آينده القاعده در جهان عرب

به گزارش خبرنگار حوزه بین الملل «خبرگزاری دانشجو» به نقل از الاهرام کشته شدن بن لادن در دوم مه 2011 ميلادي در پاکستان به دست کماندو های دریایی امریکا هرچند ضربه ای غیر منتظره برای شبکه القاعده بود، اما این شبکه را کاملا از بین نبرد .

 

بن لادن بنیانگذار و الهام بخش و رهبر شبکه القاعده و طراح عملیات دهشتبار 11 سپتامبر 2001 ميلادي بود که به مرگ 3000 امربکایی انجامید . بن لادن در یک چشم به هم زدن، القاعده را تأسیس نمود و آن را به حال خود گذاشت تا بدون تماس مستقیم با آن رشد کند و عنان خیال و ابداع و تصمیم گیری را برایش آزاد گذاشت. ازهمین رو، قابل انتظار نبود که این شبکه ژلاتینی با مرگ بن لادن متأثر شود، اما پدیدار شدن عواملی در همان فاصله در جهان عرب و اسلام، تأثیرات مهمی بر شبکه القاعده برجای گذاشت .

 

طی سال گذشته، و پس از کشته شدن بن لادن، گروه های مرتبط با القاعده از عملیات چریکی در افریقا و عراق و جنوب یمن پشتیبانی کردند، و مستقیما با نیروهای دولتی درگیر شدند، همچنین القاعده در معرض حملات هواپیماهای بدون خلبان امریکایی قرار گرفت و شماری از اعضای این شبکه کشته شدند .

 

قرار گرفتن اطلاعاتی راجع به عملیات ترور بن لادن کمک موثری به اداره عملیات در جهان عرب کرد و از مهم ترین آن ها در یمن کشته شدن نیروی جهادی مالک حسن در سال 2011 ميلادي که به کشتن 11 امریکایی در یک منطقه نظامی مختص امریکا متهم شده بود، نامبرده علاوه براین، نقشی در برنامه ریزی انفجار یک فروند هواپیما حین فرود در دیترویت امریکا داشت‌. این شاخه جهادی در یمن : القاعده شبه جزیره عرب نامیده می شود که برای امریکا بسیار خطرناک است . به هرحال، در نتیجه فعالیت های القاعده، جهان با یک پدیده معکوس و بسیار پیچیده از نظر فردی و فکری و تجربه و تسلیحات مواجه شده است، و از همین رو، برای شکست دادن و برچیدن آن به زمانی بس طولانی نیاز خواهد داشت .

 

هنوز هم القاعده در بسیاری از اماکن از خشونت علیه پاکستانی ها، و افاغنه و هندوها و یهودی ها بهره می گیرد . و کارشناسان معتقدند که آینده القاعده با انقلاب های مردمی در سرتاسر جهان عرب و بامرگ بن لادن تعیین خواهد شد . این القاعده نیست که خشونت را در منطقه شعله ورکرد، بلکه موجب پیدایش آن شد، و اکنون پس از برچیده شدن نظام های دیکتاتوری در کشورهایی همانند مصر و تونس و لیبی خواهیم دید که از این نظام جدید چه چیزی نشأت خواهد گرفت .

 

بدون تردید، روند تحول دموکراتیک در منطقه جوی متفاوت پدید خواهد آورد که از فساد، و گسترش مفاهیم بنیادگرایانه جلوگیری می کند، و از تأثیرات آن برنسل های جدید می کاهد . و حوادث خاورمیانه که در برخی کشورهای عربی رخ داد ثابت کرد که تأثیر شبکه القاعده با گذشت زمان محدود می شود . نتیجه این که عملیات تروریستی گاه و بیگاه انجام خواهد گرفت، ولی ثبات اوضاع، و تحولات امکانات و توانایی های تشکیلات امنیتی، و اجرای قاطعانه قانون ، در نهایت به محدود شدن فعالیت های شبکه القاعده و نهایتا برچیده شدن آن خواهد انجامید .

 

خواسته معترضینی که تظاهراتی در تونس و مصر به راه انداختند، آزادی و عدالت، و ارتقای سطح معیشتی بود، که هیچ یک ازآن ها در دستور کار القاعده گنجانیده نشده بود. به همین، علت شبکه القاعده موفق به تأمین رفاه و ایفای نقش رهاسازی یا اقتصادی موفق در کشوری که درآن پا گرفت نشد، همچنین به عنوان یک نیروی پیش برنده جامعه که دغدغه رفاه و پیشرفت آن را داشته باشد، ظاهر نشد .

 

در ابتدا باید گفت که تشکیلات القاعده قابلیت این را ندارد که در آینده شریکی برای دولت یا انقلابی مردمی شود . همچنین القاعده هسته هایی زنده و خاموش در بسیاری از کشورهای عربی داشت که نقش آن ها بیشتر تخریبی بود تا سازندگی . و در نهایت، شبکه القاعده در جهان عرب به عنوان تشکیلاتی که شایستگی نمایندگی توده ها را داشته باشد ، ظاهر گردید . برخی مواقع موضع رهبران القاعده در قبال انقلاب های بهار عربی نشان دهنده تأییدی کم رنگ بود . زیرا بن لادن و ظواهری اصرار داشتند که نظام های حکومتی در جهان عرب برچیده شوند، و درعین حال، از نظام های حکومتی جدید دارای سرشت دموکراتیک انتقاد می‌کردند، چرا که این نظام ها با شریعت طبق تفسیرهای تندروانه شبکه سازگار نیستند و بر اساس این تفسیر ها عمل نمی‌کنند .

 

طی مدت کوتاه، پرسش های دولتی جدیدی در مصر و تونس و لیبی و یمن ، و این که آیا شبکه القاعده جایگاهی در مجالس این کشورها دارد یا نه مطرح گردید ؟! بسیاری از کشورهای دستخوش تحول را در بدو امر جوانان وجنبش های دموکراتیک رهبری کردند، اما بعدها دربسیاری از مواقع گروه هایی دارای سرشت اسلامی میانه رو یا تندرو بر این انقلاب ها سیطره پیدا کردند .

 

درفضای دموکراتیک مصر شخصیت هایی از جماعت اسلامی و جهاد در صحنه ظاهر شدند که در تجمعات میدان التحریر حضور پیدا کردند، بی آن که از تأیید و پذیرش توده ها برخوردار شوند .

 

افزون براین، احزاب رسمی دارای سرشت اسلامی سعی می کنند یک دیدگاه میانی را هرچند که دارای ریشه های تندروانه باشد برای توده ها مطرح سازند .

 

در برخی کشورهای عربی که هنوز هم سایه تشکیلات القاعده برآن ها سنگینی می کند، این تشکیلات دغدغه تضعیف دولت مرکزی و تقسیم کشور و جامعه به چندین بخش همانند وضعیت عراق و سومالی و یمن را دارد .

 

پیش از سقوط سرهنگ قذافی و فراگیر شدن بی ثباتی در سطح کشور، لیبی وارد اوضاع خطرناکی شد که درآن سلاح های سنگین و موشک ها کاربرد پیدا کردندو برخی از این سلاح ها در مغرب اسلامی در دسترس شبکه القاعده قرار گرفت . و همین مسأله در مرزهای لیبی و مصر نیز تکرار شد و گارد مرزی مصر موفق شد مقدار زیادی سلاح سنگین و از جمله موشک های دوربرد را کشف و ضبط کند .