردها به سوی ائتلاف سنی-کرد برآورد کردند.

 

حمایت کشورهای منطقه نظیر ترکیه از این ائتلاف، احتمال تحقق آن را بیش از گذشته عملی می ساخت، به واقع ترک ها طی دهه اخیر تلاش وافری را جهت ایفای نقش هر چه بیشتر در خاورمیانه به خرج داده اند و در این راه از حمایت قدرت های بین المللی نیز برخوردار بوده اند، امری که در آن نیز تا حدودی موفق بوده و باعث رشد چشمگیر نقش این کشور در تحولات منطقه شده است.

 

ترکیه با حمایت از الهاشمی و اعلام عدم تحویل وی به دولت مرکزی و تاختن بر مالکی جهت نشان دادن موقعیت خویش به عنوان یک قدرت مطقه ای اقدام کرد. امری که منجر به درگیری سران دو کشور ترکیه و عراق شد تا جایی که شخص مالکی، اردوغان را دشمن عراق نامید.

 

ناظران منطقه بر این باور بودند که دولت مالکی اکنون با بحران جدیدی مواجه گشته و مشروعیت دولتش در عراق کاهش یافته، از این رو احتمال کناره گیری و یا برکناری وی (با توجه به انتقادات برخی گروه های شیعی علاوه بر کردها و اهل سنت)بالا رفته است.

اما با گذر مدت زمان کوتاهی، بر خلاف آنچه  تصور می شد، نه تنها دولت مالکی رو به ضعف  حرکت نکرد، بلکه با اعلام تحت تعقیب قرار گرفتن شخص الهاشمی توسط اینترپل و موافقت جناح العراقیه(بزرگترین جریان اهل سنت در مجلس عراق) به عنوان بزرگترین حامی داخلی الهاشمی با تحویل وی به دادگاه بغداد و موضع گیری آشفته ترک ها در این رابطه، جایگاه وی به عنوان شخص اول عراق تثبیت گردید.

مالکی با زیرکی هر چه تمام تر با وقوع بحران در این کشور، توانست از ابزارهای لازم جهت فرونشاندن آن استفاده نماید. دیدار وی با جلال طالبانی رئیس جمهور عراق (رئیس حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق) با عث ایجاد شکاف در موضع کردها در این رابطه شد و سفر وی به تهران جهت جلب حمایت این کشور از دولت مرکزی عراق در برابر مواضع سعودی ها و ترک ها و همچنین ایجاد فضای گفتگو میان مالکی و رهبر جریان صدر در قم(از با نفوذ ترین فراکسیون ها در پارلمان عراق) که وحدت میان جریان شیعه را سبب گشت و پیگیری مسئله الهاشمی از طریق دادگاه جنایی اینترپل و تحت پیگرد قرار گرفتن وی، موقعیت نوری مالکی و جریان موسوم به ائتلاف قانون را در این کشور تثبیت کرد.

نکته قابل ذکر دیگر در رابطه با تحولات اخیر عراق و مواضع قدرت های منطقه ای نسبت به ان این که، مسئولین ترک در این رابطه نیز به مانند تحولات سوریه  موضعی آشفته و بدون تامل ابتدایی لازم را اتخاذ کردند.

 

در رابطه با سوریه ، ترکیه بدون توجه به موقعیت داخلی دولت اسد و حمایت های ایران، روسیه و چین از این کشور و قرار گرفتن آن در محور مقاومت بر علیه صهیونیست ها، با شروع آشوب ها در این کشور خواستار کناره گیری و سرنگونی اسد شدند و ترکیه را به پایگاهی جهت استقرار فعالیت های ضد سوری تبدیل کردند، امری که با گذر زمان و واقع بینی ترک ها نسبت به تحولات سوریه نشان از بی تدبیری آنها در قبال سوریه داشت  پس از آن شاهد موضعی منعطف تر از سوی آنکارا هستیم.

 

در رابطه با حوادث عراق نیز، ترکیه بدون اتخاذ تدبیر ابتدایی نوک پیکان حملات خود را بر علیه شخص مالکی هدف قرار داد و خود را حامی جریان سنی در این کشور نشان داد. به واقع مسئولین ترک فارغ از ابزارهای قدری که در اختیار دارند در رابطه با تحولات منطقه دچار دو اشتباه عمده گشته اند، اول اینکه آنها قدرت خود را بیش از آنچه واقعیت دارد تصور می کنند و دوم اینکه، نقش سایر قدرت های منطقه را در این رابطه نادیده می گیرند.